Een geregistreerd partnerschap is een juridische samenlevingsvorm die veel lijkt op een huwelijk, maar met enkele belangrijke verschillen. Net als bij een huwelijk hebben partners bij een geregistreerd partnerschap rechten en plichten tegenover elkaar. In dit artikel bespreken we de kosten, de verschillen met een huwelijk en een samenlevingsovereenkomst, en de voor- en nadelen van het geregistreerd partnerschap.
Wat is een geregistreerd partnerschap?
Een geregistreerd partnerschap is een juridische verbintenis tussen partners die automatisch veel van dezelfde rechten en plichten regelt als een huwelijk. Je regelt dit officieel bij de gemeente door een akte van geregistreerd partnerschap te laten opstellen en ondertekenen. Het geregistreerd partnerschap is vastgelegd in het Burgerlijk Wetboek (BW), met name in artikel 1:80a BW.
Wat verandert er bij een geregistreerd partnerschap?
Door het aangaan van een geregistreerd partnerschap krijgen de partners automatisch rechten en plichten ten opzichte van elkaar. Dit betekent dat de partners elkaar financieel moeten ondersteunen en dat het vermogen (tenzij anders afgesproken) gemeenschappelijk wordt. Als er kinderen worden geboren, hebben beide partners automatisch de erkenning en het ouderlijk gezag. Bovendien ontstaan er automatisch erfrechtelijke aanspraken en kan er sprake zijn van partner- en kinderalimentatie bij ontbinding van het partnerschap.
Rechten en plichten bij een geregistreerd partnerschap
Partners in een geregistreerd partnerschap krijgen recht op en plicht tot:
- elkaar financieel ondersteunen
- elkaar automatisch als erfgenaam hebben bij overlijden
- gezamenlijk ouderlijk gezag bij gezamenlijke kinderen
- gezamenlijke aansprakelijkheid voor vermogen en schulden (beperkt of volledig, afhankelijk van voorwaarden)
- aanspraak op partnerpensioen en nabestaandenregelingen (afhankelijk van pensioenreglementen)
Wat ben je van elkaar bij een geregistreerd partnerschap?
Bij een geregistreerd partnerschap zijn de partners juridisch verantwoordelijk voor elkaar, vergelijkbaar met een huwelijk. Dit betekent dat de partners verplicht zijn om elkaar financieel te ondersteunen, bijvoorbeeld door middel van partneralimentatie. Ook ontstaat er een wettelijke gemeenschap van goederen als er geen partnerschapsvoorwaarden worden opgesteld. Als het geregistreerd partnerschap op of na 1 januari 2018 wordt gesloten dan vallen niet alle bezittingen en schulden in de wettelijke gemeenschap van goederen. Alleen de bezittingen en schulden die vóór het huwelijk of geregistreerd partnerschap van beide partners samen waren en de toekomstige bezittingen en schulden vallen in de wettelijke gemeenschap van goederen. Erfenissen en schenkingen vallen buiten de gemeenschap en dat geldt ook voor de bezittingen en schulden die vóór het huwelijk of geregistreerd partnerschap van de betrokken partner waren.
Wat zijn de voor- en nadelen?
De voordelen van een geregistreerd partnerschap zijn onder andere dat er automatisch veel rechten en plichten ontstaan, zoals:
- alimentatieverplichtingen;
- erfrechtelijke aanspraken;
- erkenning;
- gezamenlijke ouderlijk gezag bij kinderen;
- eenvoudige ontbinding van geregistreerd partnerschap wanneer er geen minderjarige kinderen zijn.
De nadelen van een geregistreerd partnerschap zijn onder meer dat:
- het niet in alle landen wordt erkend;
- het kan problemen veroorzaken bij internationale verhuizingen;
- na het aangaan van een geregistreerd partnerschap alimentatieplichtig.
Kosten van een geregistreerd partnerschap
De kosten voor het aangaan van een geregistreerd partnerschap verschillen per gemeente. Over het algemeen liggen de kosten tussen de € 50,00 en € 400,00, afhankelijk van de gemeente en de manier waarop men het partnerschap wilt laten registreren (bijvoorbeeld op een doordeweekse dag of in een bijzondere locatie). Sommige gemeenten bieden de mogelijkheid om het geregistreerd partnerschap kosteloos te laten registreren op specifieke dagen, meestal zonder ceremonie.
