Wordt u verdacht van mishandeling, of bent u slachtoffer van geweld? Dan komt er waarschijnlijk veel op u af. Mishandeling kan uiteenlopende vormen aannemen – van een duw of klap tot zwaar lichamelijk letsel – met meerdere personen – en de juridische gevolgen zijn vaak groter dan gedacht. In dit artikel leest u wat mishandeling juridisch inhoudt, welke vormen er zijn, de strafverzwarende omstandigheden, wat de mogelijke straffen zijn en waarom het verstandig is om juridische hulp in te schakelen als u hiermee te maken krijgt.
Wat is mishandeling?
Mishandeling valt onder de categorie geweldsdelicten en kent verschillende varianten waaronder de meest veelvoorkomende variant “eenvoudige mishandeling” op grond van artikel 300 van het Wetboek van Strafrecht maar ook “zware mishandeling”, waarbij iemand een ander pijn en/of (ernstige) verwondingen toebrengt. Wanneer er geweld wordt gebruikt in de huiselijke sfeer (bijvoorbeeld mishandeling van partner of kind), dan heet dit ook wel huiselijk geweld.
Als het gaat om mishandeling dan hoeft u het slachtoffer dus niet perse ernstig te verwonden om strafbaar te zijn. Een handeling die “alleen maar” pijn veroorzaakt – zoals een klap in het gezicht – kan al voldoende zijn. Van belang is dat het letsel of de pijn opzettelijk wordt toegebracht. Een ongelukkig of onbedoeld contact is geen mishandeling in strafrechtelijke zin.
Gaat iemand bij een zwaar geweldsdelict dood door het gebruikte geweld, dan wordt dit ook wel een levensdelict genoemd. In dit artikel beperken we ons tot geweldsdelicten.
Soorten mishandeling
Binnen het strafrecht wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende vormen van mishandeling, afhankelijk van de ernst van het letsel en de omstandigheden. Bij mishandeling gaat het om het opzettelijk toebrengen van pijn of letsel aan een ander. Er zijn vele varianten van mishandeling denkbaar. Veelvoorkomend in onze praktijk is uitgaansgeweld en huiselijk geweld.
Bij eenvoudige mishandeling gaat om situatie waarbij er sprake is van relatief beperkte pijn of letsel. Bij zware mishandeling is er sprake van zwaar lichamelijk letsel. Wanneer daarvan sprake is verschilt per geval en is vanuit juridisch oogpunt niet eenvoudig te beoordelen. Een (poging tot) zware mishandeling wordt vanwege de ernst van de gevolgen aanzienlijk zwaarder gestraft maar is vaak afhankelijk van de omstandigheden van het geval.
Eenvoudige mishandeling
Bij eenvoudige mishandeling gaat het om relatief licht lichamelijk letsel of pijn, zonder blijvende gevolgen. Denk hierbij aan:
- Een klap of stomp;
- Een duw waardoor iemand valt;
- Een tik met de vlakke hand;
- Bijten of krabben;
- Het trekken aan haren.
Psychische mishandeling, zoals structurele vernedering, kan in bepaalde gevallen als mishandeling worden aangemerkt, mits aantoonbaar sprake is van geestelijk letsel. De drempel voor geestelijk letsel is hoog en vaak is dat juridisch lastig te bewijzen. In de leden 2 tot en met 3 worden strafverzwarende omstandigheden benoemd, waardoor de straf voor eenvoudige mishandeling kan worden verhoogd. Een poging tot eenvoudige mishandeling is niet mogelijk en dat betekent dat u daar nimmer (met succes) voor vervolgd kan worden.
Mishandeling met voorbedachten rade
Op grond van artikel 301 Sr is de “mishandeling met voorbedachten rade” strafbaar gesteld. Het gaat dan om planmatig handelen. Van belang is de vaststelling dat de verdachte voldoende tijd had om zich te beraden op het te nemen of het genomen besluit. In onze praktijk komt het zelden voor dat dit artikel ten laste wordt gelegd.
Zware mishandeling
Op grond van artikel 302 Sr is de “zware mishandeling” strafbaar gesteld. Bij zware mishandeling moet er (voorwaardelijk) opzet bestaan op het toebrengen van zwaar lichamelijk letsel, hiervan is in de regel sprake als er sprake is van:
- Botbreuken;
- inwendig letsel;
- zwaar hersenletsel of hersenschudding;
- blijvende littekens of verminking.
