Een echtscheiding, ontbinding partnerschap of een verbreking samenleving is niet alleen emotioneel ingrijpend, maar ook juridisch en financieel complex. Om duidelijkheid te scheppen en toekomstige conflicten te voorkomen, leggen ex-partners hun afspraken vaak vast in een echtscheidingsconvenant. Dit document vormt een belangrijk onderdeel van het echtscheidingsverzoek en biedt duidelijkheid voor partijen bij de afwikkeling. In dit artikel leest u wat een echtscheidingsconvenant precies is, wat erin hoort te staan en hoe u dit document opstelt of wijzigt.
Wat is een echtscheidingsconvenant?
Een echtscheidingsconvenant is een schriftelijke overeenkomst waarin ex-echtgenoten (ex-partners) afspraken maken over de gevolgen van hun echtscheiding. Het document bevat onder andere regelingen over de verdeling van bezittingen en schulden, eventuele partneralimentatie, het gebruik van de woning en pensioenafspraken. Als er minderjarige kinderen zijn, komt er daarnaast een verplicht ouderschapsplan bij.
Een echtscheidingsconvenant wordt meestal opgesteld met behulp van een advocaat of een mediator en wordt samen met het verzoekschrift tot echtscheiding ingediend bij de rechtbank. De rechter neemt het convenant vervolgens op in de echtscheidingsbeschikking. Daarmee krijgt het convenant een bindende werking: het is juridisch afdwingbaar en heeft dezelfde rechtskracht als een rechterlijke uitspraak.
Juridisch gezien is het echtscheidingsconvenant te beschouwen als een vaststellingsovereenkomst (artikel 7:900 van het Burgerlijk Wetboek).
Wat staat er in een echtscheidingsconvenant?
De inhoud van een echtscheidingsconvenant zal uiteindelijk afhangen van de complexiteit van de boedel. Wanneer er weinig te verdelen valt zal het echtscheidingsconvenant beperkter zijn dan bij een boedel waarin er veel te verdelen valt. Een volledig echtscheidingsconvenant bevat in ieder geval de volgende onderwerpen:
- Verdeling van bezittingen en schulden: Wie krijgt wat? Denk aan de woning, auto, inboedel, spaargeld en eventuele leningen.
- Partneralimentatie: de vraag of en hoeveel alimentatie de ene partner aan de andere betaalt.
- Verdeling van een bedrijf: het kan gaan om aandelen maar ook om een eenmanszaak.
- Pensioenverdeling: De verdeling van opgebouwde pensioenrechten (conform de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding).
- Vergoedingsrechten: nominaal of de beleggingsleer.
- Woonafspraken: Wie blijft in de gezamenlijke woning of wordt deze verkocht?
- Verdeling van de kosten: Denk aan de kosten voor de advocaat, notaris of andere noodzakelijke kosten.
Als er kinderen zijn, wordt het convenant aangevuld met een ouderschapsplan waarin onder andere omgangsregelingen, de opvoeding, de zorgverdeling en kinderalimentatie staan.
Echtscheidingsconvenant opstellen
Het opstellen van een echtscheidingsconvenant gebeurt idealiter in overleg tussen beide partners. Dit kan via:
- Een gezamenlijke advocaat: het voordeel is dat uw advocaat, na een akkoord, een gemeenschappelijk verzoek kan indienen bij de rechtbank. Wanneer overleg tussen de ex-partners goed mogelijk is dan heeft dit de voorkeur. Snel en efficiënt.
- Een mediator: wanneer u wel met elkaar in overleg kunt maar u het op bepaalde punten niet eens lijkt te worden dan is een mediator een geschikte optie. De mediator heeft vaak afspraken met een advocatenkantoor om vervolgens, na een akkoord, het echtscheidingsverzoek in te dienen. Minder snel maar efficiënt.
- Twee aparte advocaten: als er sprake is van tegenstrijdige belangen of conflicten en u komt er niet meer uit dan zullen de advocaten proberen om tot een oplossing te komen en wanneer dit niet lukt dan zal de rechtbank moeten beslissen. Neemt veel tijd in beslag en minder efficiënt.
