De huwelijkse voorwaarden komen voornamelijk écht aan bod bij een echtscheiding. Wat ooit op papier is vastgelegd, bepaalt nu hoe het vermogen verdeeld wordt. In de praktijk is lang niet altijd duidelijk wat er precies is afgesproken — en of de afspraken ook op de juiste wijze zijn uitgevoerd. Hoewel er wordt gesproken over huwelijkse voorwaarden is dit artikel analoog toepasbaar op de partnerschapsvoorwaarden.
In dit artikel leest u wat de gevolgen zijn van huwelijkse voorwaarden bij een echtscheiding, waar u op moet letten en wanneer het verstandig is om juridisch advies in te winnen.
Wat gebeurt er bij een scheiding met huwelijkse voorwaarden?
Huwelijkse voorwaarden zijn bedoeld om van de wettelijke standaard (beperkte gemeenschap van goederen) af te wijken. Er kan worden afgesproken dat bezittingen en schulden strikt gescheiden blijven (koude uitsluiting), of dat partijen jaarlijks inkomsten met elkaar verrekenen. Wat er bij een scheiding gebeurt, hangt dus volledig af van wat er in de huwelijkse voorwaarden staat. Helaas ontstaan er vaak misverstanden. Zo kan er bij een koude uitsluiting sprake zijn van een eenvoudige gemeenschap. Partijen kunnen bijvoorbeeld gezamenlijk een woning aangekocht hebben en de woning moet dan verdeeld worden ondanks dat er sprake is van een koude uitsluiting.
Verrekenbeding niet uitgevoerd? Toch delen
Een veelvoorkomend onderdeel van huwelijkse voorwaarden is een (periodiek) verrekenbeding. Het periodiek verrekenbeding houdt in dat de partners periodiek (jaarlijks) de overgespaarde inkomsten met elkaar zullen delen. Dat betekent simpel gezegd de inkomsten die de partners overhouden na voldoening van de kosten van de huishouding. Wanneer een periodiek verrekenbeding in de huwelijkse voorwaarden wordt opgenomen, is het van belang om een goede administratie bij te houden en daadwerkelijk jaarlijks tot verrekening over te gaan. Wanneer u dit niet doet dan heeft het niet uitvoeren van een periodiek verrekenbeding dus tot gevolg dat u bij het eindigen van het huwelijk met elkaar dient af te rekenen alsof u in gemeenschap van goederen was gehuwd.
Nu kan het niet uitvoeren van een periodiek verrekenbeding hersteld worden door alsnog over de voorgaande jaren te verrekenen door de niet verrekende inkomsten en de waardestijgingen van die niet verrekende inkomsten vast te leggen in een vaststellingsovereenkomst maar dan bent u wel de medewerking benodigd van uw ex-partner.
Wat valt er nog te verdelen?
Als er huwelijkse voorwaarden zijn opgesteld, kunnen er situaties zijn waarin er toch moet worden verdeeld of afgerekend. Denk aan:
- Een gezamenlijke woning die samen is gekocht of bekostigd;
- gezamenlijke schulden of rekeningen op beide namen;
- investeringen in elkaars bezittingen (bijvoorbeeld verbouwing van een huis dat op naam van één partner staat);
- niet nagekomen afspraken over verrekening;
- Tot slot kan er ook in de huwelijkse voorwaarden een finaal verrekenbeding zijn opgenomen en dit houdt in dat bij het eindigen van het huwelijk partijen met elkaar zullen moeten verrekenen alsof partijen in gemeenschap van goederen zijn gehuwd. Er bestaan ook weer verschillende varianten van het finaal verrekenbeding.
Het uitgangspunt is: wat is er afgesproken, en hoe is daarmee in de praktijk omgegaan? Wanneer de huwelijkse voorwaarden correct zijn nagekomen tijdens huwelijk dan kunnen de huwelijkse voorwaarden in beginsel ook geëffectueerd worden bij einde huwelijk.
Zijn de huwelijkse voorwaarden nog geldig en uitvoerbaar?
In de meeste gevallen blijven huwelijkse voorwaarden rechtsgeldig bij een scheiding. Wanneer de afspraken echter niet goed zijn nagekomen of in strijd zijn met de redelijkheid en billijkheid, kan de rechter anders oordelen, bijvoorbeeld:
- Het periodiek verrekenbeding is niet nagekomen dus verdeling als ware partijen gehuwd in algehele gemeenschap van goederen;
- de vervaltermijnen voor het periodiek verrekenbeding zijn onredelijk bezwarend;
- koude uitsluiting, terwijl de man of vrouw heeft zorggedragen voor het huishouden, is onbillijk;
- vergoedingsrechten.
De rol van de advocaat
Heeft u huwelijkse voorwaarden en gaat u scheiden? Laat de huwelijkse voorwaarden dan beoordelen door een advocaat. De afspraken zijn vaak complex en de uitwerking ervan vereist maatwerk. Een advocaat gespecialiseerd in personen- en familierecht helpt u om:
- de inhoud van de huwelijkse voorwaarden goed te interpreteren;
- Uw rechten en plichten duidelijk in kaart te brengen;
- geschillen over vermogen of verrekening op te lossen;
- het opstellen van een vaststellingsovereenkomst om het niet periodiek verrekenen te herstellen;
- te onderhandelen over een redelijke uitkomst, eventueel via mediation;
- het opstellen van een echtscheidingsconvenant.
Bij een scheiding met huwelijkse voorwaarden is juridische begeleiding geen overbodige luxe. Neem gerust contact met ons op.
Veelgestelde vragen
Wat gebeurt er bij een scheiding als ik huwelijkse voorwaarden heb?
Dan wordt gekeken naar wat u samen heeft afgesproken. Is er sprake van een periodiek of een finaal verrekenbeding. Zijn de afspraken goed nagekomen. Is er sprake van een zogeheten koude uitsluiting, dan blijft ieder bij zijn of haar eigen bezittingen en schulden — tenzij er sprake is van een situatie die onbillijk is voor de ander.
Kan ik alsnog geld eisen ondanks huwelijkse voorwaarden?
Ja, in sommige gevallen. Bijvoorbeeld als er niet periodiek is verrekend terwijl dat wel moest, of als er sprake is van gezamenlijk bezit of investeringen. Het is ook goed mogelijk dat er met privégeld behoorlijke investeringen zijn gedaan in een vermogensobject van de ex-partner dan kan er sprake zijn van een vergoedingsrecht. Het hangt dan af van wat er is afgesproken in de huwelijkse voorwaarden.
Wat gebeurt er met het huis bij een scheiding met huwelijkse voorwaarden?
Dat hangt af van hoe het huis is gefinancierd en op wiens naam het staat. Is het huis gezamenlijk eigendom, dan wordt de waarde verdeeld. Is het van één van beiden, maar is er samen in geïnvesteerd? Dan kan de ander mogelijk een vergoeding claimen. Er kan sprake zijn van de nominaliteitsleer of de beleggingsleer.