Verschillen met een andere vormen
Verschil geregistreerd partnerschap en een huwelijk
Het geregistreerd partnerschap en het huwelijk lijken sterk op elkaar wat betreft de rechten en plichten. Beide vormen regelen de juridische relatie tussen partners op het gebied van erfrecht, alimentatie, en erkenning/gezag over kinderen (als er geen andere afspraken zijn gemaakt). Echter, een belangrijk verschil is dat een geregistreerd partnerschap zonder rechter ontbonden kan worden, mits er geen minderjarige kinderen zijn. Bij een huwelijk is altijd een rechterlijke uitspraak nodig voor een echtscheiding. Daarnaast wordt een huwelijk internationaal in vrijwel alle landen erkend, terwijl een geregistreerd partnerschap in sommige landen niet dezelfde rechtskracht heeft.
Verschil geregistreerd partnerschap en een samenlevingsovereenkomst
Een samenlevingsovereenkomst is een contract tussen partners waarin zij zelf afspraken maken over hun gezamenlijke leven, zoals de verdeling van de kosten en bezittingen. Het grootste verschil met een geregistreerd partnerschap is dat een samenlevingsovereenkomst geen wettelijke status heeft. Het is een overeenkomst tussen partijen. Het geregistreerd partnerschap geeft daarentegen automatisch rechten en plichten, bijvoorbeeld op het gebied van erfrecht en alimentatie, zonder dat hier extra afspraken voor nodig zijn.
Rol van een advocaat bij een geregistreerd partnerschap
Een ervaren familierechtadvocaat kan helpen bij:
- uitleg over rechten, plichten en gevolgen van het partnerschap
- het opstellen of controleren van partnerschapsvoorwaarden
- advies bij internationale gevolgen of complexe vermogenssituaties
- bij ontbinding van het partnerschap, vooral als er minderjarige kinderen zijn
Wanneer er onduidelijkheid of een conflict ontstaat, is het raadzaam om een advocaat in te schakelen die ervaring heeft met geregistreerde partnerschappen, zodat je belangen juridisch correct worden behartigd.
Conclusie
Een geregistreerd partnerschap biedt een juridisch kader voor de relatie tussen partners dat vergelijkbaar is met een huwelijk, maar met enkele belangrijke verschillen, zoals de mogelijkheid tot eenvoudige ontbinding zonder rechterlijke tussenkomt als er geen kinderen zijn. Het biedt voordelen zoals automatische erfrechtelijke aanspraken en partneralimentatie, maar kan nadelen hebben door de beperkte internationale erkenning. De kosten van een geregistreerd partnerschap variëren per gemeente, en partners hebben rechten en plichten ten opzichte van elkaar, net als bij een huwelijk.
Twijfel je of een geregistreerd partnerschap bij jouw situatie past, of wil je inzicht in de juridische gevolgen? Neem contact op voor een eerste advies.
Veelgestelde vragen bij een geregistreerd partnerschap
1. Wie erft bij overlijden van een geregistreerd partner?
Een geregistreerd partner is automatisch erfgenaam volgens de wet, tenzij er een testament is met andere afspraken.
2. Wat is er niet geregeld bij een geregistreerd partnerschap?
Zaken als alimentatie bij beëindiging, woningverdeling en specifieke financiële afspraken zijn niet altijd direct geregeld en kunnen aanvullende overeenkomsten of voorwaarden vereisen. Het is uiteraard beter om dit op voorhand goed vast te leggen, dat voorkomt onduidelijkheden achteraf.
3. Wat is gunstiger: samenlevingscontract of geregistreerd partnerschap?
Een geregistreerd partnerschap biedt wettelijke rechten en plichten (zoals erfopvolging en gezag over kinderen). Een samenlevingscontract biedt meer flexibiliteit maar vereist dat je alles zelf vastlegt en het heeft geen automatische wettelijke status.
