Bij het bepalen van een straf kijkt de rechter niet alleen naar de wet, maar ook naar richtlijnen die binnen de rechtspraak zijn afgesproken. De zogenoemde LOVS-oriëntatiepunten geven richting aan de strafmaat bij veelvoorkomende delicten. Maar wat houden deze oriëntatiepunten precies in, wie stelt ze op en in hoeverre is een rechter eraan gebonden? In dit artikel leggen we uit wat de functie van LOVS-oriëntatiepunten zij, hoe ze zich verhouden tot strafvorderingsrichtlijnen en wat het verschil is met LOVS-afspraken.
Wat zijn LOVS-richtlijnen?
LOVS-oriëntatiepunten zijn landelijke afspraken tussen strafrechters over de hoogte van straffen bij veelvoorkomende strafbare feiten. Het doel is om rechtsgelijkheid te bevorderen: vergelijkbare zaken moeten in heel Nederland tot ongeveer dezelfde straf leiden. De oriëntatiepunten zijn opgesteld door het Landelijk Overleg Vakinhoud Strafrecht (LOVS), een overlegorgaan van rechters.
Doel en functie in de strafrechtpraktijk
Het strafrecht biedt rechters ruimte om per zaak tot een passende straf te komen. Die ruimte is belangrijk, maar mag niet leiden tot grote verschillen tussen rechtbanken. LOVS-oriëntatiepunten helpen die verschillen te beperken.
Toepassingsgebied van de LOVS-oriëntatiepunten
LOVS-oriëntatiepunten zijn vooral opgesteld voor veelvoorkomende strafbare feiten, zoals:
Voor dit soort zaken bevatten de oriëntatiepunten vaak een tabel of toelichting met de gebruikelijke straf: bijvoorbeeld een geldboete, taakstraf of (voorwaardelijke) gevangenisstraf. In jeugdstrafzaken zijn er aparte LOVS-oriëntatiepunten ten opzichte van volwassenen. In het jeugdstrafrecht wordt rekening gehouden met de leeftijd en ontwikkelingsfase van de minderjarige verdachte.
Geen juridische verplichting
Rechters zijn niet verplicht om LOVS-oriëntatiepunten te volgen. De richtlijnen zijn geen bindende regelgeving, maar vormen een leidraad. Dat betekent dat een rechter ervan mag afwijken, mits hij/zij dat goed motiveert. In de praktijk gebeurt dit bijvoorbeeld als er sprake is van bijzondere persoonlijke omstandigheden bij de verdachte of als de ernst van het feit dat vraagt.
Verschil tussen LOVS-oriëntatiepunten en strafvorderingsrichtlijnen
Waar LOVS-oriëntatiepunten bedoeld zijn voor rechters, gelden strafvorderingsrichtlijnen voor het Openbaar Ministerie. Deze laatste richtlijnen worden opgesteld door het college van procureurs-generaal en bepalen welke strafeis de officier van justitie hanteert bij bepaalde feiten. Tijdens een strafzaak kan het dus voorkomen dat het OM zich baseert op een strafvorderingsrichtlijn, terwijl de rechter bij zijn strafmaat uitgaat van de LOVS-oriëntatiepunten. Een gespecialiseerde strafrechtadvocaat van ons kantoor zal hier nauwgezet naar kijken. De straffen die in de strafvorderingsrichtlijnen van het OM staan beschreven zijn (over het algemeen) hoger dan de straffen die voortvloeien uit de LOVS-oriëntatiepunten en juist door toepassing van een andere richtlijn dan de LOVS-oriëntatiepunten creëert het OM daarmee ruis als het gaat om voorspelbaarheid en consistentie binnen het strafrecht.
Wat zijn LOVS-afspraken?
Naast richtlijnen over straffen maken rechters ook bredere werkafspraken binnen het LOVS. Deze worden LOVS-afspraken genoemd. Die afspraken kunnen gaan over hoe bepaalde wetsartikelen worden toegepast, hoogte van vergoedingen of hoe processen worden ingericht. In tegenstelling tot LOVS-richtlijnen, die over de strafmaat gaan, richten LOVS-afspraken zich dus op de inhoudelijke en praktische kant van het strafproces.
Ontwikkeling en actualisering
De LOVS-oriëntatiepunten zijn geen statisch geheel. Ze worden regelmatig (jaarlijks) herzien op basis van maatschappelijke ontwikkelingen, veranderingen in de wet of jurisprudentie. Ook kunnen nieuwe oriëntatiepunten worden toegevoegd voor delicten die steeds vaker voorkomen of waar behoefte is aan meer uniformiteit in de bestraffing.
LOVS-oriëntatiepunten inzien
Iedereen kan de LOVS-oriëntatiepunten inzien. Ze zijn openbaar en te vinden op de website van de Rechtspraak. Voor elke richtlijn wordt aangegeven voor welk feit deze geldt, welke straf als uitgangspunt wordt genomen en hoe met verzwarende of verzachtende omstandigheden rekening wordt gehouden.
Wilt u weten wat de LOVS-oriëntatiepunten betekenen in uw specifieke situatie, of waar uw zaak mogelijk van afwijkt? Neem dan contact op met één van onze strafrechtadvocaten. De advocaten van AMBT Advocaten zijn ervaren strafrechtspecialisten. Wij zullen u bijstaan vanaf het moment dat er een verdenking rijst. Onze specialisten analyseren het strafdossier en bepalen samen met u de beste strategie om het gewenste resultaat te bereiken.
Onze advocaten zijn bereid om u ook pro deo bij te staan, mits u daarvoor in aanmerking komt gelet op de wettelijk vastgestelde inkomensgrenzen. U hoeft dan uitsluitend een kleine eigen bijdrage te betalen. Wanneer u als minderjarige wordt verdacht van een misdrijf dan geldt het jeugdstrafrecht, en dan heeft u ten allen tijde recht op gratis rechtsbijstand.
