Wettelijke vakantiedagen zijn een verplicht onderdeel, maar roepen ook vragen op. Hoe lang blijven ze geldig? Wat gebeurt er bij ziekte of ontslag en mogen de wettelijke vakantiedagen worden uitbetaald? In dit artikel zetten we de belangrijkste regels en aandachtspunten overzichtelijk op een rij.
Wat zijn wettelijke vakantiedagen?
Wettelijke vakantiedagen zijn het minimum aantal verlofdagen waar iedere werknemer in Nederland jaarlijks recht op heeft. Volgens de wet (artikel 7:634 BW) geldt dat iedere werknemer minimaal recht heeft op vier keer het aantal dagen dat hij/zij per week werkt. Wanneer een werknemer vier dagen per week werkt dan heeft zij recht op 4 × 4 = 16 wettelijke vakantiedagen per jaar. Bij een fulltime baan (5 dagen), dan zijn dat 20 dagen.
Hoe lang zijn wettelijke vakantiedagen geldig?
Wettelijke vakantiedagen zijn niet onbeperkt houdbaar. Vakantiedagen die niet zijn opgenomen, vervallen of verjaren na een bepaalde periode. Wettelijke vakantiedagen die de werknemer niet heeft opgenomen, vervallen een half jaar na het kalenderjaar waarin de werknemer ze heeft opgebouwd. Bij cao of schriftelijke overeenkomst kan een ruimere vervaltermijn zijn overeengekomen dus controleer of hierover (collectief) afspraken zijn gemaakt.
Bovenstaand is de algemene regel maar daar bestaan uitzonderingen op. In bepaalde gevallen verjaren de niet opgenomen wettelijke vakantie dagen niet of later:
- De werknemer was niet in staat om de wettelijke vakantiedagen op tijd op te nemen, bijvoorbeeld wegens ziekte;
- Door de houding van de werkgever is het de werknemer onmogelijk gemaakt om vakantie op te nemen;
- Er is sprake van zogeheten bovenwettelijke vakantiedagen. Dit speelt wanneer de werknemer meer dan het wettelijk aantal vakantiedagen heeft.
Berekening van de wettelijke vakantiedagen
De werknemer heeft elk jaar recht op minimaal vier keer het aantal werkdagen per week. Hieronder een overzicht:
| Werkdagen per week | Wettelijke vakantiedagen per jaar |
| 5 (fulltime) | 20 dagen |
| 4 | 16 dagen |
| 3 | 12 dagen |
| 2 | 8 dagen |
| 1 | 4 dagen |
Wanneer er wordt gewerkt met een urensysteem dan wordt de vakantie aanspraak berekend in uren. Bij een werkweek van 36 uren per week, bestaat er een recht op (36 × 4 =) 144 vakantie-uren per jaar.
Wanneer vervallen wettelijke vakantiedagen?
Wettelijke vakantiedagen vervallen wanneer deze niet tijdig worden opgenomen op grond van artikel 7:640a Burgerlijk Wetboek (BW). Met de invoering van artikel 7:640a BW wilde de Nederlandse wetgever de wet in overeenstemming brengen met Europese richtlijnen. De vervaltermijn is zes maanden na het kalenderjaar.
In artikel 7:640a BW staat een tenzij-clausule. De vervaltermijn geldt niet als de werknemer redelijkerwijs niet in staat is geweest om vakantie op te nemen. Deze uitzondering ziet vooral op de arbeidsongeschikte (zieke) werknemer maar kan ook zien op de situatie dat de werkgever het de werknemer onmogelijk maakt om de wettelijke vakantiedagen op te nemen. In die gevallen, waardoor de minimum vakantie niet tijdig (voor het einde van de vervaltermijn) kan of mag worden opgenomen, zullen deze vakantiedagen niet komen te vervallen. In deze situatie is de werknemer immers redelijkerwijs niet in staat geweest (tijdig) minimum vakantie op te nemen.
De standaardtermijn voor bovenwettelijke vakantiedagen is vijf jaren, maar een cao of arbeidsovereenkomst kan een andere termijn bepalen.
Let op: de werkgever moet de werknemer hierover duidelijk informeren. Doet de werkgever dat niet, dan mag de werknemer erop vertrouwen dat deze dagen nog opneembaar zijn. De bewijslast ligt bij de werkgever.
