TBS met dwangverpleging is een maatregel waarbij iemand met een psychiatrische stoornis verplicht wordt behandeld in een TBS-kliniek na het plegen van een ernstig misdrijf. De maatregel is bedoeld om de samenleving te beschermen en herhaling te voorkomen. In dit artikel leest u wanneer TBS met dwangverpleging kan worden opgelegd, hoe lang de maatregel duurt, hoe verlenging werkt en wanneer beëindiging mogelijk is. Ook leggen wij uit wat een advocaat tijdens het TBS-traject voor u kan betekenen.
Wat is TBS met dwangverpleging?
Terbeschikkingstelling met dwangverpleging (TBS met dwangverpleging) is een maatregel die door de strafrechter kan worden opgelegd aan een dader van een ernstig misdrijf die lijdt aan een psychiatrische stoornis. Deze maatregel is gericht op de behandeling van de dader en de bescherming van de samenleving. De regeling voor TBS met dwangverpleging is vastgelegd in artikel 37a en artikel 37b van het Wetboek van Strafrecht (Sr).
Wanneer kan TBS met dwangverpleging worden opgelegd?
TBS met dwangverpleging wordt opgelegd als:
- De verdachte een (in de regel) ernstig misdrijf heeft gepleegd, zoals moord, verkrachting of brandstichting. Het delict moet in ieder geval een misdrijf zijn waarop een gevangenisstraf van vier jaar of meer is gesteld (met uitzondering van de misdrijven bedreiging en stalking);
- Er moet sprake zijn van een gebrekkige ontwikkeling of een ziekelijke stoornis van de geestvermogens ten tijde van het plegen van het delict;
- De veiligheid van anderen, dan wel de algemene veiligheid van personen of goederen eist het opleggen van de TBS-maatregel;
- Er dient sprake te zijn van een verband tussen de vastgestelde stoornis en het gevaar op herhaling. Behandeling is noodzakelijk om herhaling van het misdrijf te voorkomen.
De rechter baseert zijn beslissing doorgaans op rapportages van deskundigen, waaronder psychiaters en psychologen en eventueel op basis van een observatierapportage bij het Pieter Baan Centrum (PBC).
Opname in een TBS-kliniek
Na oplegging van TBS met dwangverpleging wordt de patiënt geplaatst in een forensisch psychiatrisch centrum (FPC), ook wel TBS-kliniek genoemd. Tijdens de opname onderzoeken behandelaren welke factoren hebben geleid tot het strafbare feit. Op basis daarvan wordt een behandelplan opgesteld.
De behandeling bestaat vaak uit:
- psychiatrische behandeling;
- psychologische begeleiding;
- gedragstherapie;
- medicatie;begeleiding richting resocialisatie.
Hoe lang duurt TBS met dwangverpleging?
De duur van TBS met dwangverpleging is in eerste instantie twee jaar. Na deze periode kan de maatregel worden verlengd, telkens met maximaal twee jaar, zolang de rechter oordeelt dat voortzetting noodzakelijk is. TBS met dwangverpleging mag maximaal vier jaren duren, tenzij bij het misdrijf de lichamelijke integriteit van slachtoffers is aangetast. Daarvan is sprake bij geweldsmisdrijven, zedenzaken (waaronder ook ontucht) en brandstichting met gevaar voor personen. In die gevallen kan de maatregel onbeperkt worden verlengd.
Werkt een patiënt niet mee aan de behandeling, of is de patiënt niet behandelbaar, waardoor de kans op herhaling niet vermindert, dan zal hij/zij niet vrij terugkeren in de maatschappij. Dit betekent dat de tbs ook niet wordt stopgezet. Een patiënt zal dan meestal naar een Langdurige Forensische Psychiatrische Zorg instelling (LFPZ) oftewel de longstay worden overgeplaatst. In Nederland zitten ongeveer 100 patiënten in zo’n instelling.
In het laatstgenoemde geval is er in principe geen maximale duur, wat betekent dat TBS met dwangverpleging in de praktijk onbeperkt kan worden verlengd als de patiënt een blijvend gevaar vormt voor de samenleving. Hierdoor kan het in sommige gevallen vergeleken worden met (verkapt) levenslang.
Verlenging
Verlenging van TBS met dwangverpleging wordt door de rechter beoordeeld op basis van:
- Rapportages van deskundigen: zoals behandelaars die het risico op recidive inschatten;
- Gedragsverbetering van de patiënt: als de patiënt onvoldoende vooruitgang toont of nog steeds een risico vormt, kan verlenging noodzakelijk zijn.
De rechter beslist iedere twee jaar over verlenging van de maatregel. Na vier jaren moeten twee onafhankelijke deskundigen advies uitbrengen over een eventuele verlenging. De onafhankelijke toetsing over het verloop van de TBS-maatregel gebeurt na maximaal twee jaar. De toetsing gebeurt tijdens een verlengingszitting bij de rechter. De rechter laat zich bij de beslissing adviseren door deskundigen vanuit de TBS-kliniek, de reclassering (wanneer proefverlof is gestart) en door onafhankelijke deskundigen.
TBS met dwangverpleging beëindigen
TBS met dwangverpleging kan worden beëindigd, maar voordat het zover is, zijn er zes fases die doorlopen moeten worden.
Fase 1:
De eerste fase is de behandeling. De patiënt wordt opgenomen in een gesloten TBS-kliniek. Gespecialiseerde hulpverleners onderzoeken hoe het komt dat de patiënt het misdrijf heeft gepleegd en er vervolgens een passend zorgprogramma met behandelplan gemaakt en uitgevoerd.
