Een scheiding brengt vaak onzekerheid met zich mee, zeker als u samen in een huurwoning woont. Wie mag er blijven? Moet iemand vertrekken? En wat als u er samen niet uitkomt? Het antwoord hangt af van uw situatie, de afspraken die u maakt en – als dat nodig is – de beslissing van de rechter. In dit artikel leest u helder en praktisch wat uw rechten zijn en welke stappen u kunt nemen.
Wie heeft recht op de huurwoning?
Wie in de huurwoning mag blijven, hangt in de eerste plaats af van uw juridische positie.
Hoofdhuurder en medehuurder
Bent u getrouwd of heeft u een geregistreerd partnerschap dan bent u volgens artikel 7:266 Burgerlijk Wetboek in principe allebei huurder, ook als slechts één van u het huurcontract heeft ondertekend. U bent dan medehuurder en u heeft gelijke rechten. Bij samenwonen zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap ligt dit anders. Alleen degene die op het huurcontract staat, is de hoofdhuurder. De andere partner heeft meestal geen zelfstandig recht op de woning, tenzij er sprake is van erkend medehuurderschap (artikel 7:267 BW). Bij erkend medehuurderschap heeft u gelijke rechten.
Beslissing door de rechter
Als u uit elkaar gaat, kan de rechter bepalen wie de woning mag blijven gebruiken. Daarbij wordt o.a. gekeken naar:
- De situatie van eventuele kinderen zoals het hoofdverblijf, de omgangsregeling, en in hoeverre de kinderen zijn geworteld;
- de financiële situatie van partijen, en de draagkracht van de verzoekende partij;
- de beschikbaarheid van andere woonruimte en het woonverleden van partijen.
In de praktijk krijgt degene bij wie de kinderen wonen vaak het gebruik van de woning maar de rechter weegt de belangen af van u en uw ex-partner. Diegene die blijft of de woning krijgt toegewezen moet dit aan de verhuurder doorgeven en aan de gemeente doorgeven.
Tijdelijk in de woning blijven tijdens de scheiding
Tijdens de scheidingsprocedure kan een snelle beslissing nodig zijn. Dit gebeurt via een voorlopige voorziening op grond van artikel 822 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. De rechter bepaalt dan wie tijdelijk in de woning mag blijven totdat de scheiding definitief is afgerond. Dit voorkomt escalatie en onduidelijkheid in een toch al moeilijke periode.
Praktische stappen bij een scheiding en huurwoning
Het is belangrijk om snel en zorgvuldig te handelen. Dit zijn de belangrijkste stappen:
Neem contact op met een familierechtadvocaat
Laat u goed informeren over uw juridische positie en de mogelijkheden die u heeft.
Maak duidelijke afspraken
Zijn partijen het eens over de invulling van de scheiding, zoals het toewijzen van de woning, het verdelen van het vermogen, een regeling met de kinderen, het hoofdverblijf, financiële afspraken e.d. dan is raadzaam om u te laten begeleiden door een professionele mediator en/of gespecialiseerde familierechtadvocaat die voor u beiden een gezamenlijk verzoek tot scheiding zal opstellen.
Start een procedure
U komt er niet uit. Wie dient te vertrekken en wie mag blijven? Dan rest er bij een scheiding maar één mogelijkheid en dat is een procedure. Er zal dan hangende de scheiding een procedure gestart moeten worden (een voorlopige voorziening) zodat er spoedig duidelijkheid komt. Wanneer u niet geregistreerd of gehuwd bent en u bent niet als medehuurder gekwalificeerd dan is het een lastige kwestie.
Laat het huurcontract aanpassen
De verhuurder moet ingelicht worden over de afspraken die u maakt of over de beslissing die de rechter neemt. Wanneer het gaat om medehuurderschap dan zal de verhuurder eerst moeten instemmen met het verzoek om medehuurder om vervolgens hoofdhuurder te worden.
Schrijf u uit bij vertrek
Degene die vertrekt, moet zich uitschrijven uit de Basisregistratie Personen (BRP). Dit is belangrijk voor toeslagen en belastingen.
Sociale huur of vrije sector: maakt dat uit?
Het type huurwoning kan een behoorlijk verschil maken. Bij een sociale huurwoning gelden strengere regels. Niet zozeer bij een huwelijk of geregistreerd partnerschap want dat is in de wet geregeld. Wanneer u als huurder op het contract staat is er ook geen enkel probleem want dan bent u ook medehuurder. Wanneer de verhuurder eerder heeft ingestemd met een verzoek tot medehuur dan is er ook niks aan de hand.