In het geval van een zware mishandeling is het gevolg van de mishandeling aanzienlijk ernstiger dan bij eenvoudige mishandeling. Bij een zware mishandeling ontstaat zwaar lichamelijk letsel en hierop moet het opzet van de verdachte, al dan niet in voorwaardelijke vorm, ook zijn gericht. Uit de rechtspraak van de Hoge Raad vloeit voort dat náást de gevallen zoals opgesomd in artikel 82 van het Wetboek van Strafrecht er ook sprake kan zijn van zwaar lichamelijk letsel, wanneer het letsel voldoende belangrijk is om naar normaal spraakgebruik als zwaar lichamelijk letsel te worden aangeduid. In de Oriëntatiepunten voor straftoemeting en overige LOVS-afspraken worden twee categorieën benoemd, te weten zwaar lichamelijk letsel, waarvan volledig herstel valt te verwachten binnen zes maanden na de gebeurtenis. Medisch ingrijpen zal in het algemeen geïndiceerd zijn. Het gaat bijvoorbeeld om ingrijpende breuken. Onder zeer zwaar lichamelijk letsel moet worden begrepen zwaar lichamelijk letsel, dat levensbedreigend is of waarvan een zeer langdurige herstelperiode (meer dan zes maanden) of geen volledige genezing wordt verwacht.
Zware mishandeling met voorbedachte rade
Op grond van artikel 303 Sr is de “zware mishandeling met voorbedachte rade” strafbaar gesteld. Het gaat dan om planmatig handelen. Van belang is de vaststelling dat de verdachte voldoende tijd had om zich te beraden op het te nemen of het genomen besluit. Bijvoorbeeld als u iemand opwacht of bewust een voorwerp meeneemt om te gebruiken bij de mishandeling. Deze vorm wordt strenger bestraft dan een spontane geweldsuitbarsting. Bij zware mishandeling met voorbedachte rade moet er (voorwaardelijk) opzet bestaan op het toebrengen van zwaar lichamelijk letsel.
Strafverzwarende omstandigheden
Op grond van artikel 304, 304a en 304b Sr zijn er “strafverzwarende omstandigheden”, waaronder dat de straffen hoger zijn bij mishandeling van vader, moeder, echtgenoot, partner, eigen kind, ambtenaar in functie, en wanneer de mishandeling plaatsvindt door toediening van gevaarlijke stoffen. Als er sprake is van een mishandeling met een terroristisch oogmerk, dan zijn de straffen voor de helft hoger. Wanneer daar ook nog eens bij wordt samengespannen, en er sprake is van een zware mishandeling met voorbedachte rade, dan wordt de straf eveneens verhoogd.
Poging tot mishandeling
Een poging tot zware mishandeling is strafbaar, zelfs als het letsel uiteindelijk uitblijft. Denk aan iemand die uithaalt met een honkbalknuppel, maar mist. Bij een poging tot zware mishandeling gaat het erom dat de verdachte de aanmerkelijke kans op de koop toe heeft genomen dat een ander daardoor zwaar lichamelijk letsel zou kunnen oplopen.
Welke straf staat op mishandeling?
De straf voor mishandeling hangt af van de ernst van het feit en de omstandigheden. In het Landelijk Overleg Vakinhoud Strafrecht (LOVS) zijn alle afdelingen strafrecht van de rechtbanken en gerechtshoven verenigd. Het doel van het LOVS is bevordering van de rechtseenheid, rechtszekerheid, deskundigheid en verbetering van werkprocessen. In de Oriëntatiepunten voor straftoemeting en overige LOVS-afspraken staan oriëntatiepunten vermeld voor verschillende varianten van mishandeling:
Voor eenvoudige mishandeling geldt dat:
- Droge klap of schop (alleen pijn, geen letsel) > € 500,-
- Mishandeling, lichamelijk letsel ten gevolge hebbend> € 750,-
- Mishandeling met behulp van een slagwapen of door een kopstoot, lichamelijk letsel ten gevolge hebbend > 120 uur TS ov
Voor zware mishandeling geldt dat:
- Opzettelijk toebrengen van zwaar lichamelijk letsel zonder gebruik te maken van een wapen > 3 maanden GS ov
- Opzettelijk toebrengen van zwaar lichamelijk letsel door middel van bijvoorbeeld één of meer kopsto(o)t(en) en/of schoppen/trappen tegen het hoofd > 6 maanden GS ov
- Opzettelijk toebrengen van middelzwaar lichamelijk letsel met behulp van een wapen (niet zijnde een vuurwapen) > 7 maanden GS ov
- Opzettelijk toebrengen van zeer zwaar lichamelijk letsel, zonder gebruik te maken van een wapen > 8 maanden GS ov
- Opzettelijk toebrengen van zeer zwaar lichamelijk letsel met behulp van een wapen (niet zijnde een vuurwapen) > 1 jaar GS ov
De rechter houdt bij de strafmaat ook rekening met zaken als recidive, uw persoonlijke omstandigheden, het motief en of er sprake was van noodweer. Als het om een minderjarige verdachte gaat dan zijn de straffen lager dan bij volwassenen. Bovendien kent het jeugdstrafrecht een pedagogisch karakter. De kern hiervan is dat kinderen nog in ontwikkeling zijn én dat deze ontwikkeling in een goede richting kan worden bijgestuurd. Om dit mogelijk te maken is, is er voor hen een aangepast strafproces en zijn er in de regel ook meer aangepaste straffen.
