Afpersing en afdreiging zijn ernstige misdrijven binnen het Nederlandse strafrecht waarbij iemand wordt gedwongen iets van waarde af te staan door middel van geweld, bedreiging of chantage. Deze misdrijven worden geregeld in de artikelen 317 en 318 van het Wetboek van Strafrecht (Sr). Afpersing en afdreiging zijn nauw verwant, maar verschillen op bepaalde punten, zoals de gebruikte middelen en omstandigheden.
Wat is afpersing?
Afpersing is gedefinieerd in artikel 317 Sr als het dwingen van een ander om, door middel van geweld of bedreiging met geweld, geld of goederen af te staan. Bij afpersing is er altijd sprake van een gewelddadig of dreigend karakter, waarbij het slachtoffer onder druk wordt gezet om iets van waarde over te dragen aan de dader. Het wetsartikel is als volgt:
- Hij die, met het oogmerk om zich of een ander wederrechtelijk te bevoordelen, door geweld of bedreiging met geweld iemand dwingt hetzij tot de afgifte van enig goed dat geheel of ten dele aan deze of aan een derde toebehoort, hetzij tot het aangaan van een schuld of het teniet doen van een inschuld, hetzij tot het ter beschikking stellen van gegevens, wordt, als schuldig aan afpersing, gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste negen jaren of geldboete van de vijfde categorie.
- Met dezelfde straf wordt gestraft hij die de dwang, bedoeld in het eerste lid, uitoefent door de bedreiging dat gegevens die door middel van een geautomatiseerd werk zijn opgeslagen, onbruikbaar of ontoegankelijk zullen worden gemaakt of zullen worden gewist.
- De bepalingen van het tweede en derde lid van artikel 312 zijn op dit misdrijf van toepassing.
Wat valt er onder afpersing?
Onder afpersing vallen situaties waarin iemand door geweld of bedreiging met geweld wordt gedwongen om iets af te geven of te doen waar hij of zij anders niet vrijwillig mee zou instemmen. Het kan daarbij gaan om verschillende vormen van dwang, zolang sprake is van een concreet en dreigend karakter.
Voorbeelden van gedragingen die onder afpersing kunnen vallen zijn:
- het afdwingen van geld of goederen door te dreigen met lichamelijk geweld
- het onder druk zetten van iemand om een schuld aan te gaan of kwijt te schelden
- het dwingen tot het afstaan van gegevens, bijvoorbeeld pincodes of digitale toegang
- het dreigen met geweld om iemand tot een bepaalde handeling te bewegen
Kenmerkend is dat het slachtoffer geen reële keuzevrijheid heeft door de uitgeoefende druk.
Straf bij afpersing
Afpersing wordt in het strafrecht gezien als een ernstig misdrijf, omdat sprake is van geweld of dreiging met geweld. De rechter kan hiervoor een gevangenisstraf van meerdere jaren opleggen. Bij het bepalen van de straf wordt onder meer gekeken naar de ernst van de dreiging, de gevolgen voor het slachtoffer en de omstandigheden van de zaak.
Wat is afdreiging?
Afdreiging, beschreven in artikel 318 Sr, betreft het dwingen van iemand om een goed af te staan, maar in dit geval gebeurt dat door middel van een andere vorm van bedreiging dan geweld, zoals chantage of het dreigen met openbaarmaking van schadelijke informatie. Afdreiging kan dus plaatsvinden zonder direct fysiek geweld, maar door het misbruiken van een zwakke positie van het slachtoffer. Het wetsartikel is als volgt:
- Hij die, met het oogmerk om zich of een ander wederrechtelijk te bevoordelen, door bedreiging met smaad, smaadschrift of openbaring van een geheim iemand dwingt hetzij tot de afgifte van enig goed dat geheel of ten dele aan deze of aan een derde toebehoort, hetzij tot het aangaan van een schuld of het teniet doen van een inschuld, hetzij tot het ter beschikking stellen van gegevens, wordt als schuldig aan afdreiging, gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste vier jaren of geldboete van de vijfde categorie.
- Indien het feit wordt gepleegd met het oogmerk om een terroristisch misdrijf voor te bereiden of gemakkelijk te maken, wordt de op het feit gestelde gevangenisstraf met een derde verhoogd.
- Dit misdrijf wordt niet vervolgd dan op klacht van hem tegen wie het gepleegd is
Wat valt er onder afdreiging?
Onder afdreiging vallen situaties waarin iemand wordt gedwongen iets af te geven of te doen door te dreigen met het openbaar maken van informatie. Het gaat daarbij niet om fysiek geweld, maar om druk door reputatieschade, schaamte of andere nadelige gevolgen. Afdreiging is strafbaar gesteld in artikel 318 van het Wetboek van Strafrecht.
Voorbeelden van gedragingen die onder afdreiging kunnen vallen zijn:
- dreigen met het openbaar maken van privéfoto’s, berichten of persoonlijke gegevens
- dreigen met het doen van een aangifte of beschuldiging om geld of goederen af te dwingen
- dreigen met het verspreiden van gevoelige bedrijfsinformatie
- dreigen met het delen van informatie via sociale media of andere online kanalen
Kenmerkend voor afdreiging is dat de druk wordt uitgeoefend via informatie en niet via geweld of dreiging met geweld.
Straf bij afdreiging
Afdreiging kent een lagere maximale straf dan afpersing, omdat de dreiging is gericht op het openbaar maken van informatie en niet op fysiek geweld. Ook hier beoordeelt de rechter de concrete omstandigheden, zoals de aard van de informatie en de impact op het slachtoffer, bij het vaststellen van de straf.
Wat is het belangrijkste verschil tussen afpersing en afdreiging?