Mogen de wettelijke vakantiedagen uitbetaald worden?
Niet tijdens het lopende dienstverband. De wettelijke vakantiedagen zijn in de eerste plaats bedoeld om op te nemen. De vakantiedagen waar de werknemer recht op heeft volgens de wettelijke regeling mogen niet in geld uitgekeerd worden zolang het arbeidscontract voortduurt. Het is daarom niet toegestaan om vakantiedagen af te kopen terwijl de arbeidsovereenkomst nog niet is geëindigd (artikel 7:640 BW). Kortom, zolang de arbeidsovereenkomst loopt mogen wettelijke vakantiedagen niet afgekocht worden. Op het moment dat de overeenkomst eindigt kunnen de vakantiedagen dus wel uitbetaald worden. Bij beëindiging van het tijdelijk dienstverband of ontslag moet de werkgever de openstaande wettelijke vakantiedagen uitbetalen indien de werknemer daarom verzoekt. Het is ook toegestaan om de vakantiedagen op te nemen en/of om daar afspraken over te maken in een vaststellingsovereenkomst bij een wederzijdse beëindiging.
Wettelijke vakantiedagen opnemen: hoe werkt dat?
In principe mag de werknemer zelf bepalen wanneer hij/zij vakantiedagen opneemt. Dit dient wel tijdig te worden aangevraagd en afgestemd met de werkgever. De werkgever mag een aanvraag alleen weigeren bij zwaarwegende bedrijfsbelangen – bijvoorbeeld als het hele team al met vakantie is. Hierbij moet de werkgever concrete redenen geven voor de weigering en waar mogelijk alternatieven aanbieden. De werkgever dient binnen een redelijke termijn te reageren op een vakantieverzoek.
Wanneer een advocaat inschakelen?
In de praktijk ontstaan er regelmatig discussies over wettelijke vakantiedagen, zoals dat:
- de vakantiedagen onverwachts vervallen;
- de werkgever weigert ze toe te kennen of wil deze uitbetalen;
- het vakantieverzoek onterecht wordt geweigerd;
- de werknemer door ziekte vakantiedagen dreigt te verliezen.
In zulke gevallen kan een arbeidsrechtadvocaat beoordelen of de werkgever correct handelt en helpen om de rechten af te dwingen. Wettelijke vakantiedagen zijn een basisrecht, maar ze zijn niet onbeperkt houdbaar. Bij ziekte en bijzondere omstandigheden gelden er uitzonderingen. Voor zowel een werkgever als een werknemer is het verstandig om tijdig advies in te winnen bij vraagstukken over de wettelijke en bovenwettelijke vakantiedagen/uren, de vervaltermijnen en de informatieplicht.
Veelgestelde vragen (FAQ)
Wat is het verschil tussen wettelijke en bovenwettelijke vakantiedagen?
Wettelijke vakantiedagen zijn het wettelijk minimum (vier keer de werkweek). Bovenwettelijke vakantiedagen zijn extra verlofdagen die de werknemer krijgt op basis van de cao of arbeidsovereenkomst. Voor bovenwettelijke dagen gelden vaak andere regels, zoals een langere vervaltermijn of mogelijkheid tot uitbetaling.
Wat moet eerst worden opgenomen: wettelijke of bovenwettelijke uren?
Wettelijke vakantiedagen moeten eerst worden opgenomen. De werkgever moet altijd eerst de wettelijke dagen afschrijven van een werknemer die vakantie aanvraagt. Voor het opnemen van vakantiedagen geldt dat een werknemer altijd eerst zijn of haar vakantiedagen opneemt die als eerste voor verval of verjaring in aanmerking komen.
Kunnen wettelijke vakantiedagen vervallen?
Ja, wettelijke vakantiedagen vervallen wanneer deze niet tijdig worden opgenomen op grond van artikel 7:640a Burgerlijk Wetboek (BW). Wettelijke vakantiedagen die de werknemer niet heeft opgenomen, vervallen een half jaar na het kalenderjaar waarin de werknemer ze heeft opgebouwd. Bij cao of schriftelijke overeenkomst kan een ruimere vervaltermijn zijn overeengekomen dus controleer of hierover (collectief) afspraken zijn gemaakt. Hierop is een uitzondering bij ziekte en bij een werkgever die het vrijwel onmogelijk maakt om de wettelijke dagen op te nemen.