De gemaakte afspraken worden schriftelijk vastgelegd. Let op: het convenant moet duidelijk, volledig en juridisch correct zijn om problemen te voorkomen. De sleutel tot het voorkomen van problemen achteraf ligt in het proces vooraf. Een zorgvuldig, transparant en begeleid traject waarin beide (ex-)partners volledig geïnformeerd zijn en in gelijkwaardigheid beslissingen nemen, is de beste garantie voor een duurzaam convenant. Na ondertekening wordt het convenant met het echtscheidingsverzoek ingediend bij de rechtbank. Zijn er minderjarige kinderen dan dient er ook een ouderschapsplan te worden aangehecht. Na goedkeuring is het bindend voor beide partijen en kan het, indien nodig, worden afgedwongen via de rechter of de deurwaarder.
Wijzigen of aanpassen van het convenant
In principe zijn de afspraken in het echtscheidingsconvenant bindend. Toch kan een wijziging nodig zijn als de omstandigheden wezenlijk veranderen. Denk bijvoorbeeld aan:
- Een verlies van inkomen of werk;
- een verhuizing;
- huwelijk van de alimentatiegerechtigde;
- nieuwe partner of gezinsuitbreiding.
Wijziging is mogelijk als beide partijen akkoord gaan, of via de rechter door een eenzijdig verzoek. Vooral partneralimentatie is een onderwerp wat vaak aan verandering onderhevig is. Op grond van “wijziging van omstandigheden” kan er op basis van artikel 1:401 lid 1 BW ten allen tijde een verzoek tot wijziging alimentatie worden ingediend, zolang er maar sprake is van een daadwerkelijke wijziging. Het criterium voor het eenzijdig wijzigen van het convenant is op basis van onvoorziene omstandigheden. De wet stelt dat het moet gaan om omstandigheden die bij het opstellen van het convenant niet te voorzien waren en zo ingrijpend zijn dat het onredelijk is om de oude afspraken in stand te houden.
Wanneer er sprake is van een wederzijdse geaccordeerde wijziging dan kan deze worden vastgelegd in een aanvullende overeenkomst. Dit wordt meestal een addendum bij het echtscheidingsconvenant genoemd. Nadat deze is ondertekend kan een advocaat het document naar de rechtbank sturen voor bekrachtiging. Het spreekt voor zich dat dit de voorkeur heeft boven een eenzijdige wijziging.
Kan een echtscheidingsconvenant worden aangevochten?
Ja, het is mogelijk om een echtscheidingsconvenant (gedeeltelijk) te vernietigen, maar dit is niet eenvoudig. Dit kan alleen als er sprake is van een wilsgebrek. Er wordt dan gekeken of er sprake is van dwaling op grond van artikel 6:228 BW, bedrog op grond van artikel 3:44 lid 3 BW, bedreiging op grond van artikel 3:44 lid 2 BW of misbruik van omstandigheden op grond van artikel 3:44 lid 4 BW
Denk hierbij aan situaties waarin de een vermogen heeft verzwegen voor de ander of valse documenten heeft aangeleverd. Wellicht is de ene partij sterk onder druk gezet door de andere partij om akkoord te gaan met bepaalde afspraken. Er kan ook een verschil zijn in achtergrond, bijvoorbeeld de notaris die zijn eigen echtscheiding regelt en zijn ex-echtgenote zonder een juridische achtergrond laat tekenen voor een zeer beperkte verdeling en daardoor ernstig gedupeerd wordt.
Tot slot is het nog mogelijk dat het convenant (gedeeltelijk) nietig is maar dat komt in de praktijk zelden voor, omdat advocaten/rechters het convenant vooraf toetsen op nietige bedingen. Het gaat dan om bedingen die in strijd met de wet zijn of de openbare orde.
De rol van een advocaat bij het echtscheidingsconvenant
Een advocaat is noodzakelijk voor het indienen van het echtscheidingsverzoek bij de rechtbank. De advocaat beoordeelt of de gemaakte afspraken juridisch kloppen, haalbaar zijn en of uw belangen voldoende zijn gewaarborgd. De juiste advocaat voor het opstellen of controleren van een echtscheidingsconvenant is een advocaat gespecialiseerd in het personen- en familierecht.