Het verschil tussen afpersing en afdreiging zit vooral in de soort dreiging:
- bij afpersing wordt gedreigd met geweld of een andere ernstige handeling
- bij afdreiging wordt gedreigd met het openbaar maken van informatie
- afpersing wordt doorgaans zwaarder bestraft dan afdreiging
- de concrete omstandigheden bepalen hoe de rechter het feit kwalificeert
Dit onderscheid is van groot belang voor de strafmaat en de verdere strafrechtelijke gevolgen.
Verschil strafmaat bij afpersing en afdreiging
Artikel 317 Sr stelt dat afpersing strafbaar is met een gevangenisstraf van maximaal negen jaren of een geldboete van de vijfde categorie. Artikel 318 Sr legt voor afdreiging een gevangenisstraf van maximaal vier jaren of een geldboete van de vierde categorie op. Beide artikelen benadrukken de ernst van het misdrijf en de impact op het slachtoffer. Voor beide feiten kunnen (forse) gevangenisstraffen worden opgelegd en verschillende factoren spelen daarbij een rol. Het hangt derhalve af van de omstandigheden van het geval zoals; de persoon van de verdachte, de omstandigheden waaronder het feit gepleegd is, en uitspraken in vergelijkbare zaken.
Hoe kan een strafrechtadvocaat helpen?
Wordt u verdacht van afpersing of afdreiging, dan is het verstandig om zo vroeg mogelijk juridisch advies in te winnen. Bij dit soort misdrijven spelen de aard van de dreiging, de context en de bewijslast een grote rol bij de beoordeling door politie en justitie. Een strafrechtadvocaat kan beoordelen of de verdenking juridisch juist is en of de feiten mogelijk anders moeten worden gekwalificeerd.
De advocaten van AMBT Advocaten zijn ervaren strafrechtspecialisten op het gebied van geweldsdelicten waaronder (een poging tot) afpersing of afdreiging. Wij zullen u bijstaan vanaf het moment dat er een verdenking rijst. Onze specialisten staan u bij tijdens het verhoor, analyseren het strafdossier en bepalen samen met u de beste strategie om het gewenste resultaat te bereiken.
Bij een verdenking van afpersing zal de verdachte in de regel worden gedagvaard om bij de rechter te verschijnen. Bij een verdenking van afdreiging zal de zaak vaak middels een transactie bij het OM worden afgedaan. De gevolgen voor uw toekomst, en met name met betrekking tot de aanvraag van een VOG of VGB, kunnen groot zijn. Gelet hierop, is het van groot belang dat u zich laat bijstaan door een gespecialiseerde strafrechtadvocaat. Met het oog op de belangen die op het spel staan is het verstandig dat u zich vooraf goed laat informeren. Het is van groot belang om vooraf te weten wat u kunt verwachten en welke verweren namens u gevoerd kunnen worden.
Onze advocaten zijn bereid om u ook pro deo bij te staan, mits u daarvoor in aanmerking komt gelet op de wettelijk vastgestelde inkomensgrenzen. U hoeft dan uitsluitend een kleine eigen bijdrage te betalen. Wanneer u als minderjarige wordt verdacht van een misdrijf dan geldt het jeugdstrafrecht, en dan heeft u ten allen tijde recht op gratis rechtsbijstand.
Wilt u weten waar u juridisch aan toe bent?
Neem dan vrijblijvend contact op voor een eerste beoordeling van uw situatie.
Conclusie
Afpersing en afdreiging zijn ernstige misdrijven die worden gekenmerkt door het dwingen van een ander om iets van waarde af te staan door middel van geweld, bedreiging of chantage. Volgens artikelen 317 en 318 van het Wetboek van Strafrecht kunnen deze misdrijven leiden tot gevangenisstraffen van respectievelijk maximaal negen en vier jaren. Het is belangrijk om tijdig een strafrechtadvocaat te benaderen als u zich geconfronteerd ziet met een verdenking van afdreiging en/of afpersing.
Veelgestelde vragen over afpersing en afdreiging
1. Wat is artikel 317 Sr?
Artikel 317 van het Wetboek van Strafrecht bevat de strafbaarstelling van afpersing. In dit artikel staat dat iemand strafbaar is wanneer hij een ander door geweld of bedreiging met geweld dwingt om geld, goederen of andere voordelen af te geven. Afpersing wordt gezien als een ernstig misdrijf, omdat het slachtoffer onder zware druk wordt gezet.
2. Wat is artikel 318 Sr?
Artikel 318 van het Wetboek van Strafrecht ziet op afdreiging. Daarbij wordt iemand gedwongen iets af te geven door te dreigen met het openbaar maken van gevoelige of schadelijke informatie. Het verschil met afpersing is dat bij afdreiging geen sprake is van geweld of dreiging met geweld, maar van reputatieschade of andere nadelige gevolgen.
3. Wanneer is iets afpersing en geen afdreiging?
Er is sprake van afpersing wanneer de dreiging gericht is op geweld of een andere ernstige handeling, zoals schade aan personen of goederen. Wordt er uitsluitend gedreigd met het openbaar maken van informatie, dan valt het feit juridisch onder afdreiging. De precieze inhoud en context van de dreiging zijn doorslaggevend voor de kwalificatie door de rechter.
4. Is poging tot afpersing strafbaar?
Ja, ook een poging tot afpersing kan strafbaar zijn. Hiervoor is vereist dat sprake is van een duidelijk begin van uitvoering, bijvoorbeeld door het uiten van een concrete dreiging met geweld. Dat het slachtoffer uiteindelijk niets heeft afgegeven, betekent dus niet dat er geen sprake is van een strafbaar feit.