Fase 2:
De tweede fase is begeleid verlof. Vaak start dit na een paar jaar tijdens de behandeling. Het kortdurend begeleid verlof start altijd met een beveiliger en een persoonlijk begeleider die de patiënt begeleiden. Na een aantal goed verlopen begeleide verloven wordt de beveiliging heel geleidelijk afgebouwd. Dan wordt de begeleiding overgedragen aan een medewerker van de TBS-kliniek.
Fase 3:
De derde fase is onbegeleid verlof want als de begeleide verloven goed zijn verlopen dan kan er onbegeleid verlof worden aangevraagd. Dit gebeurt door een klinisch behandelaar (psycholoog). Op dat moment is er bij een verlof geen begeleiding meer aanwezig. De TBS-kliniek maakt voor ieder verlof afspraken en de kliniek controleert vervolgens na verlof of de afspraken worden nagekomen.
Fase 4:
De vierde fase betreft transmuraal verlof en dat is een duur woord voor buiten de muren. De patiënt gaat buiten de kliniek wonen. Dit kan zelfstandig wonen zijn maar ook wonen bij een regionale instelling voor beschermd of begeleid wonen of een instelling voor gehandicaptenzorg, een forensisch psychiatrische instelling of zelfs een extra locatie van de TBS-kliniek. Let op: de TBS-kliniek blijft nog steeds eindverantwoordelijk.
Fase 5:
De vijfde fase betreft proefverlof. De patiënt valt dan nog steeds onder de verantwoordelijkheid van de kliniek. Het toezicht wordt vanaf dat moment door Reclassering Nederland uitgevoerd.
Fase 6:
Tot slot de zesde en belangrijkste fase, namelijk de (voorwaardelijke) beëindiging. Wanneer de meervoudige strafkamer (geadviseerd door deskundigen van reclassering en de kliniek) concludeert dat de behandeling succesvol is verlopen en het risico op herhaling voldoende is afgenomen kan de dwangverpleging voorwaardelijk worden stopgezet. Als dit na minimaal één jaar nog steeds goed gaat, kan de meervoudige kamer (op termijn) de TBS-maatregel stoppen.
De rol van een advocaat
Een gespecialiseerde strafrechtadvocaat kan u begeleiden tijdens het volledige TBS-traject. Dat geldt zowel tijdens de strafzaak als tijdens verlengingsprocedures en verzoeken tot beëindiging van de maatregel.
- Een advocaat kan u vertegenwoordigen bij de rechter;
- u adviseren over het meewerken aan rapportages;
- verweer voeren tegen een mogelijke TBS maatregel met dwangverpleging.
- klachtprocedures over de uitvoering van de TBS zoals bij ordemaatregelen, plaatsing en overplaatsing.
- adviseren over resocialisatie, verlofaanvragen en/of (tussentijdse) beëindiging van de maatregel
- het organiseren van driegesprekken of een zorgconferentie (wanneer u meer dan 15 jaar ter beschikking bent gesteld).
De maatregel van TBS met dwangverpleging is een lang en intensief traject en u verdient uitstekende bijstand van het begin tot het einde. Neem contact op met één van onze strafrechtadvocaten indien u bijstand wenst in een TBS-zaak.
Neem contact op
Heeft u te maken met een TBS-procedure of dreigt TBS met dwangverpleging te worden opgelegd? Neem dan contact op met één van onze gespecialiseerde strafrechtadvocaten. Wij beoordelen uw situatie en adviseren u over de mogelijke stappen binnen het strafproces en het TBS-traject.
Conclusie
Terbeschikkingstelling met dwangverpleging is een ingrijpende maatregel die wordt opgelegd aan personen met een psychische stoornis die ernstige misdrijven hebben gepleegd. Hoewel de maatregel in eerste instantie twee jaar duurt, kan deze onbeperkt worden verlengd als dat noodzakelijk is voor de veiligheid van de samenleving. Een gespecialiseerde advocaat kan helpen bij de verdediging, klachten of verzoeken tot (voorwaardelijke) beëindiging van de maatregel.
Veelgestelde vragen over TBS met dwangverpleging
1. Wat is het verschil tussen TBS met voorwaarden en TBS met dwangverpleging?
Bij TBS met dwangverpleging wordt de patiënt verplicht opgenomen in een kliniek en vindt de behandeling plaats in een gesloten setting. Bij TBS met voorwaarden mag de patiënt onder strikte voorwaarden (zoals therapie, medicatie en meldplicht) in de samenleving verblijven. Bij overtreding van de voorwaarden kan de maatregel worden omgezet naar TBS met dwangverpleging. Lees hier meer over TBS met voorwaarden.
Het ligt dan ook meer in de rede om te starten met een TBS met voorwaarden want opschalen naar TBS met dwangverpleging is altijd nog mogelijk.
2. Kan TBS met dwangverpleging levenslang duren?
Ja, TBS met dwangverpleging kan in sommige gevallen levenslang duren. Dat gebeurt wanneer deskundigen en de rechter oordelen dat iemand een blijvend gevaar vormt voor de samenleving. Vooral bij ernstige gewelds- en zedenmisdrijven kan de maatregel telkens opnieuw worden verlengd.
3. Is TBS met dwangverpleging hetzelfde als opname in een psychiatrisch ziekenhuis?
Nee. TBS met dwangverpleging is een strafrechtelijke maatregel die wordt opgelegd door de strafrechter na een ernstig misdrijf. Een gewone psychiatrische opname valt onder het civiele zorgrecht en heeft een ander doel.
4. Wat gebeurt er als iemand niet meewerkt aan de behandeling?
Wanneer iemand niet meewerkt aan de behandeling of het recidiverisico hoog blijft, kan TBS met dwangverpleging langer duren. In sommige gevallen wordt iemand geplaatst in een longstayvoorziening (verkapt levenslang).