Wanneer er echter niks is geregeld en de scheiding dient zich aan dan kan het bij een woningcorporatie lastig worden. Een woningcorporatie werkt immers met wachtlijsten voor sociale huur en kan niet zomaar iemand “voorrang” geven. Daarvoor geldt de urgentieregeling.
Voor medehuur gelden bovendien strenge eisen. De partner kan wel medehuurder worden maar de hoofdhuurder moet hiervoor een verzoek tot medehuurderschap indienen bij de verhuurder. Wanneer de verhuurder instemt met dit verzoek, is de partner medehuurder maar dat ligt bij een scheiding niet in de verwachting. Bij weigering kan de huurder ervoor kiezen om medehuurderschap wettelijk af te laten dwingen door de kantonrechter. Dit kan pas als de verhuurder weigert of wanneer er drie maanden na het verzoek nog steeds geen toestemming is gegeven voor medehuurderschap door de verhuurder.
Medehuurderschap is alleen wettelijk af te dwingen als wordt voldaan aan de volgende voorwaarden:
- De partner kan zelfstandig de huur betalen;
- de partner voldoet aan de eisen om een huisvestingsvergunning voor de woning te krijgen (geldt niet in elke gemeente);
- de partner heeft momenteel niet de bedoeling om zelf hoofdhuurder te worden;
- de woning is minimaal twee jaren het hoofdverblijf van de partner en gedurende deze periode hadden partner en hoofdhuurder een “duurzaam gemeenschappelijk huishouden”.
Bij een vrije sector woning is er meer contractvrijheid. De verhuurder is niet gebonden aan wachtlijsten en heeft vaak een financieel belang waardoor de verhuurder sneller zal instemmen met een verzoek tot medehuurderschap dan wel een nieuwe huurder als opvolgend huurder.
Gevolgen voor huurtoeslag
Na een scheiding verandert uw huishoudsituatie. Dit heeft direct invloed op uw recht op huurtoeslag en eventuele sociale verzekeringen en voorzieningen.
Let op:
- Er is geen sprake meer van een duurzaam huishouden en uw status veranderd naar alleenstaand;
- u moet wijzigingen direct doorgeven aan de Belastingdienst, het UWV en/of de gemeente;
- u kunt te maken krijgen met terugvorderingen als u dit niet op tijd doet en eventueel een boete door het schenden van de inlichtingenplicht.
Controleer daarom altijd uw toeslagen na een scheiding en laat u goed informeren door een familierechtadvocaat.
Wat als u er samen niet uitkomt?
Lukt het niet om afspraken te maken? Dan kan de rechter een knoop doorhakken. Dit gebeurt vaak binnen de echtscheidingsprocedure of de ontbinding van het geregistreerd partnerschap maar ook bij contractuele medehuur of toegekende medehuurderschap.
Bent u het niet eens over wie in de woning blijft? Vraag dan of uw ex-partner mee wil naar een mediator. Een mediator helpt u en uw ex-partner om gezamenlijk een oplossing te zoeken. Wanneer dit niet tot een oplossing komt of wanneer u een spoedige beslissing nodig bent, dan kunt u de rechter verzoeken wie in de huurwoning mag blijven. De rechter bepaalt wanneer de huur ingaat voor de huurder die in de woning blijft. Op diezelfde dag stopt de huur voor de huurder die vertrekt.
De rechter kijkt naar wat redelijk en billijk is en weegt daarbij alle belangen zorgvuldig af. De belangen van eventuele kinderen wegen daarbij zwaar mee.
Partner weigert te vertrekken
Het komt regelmatig voor dat één van de partners niet wil vertrekken. In dat geval kan de rechter een beslissing nemen over het gebruik van de woning.
De rechter kan bepalen dat:
- één van de partners het exclusieve gebruik van de woning krijgt
- de andere partner de woning moet verlaten
In uiterste gevallen kan een gedwongen ontruiming volgen maar het is verstandig om het niet zover te laten komen.
De rol van een advocaat
Bij een scheiding waarbij een huurwoning een rol speelt, kunnen de belangen groot zijn. Wie blijft er wonen en wie moet vertrekken? Zeker als u er samen niet uitkomt, is een advocaat gespecialiseerd in het familierecht onmisbaar.
