Alle werknemers moeten veilig en gezond kunnen werken en daarvoor bestaat de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet). De Arbowet verplicht werkgevers ervoor te zorgen dat de werkzaamheden geen gevaar opleveren voor de veiligheid en gezondheid van werknemers. Dit noemen we ook wel de zorgplicht. Werkgevers zijn verplicht om een arbobeleid te voeren dat gericht is op, zo goed mogelijke arbeidsomstandigheden. Dit staat in de Arbowet, het Arbobesluit en de Arboregeling.
De wet zelf
De Arbowet is een Nederlandse wet die regels stelt voor veilige en gezonde arbeidsomstandigheden. Het doel van de wet is om ongevallen, gezondheidsklachten en beroepsziekten te voorkomen. De Arbowet is van toepassing op alle werknemers, waarbij het niet uitmaakt of er nu sprake is van loondienst, uitzendkracht, stagiair bent. Bij thuiswerken blijft de wet ook van kracht. De wet geldt in bepaalde gevallen ook voor zelfstandigen, met name bij werkzaamheden met ernstige risico’s zoals het werken met gevaarlijke stoffen of op bouwplaatsen. De wetgeving bestaat uit drie lagen
De Arbowet:
- De Arbowet bevat algemene formele regels over verantwoordelijkheden van werkgever en werknemer. De Arbowet is een kaderwet. Dat betekent dat er algemene afspraken in staan die voor elke werkplek gelden. Er staan dus geen concrete regels in, die staan in het Arbobesluit en de Arboregeling. De maatregelen die de werknemer – werkgever nemen om het werk veilig te houden staan in de Arbocatalogus.
Het Arbobesluit
- Hierin staan meer gedetailleerde regels, bijvoorbeeld over geluid, tillen en gevaarlijke stoffen. Het Arbobesluit is een uitwerking van de regels van de Arbowet.
De Arboregeling
- In de Arboregeling staan concrete voorschriften voor veilig en gezond werken. Waaronder bijvoorbeeld hoe gevaarlijke stoffen gemeten moeten worden en/of hoe er een melding moet worden gemaakt van een bedrijfsongeval. Ook aan deze regels moeten jij en je werkgever zich houden. De Arboregeling is een uitwerking van het Arbobesluit.
Naast de wetgeving kunnen sociale partners (werkgevers- en werknemersorganisaties) op sector- of brancheniveau een Arbocatalogus opstellen. In de Arbocatalogus staat welke maatregelen werkgevers en werknemers nemen voor een veilige en gezonde werkplek. Een Arbocatalogus wordt door sociale partners samen opgesteld, niet door individuele werkgevers en werknemers. Een Arbocatalogus is niet verplicht maar een Arbocatalogus kan wel helpen bij het ontwikkelen van gezond en veilig arbobeleid binnen een sector of branche. In de Memorie van Toelichting van de Arbowet staat dat de Arbocatalogus een hulpmiddel kan zijn voor het voldoen aan de doelvoorschriften.
Wat staat er in de Arbowet?
Er zijn enkele belangrijke onderdelen die moeten worden nageleefd door de werkgever. Het arbobeleid moet in elk geval bestaan uit:
- risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E);
De werkgever is verplicht om een risico-inventarisatie en evaluatie (RI&E) te maken. In het kort komt het erop neer dat de risico’s van het werk in kaart worden gebracht met een plan van aanpak. Daarin staat hoe de werkgever de risico’s voor de veiligheid en gezondheid aanpakt en wanneer dat gebeurt (onder personeel vallen niet alleen werknemers in loondienst maar ook uitzendkrachten, stagiaires, vrijwilligers en inhuurkrachten). Als een bedrijf geen personeel in dienst heeft, dan hoeft er geen RI&E te worden gemaakt.
- ziekteverzuimbeleid;
De werkgever moet zich laten bijstaan door een bedrijfsarts voor de begeleiding van zieke werknemers. De werkgever kan hiervoor een contract sluiten met een arbodienst maar ook een verzuimverzekering afsluiten. Als de personeelsvertegenwoordiging of ondernemingsraad (OR) ermee instemt, kan de werkgever ook kiezen voor een maatwerkregeling.
- bedrijfshulpverlening (BHV);
Bij een ongeval zorgen bedrijfshulpverleners (BHV’ers) voor de eerste hulpverlening. De werkgever moet ervoor zorgen dat er voldoende BHV’ers zijn en voorzieningen.
- preventiemedewerker;
Het instellen van een preventiemedewerker. Die helpt mee bij het opstellen en uitvoeren van de RI&E. De preventiemedewerker geeft advies over goed arbobeleid aan de ondernemingsraad of de personeelsvertegenwoordiging. In kleine bedrijven (25 werknemers of minder) mag de werkgever ook zelf de preventiemedewerker zijn.
- periodiek arbeidsgezondheidskundig Onderzoek (PAGO).
De werkgever zorgt ervoor dat de werknemer een periodiek arbeidsgezondheidskundig onderzoek (PAGO) kan ondergaan. De bedrijfsarts kijkt of er bij de werknemer gezondheidsproblemen zijn door de werkzaamheden. Het is niet verplicht om deel te nemen aan een PAGO.
De Nederlandse Arbeidsinspectie controleert of werkgevers én werknemers zich aan de Arboregels houden. Het gaat hierbij meestal over arbeidsomstandigheden, arbeidsvoorwaarden of werktijden. Bij overtreding kan de Nederlandse Arbeidsinspectie een aantal maatregelen opleggen. Deze maatregelen variëren van een waarschuwing tot een boete of zelfs stillegging van het werk.
Conclusie
De Arbowet is er om de werknemer te beschermen tegen gezondheidsrisico’s op het werk. Het verplicht de werkgever om risico’s in kaart te brengen, maatregelen te nemen en de werknemer actief te begeleiden ter voorkoming van klachten, ziekte of ongelukken. Het is belangrijk dat de werkgever aan deze zorgplicht voldoet. Als werknemer kunt u mogelijk recht hebben op een schadevergoeding wanneer de werkgever niet voldoet aan deze zorgplicht en er daardoor een arbeidsongeval plaatsvindt, mits er een causaal verband bestaat tussen de schending van de zorgplicht en de opgelopen schade. Het is van belang dat de verplichtingen voortvloeiende uit de Arbowet nauwgezet worden nagekomen zowel voor de werknemer als de werkgever. Laat u derhalve goed voorlichten door één van onze arbeidsrechtadvocaten.
