Is er sprake van een huwelijk of een geregistreerd partnerschap en/of samenwonende ouders met gezamenlijk gezag met minderjarige kinderen? Dan is het verplicht om een ouderschapsplan op te stellen. Hierin wordt vastgelegd hoe de zorg en opvoeding na de scheiding wordt geregeld. Wat moet er verplicht in staan, op welke wijze wordt een plan opgesteld en mag dit eenzijdig worden geregeld? In dit artikel geven wij een duidelijke uitleg, inclusief een praktisch stappenplan.
Wat is een ouderschapsplan?
Een ouderschapsplan is een schriftelijke overeenkomst tussen ouders, waarin zij afspraken maken over de verzorging en opvoeding van hun minderjarige kinderen na een scheiding of beëindiging van een geregistreerd partnerschap. Het plan voorkomt conflicten en geeft duidelijkheid aan zowel ouders als kinderen. Het ouderschapsplan moet worden ingediend bij de rechtbank als onderdeel van het verzoek tot echtscheiding of ontbinding van het geregistreerd partnerschap.
In het ouderschapsplan staan afspraken over, de zorg en opvoeding (zorgregeling), waar de kinderen komen te wonen (hoofdverblijf), de omgang met de kinderen (omgangsregeling), informatieverstrekking, gezagskwesties, de kosten van de verzorging en opvoeding (kinderalimentatie), maar ook zaken die verschillend kunnen zijn per gezinssamenstelling zoals bijvoorbeeld bedtijden en/of huiswerk.
Wanneer is een ouderschapsplan verplicht?
Een ouderschapsplan is verplicht bij scheiden wanneer:
- Partijen gehuwd zijn en er minderjarige kinderen zijn;
- een geregistreerd partnerschap en er zijn minderjarige kinderen;
- een verbreking samenleving en gezamenlijk gezag.
Bij laatstgenoemde moet er bij de verbreking van samenleving een ouderschapsplan worden opgesteld. Het is uiteindelijk niet te controleren door een rechtbank of er al dan niet een ouderschapsplan wordt overeengekomen. In de praktijk zien we vaak dat er bij een geschil alsnog een ouderschapsplan moet worden opgesteld. De rechter verplicht partijen vaak daartoe, voordat de rechter een beslissing neemt over de zorgregeling. Kortom, bij het verbreken van de samenleving wordt het sterk aangeraden om een ouderschapsplan op te stellen bij gezagsdragende ouders.
Wat moet er verplicht in een ouderschapsplan?
De wet schrijft voor dat een ouderschapsplan minimaal deze onderdelen moet bevatten:
- De verdeling van de zorg- en opvoedingstaken, (zorgregeling of omgangsregeling);
- de wijze waarop ouders elkaar informeren en met elkaar overleggen, over belangrijke onderwerpen;
- de kosten van de verzorging en opvoeding, van de kinderen (kinderalimentatie);
- op welke wijze de kinderen betrokken zijn bij het plan, afhankelijk van de leeftijd moet blijken op welke wijze de kinderen zijn gehoord over het plan;
Daarnaast is het verstandig ook andere afspraken vast te leggen, bijvoorbeeld over vakanties, feestdagen, medische zorg, schoolkeuzes, verjaardagen en het ouderschapsplan biedt ook de mogelijkheid om onderlinge regels af te stemmen.
Mag een ouderschapsplan eenzijdig worden opgesteld?
Een ouderschapsplan moet in principe altijd door beide ouders worden ondertekend. Het kan dus niet eenzijdig worden opgesteld zonder dit met de ex-partner te overleggen. Wanneer de ex-partner weigert mee te werken aan een ouderschapsplan, kan er eenzijdig een ouderschapsplan worden opgesteld en aan de rechtbank toegezonden worden. Er moet dan wel duidelijk vermeld worden waarom het niet gelukt is om samen tot een ouderschapsplan te komen. De rechtbank zal dan moeten oordelen of de redenen voor het niet tot stand komen van een gezamenlijk ouderschapsplan voldoende zijn. In principe is het uitgangspunt gezamenlijk overleg, al dan niet met een deskundige partij. Als blijkt dat de mogelijkheid om samen een plan op te stellen niet genoeg is afgetast, dan kan dat een reden zijn om de echtscheiding/ontbinding niet uit te spreken.
