Het overkomt veel vaders. Het kind wordt wel erkend maar het ouderlijk gezag wordt geweigerd door moeder. Dat voelt onrechtvaardig als biologische ouder want u mag formeel niet meebeslissen over belangrijke zaken zoals schoolkeuze, medische behandelingen of verhuizingen. In dit artikel leggen wij uit welke stappen er ondernomen dienen te worden.
Eerst even terug: wat is ouderlijk gezag?
Ouderlijk gezag houdt in dat een ouder verantwoordelijk is voor de verzorging, opvoeding en de wettelijke vertegenwoordiging van het kind. De ouder mag belangrijke beslissingen nemen, zoals het kiezen van een school of het regelen van medische zorg. Lees hier meer over wat ouderlijk gezag inhoudt. Wanneer u gehuwd of een geregistreerd partner bent op het moment van de geboorte hoeft u niets te regelen. Gehuwde ouders of ouders met een geregistreerd partnerschap hebben automatisch gezamenlijk gezag over het kind.
Voor ongehuwde of niet-geregistreerde ouders (kind erkend na 1 januari 2023) geldt tegenwoordig een andere regeling. Nu heeft de vader meestal automatisch samen met de moeder het gezag over het kind als het kind op of na 1 januari 2023 wordt erkend. Wanneer het kind vóór 1 januari 2023 is erkend dan moeten de ouders het gezamenlijk gezag wel apart regelen, zelfs als het kind ná 1 januari 2023 is geboren.
Wanneer beide ouders het wenselijk vinden dat zij met het gezamenlijk gezag belast worden dan kan dat samen met de moeder via een digitale aanvraag bij de rechtbank. Voor dit verzoek is geen advocaat benodigd en kan vrij eenvoudig digitaal worden geregeld.
Wat kan de vader doen als de moeder weigert?
Wanneer de moeder weigert om samen het gezag uit te oefenen en een aanvraag weigert of frustreert dan kan de vader de rechter eenzijdig verzoeken om hem met het gezamenlijk gezag te belasten.
Het uitgangspunt is dat het in het belang van het kind is dat beide ouders het gezag uitoefenen. Hoewel er geen termijn is verbonden aan het indienen van een eenzijdig verzoek verdient het de voorkeur om niet te lang te wachten met het indienen daarvan. Het ouderlijk gezag lijkt misschien een formaliteit, maar in de praktijk merken we dat wanneer de relatie met de moeder van het kind wordt verbroken, de bereidwilligheid om mee te werken aan een verzoek voor gezamenlijk gezag is verdwenen. Juist als een relatie is verbroken, is het van belang om emoties niet de boventoon te laten voeren. Stel altijd de belangen van het kind voorop want als door gezamenlijk gezag het kind klem of verloren dreigt te geraken ligt een toewijzing van het verzoek niet in de rede.
Het kan dus voorkomen dat de communicatie tussen ouders zo ernstig verstoord is, dat de rechter het niet in het belang van het kind acht dat beide ouders gezamenlijk het gezag uitoefenen.
In de meeste gevallen wijst de rechter het verzoek toe. Alleen als er zwaarwegende bezwaren zijn, kan het verzoek worden afgewezen, waarbij de rechtbank zich in de regel laat adviseren door de Raad van de Kinderbescherming. Het weigeren van een verzoek tot gezamenlijk gezag kan bijvoorbeeld ingegeven worden door (een vermoeden van) huiselijk geweld, seksueel misbruik, verslavingsproblematiek, belaging, verstoorde communicatie of psychische problemen.
Veelgestelde vragen
Mag een moeder gezag weigeren?
Ja, een moeder mag weigeren om samen met de vader gezag aan te vragen. Ze kan daarvoor haar redenen hebben maar dat wil niet zeggen dat die redenen een weigering rechtvaardigen. Een weigering betekent niet dat het gezag voor altijd buiten bereik is. De vader kan via een eenzijdig verzoek tot gezamenlijk gezag alsnog gezamenlijk gezag verkrijgen. Voor een dergelijk verzoek is rechtsbijstand van een familierechtadvocaat verplicht.
Kan de moeder het gezag intrekken als het al is toegekend?
Nee, een moeder kan niet eenzijdig het gezag van de vader beëindigen. Alleen een rechter kan dat doen, en alleen als er sprake is van een situatie waardoor het kind klem of verloren dreigt te geraken. De moeder zal hiervoor een verzoek tot het beëindigen van het gezamenlijk gezag moeten indienen bij de rechtbank en uiteraard wordt de vader in de gelegenheid gesteld om zich hiertegen te verweren. Een verweerschrift dient te worden ingediend door een advocaat omdat rechtsbijstand verplicht is.
Moet ik eerst medewerking vragen voor ik naar de rechter kan?
Ja. Hoewel u misschien het antwoord op voorhand wel weet, moet u aantonen dat u in onderling overleg heeft geprobeerd om samen tot een oplossing te komen. Uiteraard zal een advocaat de moeder ook eerst aanschrijven om, zonder een procedure, tot een oplossing te komen.
Is een advocaat verplicht?
Ja, wil de moeder niet meewerken aan het aanvragen van gezamenlijk gezag dan heeft u verplicht een advocaat nodig om het verzoekschrift bij de rechtbank in te dienen. Een familierechtadvocaat zal een eenzijdig verzoek indienen voor gezamenlijk gezag bij de rechtbank. In het verzoekschrift zal de advocaat uiteenzetten waarom u het gezag over uw kind wilt uitoefenen. De advocaat draagt er zorg voor dat het verzoekschrift met de verzochte bijlagen wordt ingediend bij de rechtbank. Vervolgens zal de rechtbank de belanghebbenden informeren. De andere ouder (moeder) of andere belanghebbenden krijgen vervolgens de mogelijkheid om te reageren op dit verzoek. De andere ouder kan zich met een advocaat verweren, of refereren, of de ouder laat verstek gaan.
Wanneer de moeder zich verweert tegen het verzoek zal er in de regel een zitting worden ingepland. Als er een zitting wordt ingepland dan roept de rechtbank alle belanghebbenden op om deze bij te wonen. Tijdens de zitting krijgt u de gelegenheid om uw standpunt mondeling toe te lichten. Het is goed om te weten dat familiezaken (waaronder gezag) niet openbaar zijn. Soms roept de rechtbank een vertegenwoordiger van de Raad voor de Kinderbescherming op om als adviseur bij de rechtszitting aanwezig te zijn. De rechtbank roept kinderen vanaf acht jaren via een brief op voor een kindgesprek. In dat gesprek vraagt de familierechter naar de mening van het kind. Het kind hoeft niet te verschijnen en mag ook een brief sturen. Meestal doet de rechtbank binnen vier weken na de zitting schriftelijk uitspraak. Wanneer één van de partijen het niet eens is met de beschikking dan kan binnen drie maanden hoger beroep ingesteld worden.
Familierecht is altijd emotioneel beladen en het is verstandig om tijdig een specialist in de arm te nemen. Onze advocaten zijn gespecialiseerd op dit rechtsgebied en staan ingeschreven bij de Raad voor Rechtsbijstand, zodat zij bevoegd zijn om gefinancierde rechtsbijstand aan te vragen. Neem gerust vrijblijvend contact op met één van onze familierechtadvocaten.
