Iedereen krijgt er vroeg of laat mee te maken, als verdachte of als slachtoffer, met een strafbaar feit. Dat kan gaan om een lichte overtreding, maar ook om een ernstig misdrijf met grote gevolgen. Wie wordt verdacht van een strafbaar feit, krijgt te maken met politie, justitie en mogelijk de rechtspraak. Tegelijk is het begrip “strafbaar feit” voor veel mensen niet precies duidelijk. In dit artikel leggen wij uit wat een strafbaar feit is, aan welke lagen moet zijn voldaan, wat verjaring inhoudt en wanneer het verstandig is om een advocaat in te schakelen.
Wat is een strafbaar feit?
Een strafbaar feit is een gedraging die door de wet verboden is en waarop een straf staat. Deze strafbaarheid is vastgelegd in het Wetboek van Strafrecht en in bijzondere wetten, zoals de Wegenverkeerswet of de Opiumwet.
Niet ieder ongewenst of onjuist gedrag is automatisch strafbaar. Pas wanneer een gedraging expliciet door de wet strafbaar is gesteld én aan alle juridische voorwaarden voldoet, kan iemand strafrechtelijk worden vervolgd. Strafbare feiten worden onderverdeeld in:
- overtredingen (lichtere strafbare feiten);
- misdrijven (ernstige strafbare feiten).
Wat zijn de vier lagen van een strafbaar feit?
Om iemand strafrechtelijk te kunnen veroordelen, moet aan vier lagen zijn voldaan.
- Een menselijke gedraging
Er moet sprake zijn van het doen of nalaten van een natuurlijk persoon, of een rechtspersoon en de gedraging moet vallen onder een delictsomschrijving.
- Strafbaarheid volgens de wet
De gedraging moet expliciet strafbaar zijn gesteld in de wet. Dit volgt uit het legaliteitsbeginsel: geen straf zonder wet.
- Wederrechtelijkheid
De gedraging moet in strijd zijn met het recht. Als er een rechtvaardigingsgrond bestaat, zoals noodweer, ontbreekt deze wederrechtelijkheid.
- Schuld (verwijtbaarheid)
Het strafbare feit moet de verdachte kunnen worden verweten. Ontbreekt de verwijtbaarheid, bijvoorbeeld door overmacht of ontoerekeningsvatbaarheid, dan kan geen straf volgen.
De elementen van het strafrecht zijn de universele, ongeschreven voorwaarden voor strafbaarheid. Ten eerste de wederrechtelijkheid (de daad is in strijd met het recht) en ten tweede de verwijtbaarheid (schuld), die altijd aanwezig moeten zijn, naast de bestanddelen (dus de specifieke eisen) uit de wetsartikelen zoals een menselijke gedraging en een specifieke handeling, die het Openbaar Ministerie dient te bewijzen.
Verjaring van strafbare feiten
Niet elk strafbaar feit kan onbeperkt worden vervolgd. In veel gevallen geldt een verjaringstermijn. Na het verstrijken van deze termijn kan het Openbaar Ministerie het strafbare feit niet meer vervolgen.
De lengte van de verjaringstermijn hangt af van de ernst van het strafbare feit en de maximale straf die erop staat. Voor lichte overtredingen geldt vaak een korte termijn, terwijl ernstige misdrijven een langere verjaringstermijn kennen. Voor sommige zeer ernstige strafbare feiten geldt zelfs géén verjaring. De regels over verjaring zijn vastgelegd in het Wetboek van Strafrecht en kunnen per situatie verschillen. Algemene regels over verjaring zijn als volgt:
De verjaringstermijn voor overtredingen is 3 jaren. Misdrijven waarop een gevangenisstraf staat van maximaal 3 jaren is de verjaringstermijn zes jaren. Voor misdrijven waarop een gevangenisstraf staat van meer dan 3 jaar is de verjaringstermijn 12, en 20 jaren voor misdrijven waarop een gevangenisstraf staat van acht jaren of meer. Misdrijven waarop een gevangenisstraf staat van 12 jaren of meer verjaren niet meer en dat geldt ook voor bepaalde zedenmisdrijven waarop een gevangenisstraf staat van 8 jaren of meer.
Wat als u wordt verdacht van een strafbaar feit?
