Een relatiebeding is een clausule in een arbeidsovereenkomst, contract voor detachering, of een overeenkomst voor zzp’ers. Het heeft als doel om de werknemer of opdrachtnemer te verbieden om na beëindiging van het contract zakelijke contacten te onderhouden met relaties van de werkgever. Dit artikel bespreekt de rechtsgeldigheid van een relatiebeding, de mogelijke boetes bij overtreding, en hoe een relatiebeding kan worden aangevochten.
Wat is een relatiebeding?
Een relatiebeding is een contractuele bepaling die een werknemer of zzp’er beperkt in het benaderen of onderhouden van zakelijke contacten met relaties van de werkgever na beëindiging van het contract. Het doel is om de zakelijke belangen van de werkgever te beschermen, zoals het behouden van klanten en relaties.
Wat valt eronder?
Onder een relatiebeding vallen relaties die belangrijk zijn voor de werkgever, zoals:
- Klanten: het benaderen of werken voor klanten van de werkgever;
- Leveranciers: het aangaan van zakelijke relaties met leveranciers van de werkgever;
- Zakelijke partners: andere bedrijven waarmee de werkgever samenwerkt.
Het is belangrijk dat de kring van relaties duidelijk is omschreven in het beding. Een te brede omschrijving kan het beding vernietigbaar maken.
Regels
Een relatiebeding beperkt een werknemer of opdrachtnemer in het onderhouden van zakelijke contacten met klanten of relaties van de werkgever na afloop van het contract. Werkgevers gebruiken een relatiebeding om hun klantenbestand en commerciële belangen te beschermen.
Een relatiebeding is meestal alleen geldig wanneer:
- de werknemer 18 jaar of ouder is;
- het relatiebeding schriftelijk is vastgelegd;
- het beding onderdeel uitmaakt van de arbeidsovereenkomst;
- bij een tijdelijk contract schriftelijk wordt gemotiveerd waarom het beding noodzakelijk is.
Is een relatiebeding rechtsgeldig?
Een relatiebeding is alleen rechtsgeldig als het aan bepaalde voorwaarden voldoet:
- Schriftelijk vastgelegd: het beding moet schriftelijk zijn opgenomen in de overeenkomst;
- Volwassen werknemer: de werknemer moet meerderjarig zijn op het moment van ondertekening;
- Motivatie bij tijdelijke contracten: bij een tijdelijk contract is een relatiebeding alleen geldig als de noodzaak ervan schriftelijk wordt gemotiveerd;
- Redelijke termijn en reikwijdte: het beding moet beperkt zijn in duur, geografisch bereik en aard van de relaties
Soorten overeenkomsten
Een relatiebeding kan in verschillende soorten overeenkomsten voorkomen. Welke regels gelden, hangt vaak af van het type contract en de positie van de werknemer of opdrachtnemer.
Relatiebeding in een tijdelijk contract
In tijdelijke contracten gelden strengere regels voor een relatiebeding.Het alleen geldig wanneer de werkgever schriftelijk motiveert waarom het beding noodzakelijk is vanwege zwaarwegende bedrijfsbelangen. Zonder goede onderbouwing kan het relatiebeding ongeldig zijn. Dit volgt uit artikel 7:653 lid 2 BW.
Relatiebeding in een arbeidsovereenkomst
Een relatiebeding komt regelmatig voor in arbeidsovereenkomsten en wordt vaak gecombineerd met een concurrentiebeding. Het doel is om te voorkomen dat een werknemer na uitdiensttreding klanten of zakelijke relaties van de werkgever benadert of voor hen gaat werken.
Relatiebeding bij detachering
Werkgevers gebruiken een relatieding om te voorkomen dat een gedetacheerde werknemer rechtstreeks in dienst treedt bij een klant van het detacheringsbureau. Hiermee worden commerciële belangen en klantrelaties beschermd.
Relatiebeding voor zzp’ers
Met een relatiebeding probeert een opdrachtgever te voorkomen dat een zzp’er na afloop van de opdracht zelfstandig verdergaat met klanten of relaties van de opdrachtgever. Een relatiebeding voor zzp’ers moet wel redelijk en duidelijk zijn geformuleerd.
Relatiebeding beëindigen
Een relatiebeding kan op de volgende manieren eindigen:
- Afloop van de termijn: het beding vervalt automatisch na de afgesproken periode.
- Vernietiging door de rechter: als de rechter oordeelt dat het beding onredelijk is.
- Afspraak tussen partijen: werkgever en werknemer kunnen samen besluiten het beding te laten vervallen.
Relatiebeding bij ontslag
Wanneer een arbeidsovereenkomst eindigt, blijft een relatiebeding vaak nog enige tijd gelden. Dat betekent dat u na uw ontslag mogelijk geen zakelijke contacten mag onderhouden met relaties van uw voormalige werkgever.