Een advocaat gespecialiseerd in het personen- en familierecht beoordeelt uw juridische positie als huurder en adviseert u over de juiste procedure.
Zeker als er kinderen betrokken zijn dan is het vinden van de juiste balans een uitdaging. In deze situaties is het van groot belang dat u juridische ondersteuning krijgt die niet alleen de wet volgt, maar ook oog heeft voor de belangen van alle betrokkenen, vooral die van uw kind. De partner die toewijzing van de woning wenst, zal dit in een (spoed)verzoek aan de rechter moeten voorleggen.
Onze familierechtadvocaten hebben ruime ervaring met het begeleiden van ex-partners bij een gezamenlijk convenant en een verzoek tot scheiding/ontbinding, waaronder het bemiddelen bij het toewijzen van een huurwoning. Lukt dat onverhoopt niet, dan kunnen wij u ook bijstaan in een procedure bij de rechter.
Door tijdig juridische hulp in te schakelen, voorkomt u onduidelijkheid en problemen achteraf. Zo weet u waar u aan toe bent en komt u niet voor onverwachte situaties te staan.
Neem contact op
Heeft u vragen over uw situatie of komt u er samen niet uit? Neem gerust contact op met een familierechtadvocaat. U krijgt snel duidelijkheid over uw positie en de mogelijkheden in uw specifieke situatie. Zo kunt u weloverwogen stappen zetten richting een oplossing.
Conclusie
Wie recht heeft op een huurwoning na een scheiding is afhankelijk van uw situatie en juridische positie. Bent u (contractueel) medehuurder, dan heeft u gelijke rechten. Bent u dat niet, dan kan de situatie anders uitpakken. Komt u er samen niet uit, dan biedt de rechter uitkomst. Het is verstandig om tijdig juridisch advies in te winnen, zodat u op voorhand weet waar u staat.
Veelgestelde vragen over scheiden en een huurhuis
Wie moet de huur betalen na scheiding?
In principe blijft de (mede)huurder verantwoordelijk voor de huurbetaling, totdat het huurcontract officieel is opgezegd door de huurder. Dit betekent dat de verhuurder beide (mede)huurders kan aanspreken op betaling. Maakt u onderling andere afspraken, dan is het verstandig deze schriftelijk vast te leggen om discussies te voorkomen en vervolgens de verhuurder te berichten. De verhuurder is niet gebonden aan de afspraken die u onderling maakt.
Kan de verhuurder iemand uit het contract halen?
Een verhuurder kan een huurder niet zomaar eenzijdig uit het contract verwijderen. Hiervoor is toestemming nodig van beide partijen of een rechterlijke uitspraak. In de praktijk wordt vaak pas na een scheiding en duidelijke afspraken het huurcontract op verzoek van de huurder aangepast.
Hoe lang duurt een beslissing van de rechter?
De duur hangt af van de procedure die wordt gevolgd. Een voorlopige voorziening kan vaak binnen enkele weken worden geregeld, bijvoorbeeld voor tijdelijk gebruik van de woning. Een definitieve beslissing binnen de echtscheidingsprocedure kan enkele maanden tot een jaar duren.
Welke uitspraak geldt als er hoger beroep wordt ingesteld?
De eerste uitspraak blijft meestal gelden, ook als er hoger beroep wordt ingesteld. Dit komt doordat uitspraken vaak uitvoerbaar zijn bij voorraad. Alleen als de rechter anders beslist, hoeft de uitspraak nog niet te worden uitgevoerd.
Heb ik recht op urgentie als ik ga scheiden?
In sommige gevallen kunt u urgentie krijgen voor een sociale huurwoning. Met woonurgentie krijgt iemand die in een ernstige noodsituatie verkeert voorrang bij het verkrijgen van woonruimte. Elke urgentieaanvraag wordt (vaak) getoetst op grond van de huisvestingsverordening van de gemeente waar u woont. Voldoet u aan alle criteria, dan is urgentie wellicht, onder strenge voorwaarden, mogelijk.
Het aanvragen van urgentie is een hoge drempel. U moet meestal aantonen dat u de woning moet verlaten, geen andere woonruimte heeft en dat er sprake is van een noodsituatie. De exacte voorwaarden verschillen per gemeente, daarom is het verstandig om dit altijd na te vragen bij uw gemeente of uw advocaat.