Juridische hulp bij mishandeling
Wordt u verdacht van een mishandeling of bent u slachtoffer van een dergelijke feit? Dan is het belangrijk om zo spoedig mogelijk u juridisch te laten bijstaan.
- Voor verdachten:
De advocaten van AMBT Advocaten zijn ervaren strafrechtspecialisten op het gebied van verschillende mishandelingszaken. Wij zullen u bijstaan vanaf het moment dat er een verdenking rijst. Onze specialisten analyseren het strafdossier en bepalen samen met u de beste strategie om het gewenste resultaat te bereiken.
Een verdenking van eenvoudige mishandeling kan afgedaan worden door de verdachte op te roepen voor een TOM-zitting en als het gaat om zware mishandeling dan zal de verdachte in de regel worden gedagvaard om bij de rechter te verschijnen. De gevolgen voor uw toekomst, en met name met betrekking tot de aanvraag van een VOG, kunnen groot zijn. Gelet hierop, is het van groot belang dat u zich laat bijstaan door een gespecialiseerde strafrechtadvocaat. Met het oog op de belangen die op het spel staan is het verstandig dat u zich vooraf goed laat informeren. Het is van belang om vooraf te weten wat u kunt verwachten en welke verweren namens u gevoerd kunnen worden.
Onze advocaten zijn bereid om u ook pro deo bij te staan, mits u daarvoor in aanmerking komt gelet op de wettelijk vastgestelde inkomensgrenzen. U hoeft dan uitsluitend een kleine eigen bijdrage te betalen. Wanneer u als minderjarige wordt verdacht van een misdrijf dan geldt het jeugdstrafrecht, en dan heeft u ten allen tijde recht op gratis rechtsbijstand.
- Voor slachtoffers:
Rechtsbijstand aan slachtoffers van mishandeling is van enorm belang, niet alleen voor de algehele ondersteuning van het slachtoffer, maar ook voor de begeleiding door het juridische traject, bijstand bij de aangifte, vertegenwoordiging tijdens getuigenverhoren, het eventueel uitoefenen van het spreekrecht, de zitting tot aan het vonnis in hoger beroep. Een gespecialiseerde slachtofferadvocaat zorgt ervoor dat uw belangen gedurende het hele strafproces worden behartigd.
Als het gaat om een ernstige mishandeling dan heeft u altijd recht op een gratis toegewezen slachtofferadvocaat. De advocaat kan voor u een aanvraag indienen bij de Raad voor Rechtsbijstand. Er wordt door de Raad voor Rechtsbijstand niet gekeken naar uw draagkracht dus of u nu miljonair bent of aangewezen bent op de bijstand, dat maakt voor het aanvragen van een toevoeging geen verschil. In alle gevallen heeft u dus recht op een gespecialiseerde slachtofferadvocaat. Maak daar dus gebruik van want het kan een wereld van verschil betekenen voor uw zaak!
Een strafrechtadvocaat kan beoordelen welke verdedigingsmogelijkheden er bestaan en ook slachtoffers kunnen bij een slachtofferadvocaat terecht voor hulp bij het doen van aangifte of het verhalen van schade. Neem vrijblijvend contact op om uw situatie te bespreken.
Veelgestelde vragen over mishandeling
Is één klap al een mishandeling?
Ja, één klap kan al als mishandeling worden gezien, mits u daarmee opzettelijk pijn of letsel toebrengt. De ernst van het letsel speelt mee in de strafmaat, maar de handeling zelf kan al strafbaar zijn.
Is poging tot mishandeling strafbaar?
Ja en nee, een poging tot eenvoudige mishandeling is niet strafbaar, maar een poging zware mishandeling is dat wel.
Is bijten mishandeling?
Ja, bijten valt onder mishandeling. Het is een vorm van fysiek geweld waarmee u een ander opzettelijk pijn of letsel toebrengt.
Wat is de minimale straf voor mishandeling?
De minimale straf is afhankelijk van de omstandigheden. Bij lichte feiten kan het blijven bij een geldboete of taakstraf. Bij gebrek aan bewijs wordt de zaak geseponeerd, of vrijspraak als de zaak voor de rechter komt. Uiteraard is het ook goed mogelijk dat u een beroep kunt doen op noodweer(exces) waardoor u geen strafbare dader bent.
Welke mishandeling komt het meeste voor?
De meeste zaken gaan over eenvoudige mishandeling, zoals klappen of duwen tijdens ruzies, vaak binnen de relationele of huiselijke sfeer. Tot slot komt ook mishandeling in het uitgaansleven veel voor.