Afhankelijk van het relatiebeding mag u bijvoorbeeld:
- geen klanten van uw werkgever benaderen;
- niet werken voor relaties van uw werkgever;
- geen zakelijke samenwerking aangaan met bestaande klanten.
Het is belangrijk dat in het relatiebeding duidelijk staat omschreven wie onder ‘relaties’ vallen en hoe lang het beding geldt. Onduidelijke of te ruime formuleringen kunnen later tot discussie leiden.
Eindigt het dienstverband via een vaststellingsovereenkomst? Dan kan het verstandig zijn om te onderhandelen over het beperken of verwijderen van het relatiebeding.
Kan een relatiebeding aangevochten worden?
Een relatiebeding kan juridisch worden aangevochten. De rechter kan het beding geheel of gedeeltelijk vernietigen als het onredelijk bezwarend is, bijvoorbeeld als het de werknemer onevenredig beperkt in zijn mogelijkheden om werk te vinden. Het beding kan ook worden vernietigd als het te algemeen geformuleerd is, waarbij alle relaties van de werkgever zonder specificatie onder het beding vallen en als het beding geen legitiem bedrijfsbelang dient. Daarbij gaat het om de vraag of de werkgever (on)voldoende kan aantonen dat het beding noodzakelijk is.
De rol van een advocaat
Een arbeidsrechtadvocaat kan helpen bij het beoordelen van het relatiebeding zoals:
- Controleren of het beding rechtsgeldig en redelijk is;
- helpen bij onderhandelingen met de werkgever om het beding te versoepelen of te laten vervallen;
- indien nodig procederen om het beding (gedeeltelijk) te laten vernietigen bij de rechter als het te beperkend of onredelijk is.
- verweer voeren tegen opgelegde boetes bij een vermeende overtreding van het relatiebeding.
Neem contact op
Heeft u vragen over een relatiebeding of wilt u weten of het beding geldig is? Neem dan contact op met één van onze arbeidsrechtadvocaten. Wij beoordelen uw situatie en adviseren u over uw rechtspositie.
Conclusie
Een relatiebeding kan een nuttig instrument zijn om de zakelijke belangen van een werkgever te beschermen, maar het mag niet onredelijk belastend zijn voor de werknemer of zzp’er. Het is belangrijk dat het beding zorgvuldig wordt opgesteld en voldoet aan de wettelijke eisen. Bij geschillen of overtredingen kan een arbeidsrechtadvocaat helpen om het beding te toetsen, uit te onderhandelen of aan te vechten.
Veelgestelde vragen bij een relatiebeding
1. Wat is een redelijke termijn voor een relatiebeding?
Een relatiebeding moet beperkt zijn in duur. Over het algemeen wordt een termijn van 6 tot 12 maanden als redelijk beschouwd. Bij langere termijnen moet de werkgever aantonen dat dit noodzakelijk is, bijvoorbeeld vanwege de aard van de werkzaamheden of de duur van de klantrelaties.
2. Wat is het verschil tussen een concurrentiebeding en een relatiebeding?
Een relatiebeding beperkt het contact met klanten of zakelijke relaties van de werkgever. Een concurrentiebeding gaat verder en verbiedt een werknemer vaak om bij een concurrent te werken of een concurrerend bedrijf te starten. Beide bedingen worden regelmatig samen opgenomen in een arbeidsovereenkomst.
3. Kan mijn werkgever mij aan mijn relatiebeding houden?
Ja, een werkgever kan een werknemer aan een relatiebeding houden wanneer het beding rechtsgeldig is opgesteld. Daarbij moet het relatiebeding voldoen aan wettelijke voorwaarden en mag het niet onredelijk bezwarend zijn. In sommige gevallen kan een rechter het relatiebeding vernietigen of beperken.
4. Kan ik onder een relatiebeding uitkomen?
Ja, in sommige situaties kan een relatiebeding worden vernietigd of beperkt. Bijvoorbeeld wanneer het beding te ruim is opgesteld, onvoldoende is gemotiveerd of u onredelijk belemmert in het vinden van nieuw werk. Ook kan in overleg met de werkgever worden afgesproken dat het relatiebeding geheel of gedeeltelijk vervalt. Wanneer partijen er samen niet uitkomen, kan de rechter het relatiebeding beoordelen.
5. Kan ik een relatiebeding afkopen?
Soms is het mogelijk om afspraken te maken over het afkopen van een relatiebeding, maar dit is niet wettelijk geregeld. Werkgever en werknemer kunnen samen overeenkomen dat het relatiebeding vervalt in ruil voor een vergoeding of andere voorwaarden. Lukt het niet om hierover afspraken te maken? Dan kan een rechter beoordelen of het relatiebeding redelijk is en of het geheel of gedeeltelijk moet worden beperkt.