Stappenplan – ouderschapsplan opstellen
Het opstellen van een ouderschapsplan kan best ingewikkeld zijn. Met dit stappenplan is het wat overzichtelijker:
- Bespreek de wensen van beide ouders.
Neem daarin de onderwerpen van een zorgverdeling, vakanties, schoolzaken en opvoedregels mee en houd rekening met de wensen van de kinderen.
- Maak financiële afspraken.
Leg vast hoeveel kinderalimentatie wordt betaald en wie de overige kosten draagt en neem daarin kinderbijslag, kindgebonden budget en eventuele andere toeslagen mee.
- Spreek af hoe ouders elkaar informeren.
Denk aan medische keuzes, schoolrapporten of belangrijke beslissingen zoals een verhuizing en/of schoolkeuze.
- Schrijf alle afspraken zo concreet mogelijk op.
Vermijd vage termen als “regelmatig” of “in overleg” als het gaat om dagen en tijden.
- Controleer of de wettelijke onderdelen zijn opgenomen
Zodat het plan voldoet aan de wettelijke eisen en de goedkeuring kan dragen van de rechtbank.
- Laat het plan juridisch toetsen.
Benader een familierechtadvocaat om te controleren of het uitvoerbaar is en de belangen van de kinderen voldoende zijn meegewogen.
Door dit stappenplan te volgen, voorkomt men veel discussies en onduidelijkheid.
Wie kan helpen bij het opstellen?
De ex-echtgenoten of ex-partners kunnen zelf een ouderschapsplan opstellen als overleg nog goed mogelijk is. Het is voor een kind het beste als ouders sámen tot afspraken kunnen komen. Het is verstandig om de afspraken te laten controleren door een familierechtadvocaat en eventueel kunnen ouders zich ook laten begeleiden door een mediator of een gezamenlijke advocaat. Het ouderschapsplan is de basis waarop ouders terug kunnen vallen. Wanneer gezamenlijk overleg niet lukt dan kan een mediator of een familierechtadvocaat het overleg begeleiden. Wanneer er echter onoverkomelijke meningsverschillen zijn dan is het raadzaam om enkel een mediator te benaderen. Wanneer partijen er niet uitkomen dan is het raadzaam om als ouder zich te wenden tot afzonderlijke familierechtadvocaten.
Wanneer een advocaat inschakelen?
Een ouderschapsplan raakt direct aan het belang van uw kinderen. Het is verstandig een familierechtadvocaat in te schakelen in situaties wanneer:
- er onenigheid is over de zorgverdeling;
- de ex-partner niet wil meewerken;
- er onduidelijkheid is over alimentatie;
- een professioneel oordeel over het ouderschapsplan gewenst is;
- er sprake is van een echtscheiding of een ontbinding geregistreerd partnerschap met minderjarige kinderen.
Een advocaat voorkomt fouten en regelt dat het ouderschapsplan juridisch houdbaar en uitvoerbaar is.
Wettelijke regels en advies
De verplichting tot een ouderschapsplan vloeit voort uit de Wet voortgezet ouderschap en zorgvuldige scheiding. Op grond van deze wet zijn echtgenoten die gaan scheiden (zowel uit de echt als van tafel en bed) en geregistreerde partners die hun geregistreerde partnerschap willen ontbinden, verplicht een ouderschapsplan op te stellen.
Op grond van onderhavige bepaling is een ouderschapsplan eveneens verplicht gesteld voor ouders die gezamenlijk het gezag uitoefenen op basis van een aantekening in het gezagsregister, en die feitelijk scheiden.
Dit zorgt ervoor dat kinderen zo goed mogelijk beschermd worden na een scheiding en dat beide ouders hun verantwoordelijkheid nemen. Heeft u vragen of twijfelt u of uw ouderschapsplan volledig is? Laat u dan adviseren door een ervaren familierechtadvocaat.