Wie wordt verdacht van een strafbaar feit, krijgt te maken met het strafrechtelijk systeem. Dit kan beginnen met een uitnodiging voor een verhoor, maar ook met een aanhouding, huiszoeking of inbeslagname. Als verdachte heeft u rechten, zoals:
- het recht om te zwijgen;
- het recht op bijstand van een advocaat;
- recht op verhoorbijstand;
- recht op informatie over de verdenking;
- recht op contact met derden (inlichten);
- recht op consulaire bijstand;
- het recht om kennis te nemen van het dossier.
Het is belangrijk om voorzichtig om te gaan met verklaringen en niet zonder juridisch advies in gesprek te gaan met politie of justitie. Wat in een vroeg stadium wordt gezegd, kan grote gevolgen hebben voor het verdere verloop van de zaak.
De rol van een advocaat
Zodra u wordt verdacht van een strafbaar feit, is het verstandig om een strafrechtadvocaat te raadplegen. De advocaten van AMBT Advocaten zijn ervaren strafrechtspecialisten op het gebied van het (bijzonder) strafrecht. Wij zullen u bijstaan vanaf het moment dat er een verdenking rijst. Onze specialisten staan u bij tijdens het verhoor, analyseren het strafdossier en bepalen samen met u de beste strategie om het gewenste resultaat te bereiken.
Bij een verdenking van een strafbaar feit kan de verdachte worden gedagvaard om bij de rechter te verschijnen. Dit kan bij de politierechter zijn of de meervoudige kamer. U kunt ook worden uitgenodigd om bij de Officier van Justitie te verschijnen voor een transactiegesprek, (een zogeheten OM zitting). De gevolgen voor uw toekomst, en met name met betrekking tot de aanvraag van een VOG of een VGB kunnen groot zijn. Gelet hierop, is het van groot belang dat u zich laat bijstaan door een gespecialiseerde strafrechtadvocaat. Met het oog op de belangen die op het spel staan is het verstandig dat u zich vooraf goed laat informeren. Het is van groot belang om vooraf te weten wat u kunt verwachten en welke verweren namens u gevoerd kunnen worden.
Onze advocaten zijn bereid om u ook pro deo bij te staan, mits u daarvoor in aanmerking komt gelet op de wettelijk vastgestelde inkomensgrenzen. U hoeft dan uitsluitend een kleine eigen bijdrage te betalen. Wanneer u als minderjarige wordt verdacht van een misdrijf dan geldt het jeugdstrafrecht, en dan heeft u ten allen tijde recht op gratis rechtsbijstand.
Een strafrechtadvocaat kan beoordelen welke verdedigingsmogelijkheden er bestaan en ook slachtoffers kunnen bij een slachtofferadvocaat terecht voor hulp bij het doen van aangifte of het verhalen van schade. Neem vrijblijvend contact met ons op om uw situatie te bespreken.
Veelgestelde vragen over strafbare feiten
Wat zijn de 10 meest voorkomende strafbare feiten?
De meest voorkomende strafbare feiten zijn onder andere diefstal, mishandeling, vernieling, bedreiging, fraude, oplichting, rijden onder invloed, eenvoudige belediging, heling en drugsbezit. Welke feiten het meest voorkomen, verschilt per jaar en per regio.
Wat valt er onder strafbare feiten?
Onder strafbare feiten vallen alle gedragingen die door de wet strafbaar zijn gesteld. Dit varieert van lichte overtredingen, zoals verkeersovertredingen, tot ernstige misdrijven zoals geweldsdelicten, zedendelicten en fraude.
Wat zijn lichte strafbare feiten?
Lichte strafbare feiten zijn meestal overtredingen. Hierbij kunt u denken aan lichte verkeersovertredingen, openbare-orde-overtredingen of kleine overtredingen van gemeentelijke regels. Deze feiten worden doorgaans bestraft met een geldboete of een kleine taakstraf.
Wat is het ernstigste strafbare feit?
In het Wetboek van Strafrecht behoren misdrijven waarop een levenslange gevangenisstraf of een zeer lange tijdelijke gevangenisstraf staat, zoals moord, tot de zwaarste strafbare feiten. Ernstige gewelds- en zedendelicten worden als zeer zwaar aangemerkt.