Deze advocaat begeleidt u bij het volledige proces van de echtscheiding, adviseert over de gevolgen van de afspraken en helpt om toekomstige geschillen te voorkomen. Bij een gezamenlijke scheiding kan één advocaat optreden, maar wanneer er sprake is van tegenstrijdige belangen dan dient u zich te wenden tot een mediator en/of een advocaat die enkel uw belangen behartigd. De advocaten van AMBT Advocaten zijn ervaren specialisten op het gebied van familierecht.
Onze advocaten zijn bereid om u pro deo bij te staan, mits u daarvoor in aanmerking komt gelet op de wettelijk vastgestelde inkomensgrenzen. U hoeft dan uitsluitend een kleine eigen bijdrage te betalen.
Staat u aan het begin van een scheiding en wilt u de afspraken goed vastleggen? Neem vrijblijvend contact op met ons. Zo bent u zeker van een juridisch correct en toekomstbestendig echtscheidingsconvenant.
Conclusie
Een echtscheidingsconvenant biedt duidelijkheid en voorkomt juridische procedures achteraf. Het is dus verstandig om de afspraken goed vast te leggen, eventueel met behulp van een advocaat of een mediator. Het convenant is bindend en juridisch afdwingbaar zodra het is geaccordeerd door de rechter. Houd er rekening mee dat wijzigen of aanvechten later alleen mogelijk is onder specifieke omstandigheden.
FAQ
Kan ik zelf een echtscheidingsconvenant opstellen?
Ja, u mag zelf een echtscheidingsconvenant opstellen in overleg met uw ex-partner. Houd er echter rekening mee dat dit een juridisch document is. Onvolledige of onduidelijke afspraken kunnen later tot conflicten leiden. Het is daarom aan te raden om een advocaat of mediator in te schakelen die voor u alles controleert.
Waarom een echtscheidingsconvenant bij een hypotheek?
Een echtscheidingsconvenant is belangrijk bij een gezamenlijke hypotheek. Hierin wordt vastgelegd wie in de woning blijft, wie de lasten betaalt en of een van beiden zich laat uitschrijven bij de bank. Dit voorkomt financiële problemen en onduidelijkheid richting hypotheekverstrekkers. Lees meer over scheiden en een hypotheek of scheiden en een koophuis.
Wat zijn de kosten van een echtscheidingsconvenant?
De kosten verschillen per situatie. Bij een gezamenlijke scheiding via een gezamenlijke advocaat liggen de kosten vaak tussen de € 1.500,- en € 3.000.- euro. Wanneer beide partijen een eigen advocaat inschakelen, kunnen de kosten oplopen. Vraag altijd vooraf een kostenindicatie aan. Overigens is AMBT Advocaten altijd bereid om met u een prijsafspraak (fixed fee) overeen te komen.
Is een echtscheidingsconvenant verplicht?
Een convenant is niet wettelijk verplicht bij een eenzijdig verzoek tot echtscheiding. Wanneer het om een eenvoudige boedel gaat waarin weinig te verdelen valt dan is dat begrijpelijk maar wanneer dat niet het geval is dan verdient het zeker aanbeveling om dit goed te regelen. De sleutel tot het voorkomen van problemen achteraf ligt in het proces vooraf. Een zorgvuldig, transparant en begeleid traject waarin beide (ex-)partners volledig geïnformeerd zijn en in gelijkwaardigheid beslissingen nemen, is de beste garantie voor een duurzaam echtscheidingsconvenant.
Ik ben mijn echtscheidingsconvenant kwijt, hoe kan ik dit opvragen?
Dat kunt u opvragen bij de rechtbank waar uw echtscheiding is uitgesproken, zolang dit onderdeel uitmaakt van de beschikking. Tot slot kunt u uw eigen advocaat of mediator benaderen want zij bewaren het convenant meestal in het dossier voor een minimum van vijf jaren.
