Een relatiebeding is een clausule in een arbeidsovereenkomst, contract voor detachering, of een overeenkomst voor zzp’ers. Het heeft als doel om de werknemer of opdrachtnemer te verbieden om na beëindiging van het contract zakelijke contacten te onderhouden met relaties van de werkgever. Dit artikel bespreekt de rechtsgeldigheid van een relatiebeding, de mogelijke boetes bij overtreding, en hoe een relatiebeding kan worden aangevochten.
Contractuele bepaling
Een relatiebeding is een contractuele bepaling die een werknemer of zzp’er beperkt in het benaderen of onderhouden van zakelijke contacten met relaties van de werkgever na beëindiging van het contract. Het doel is om de zakelijke belangen van de werkgever te beschermen, zoals het behouden van klanten en relaties.
Een relatiebeding kan voorkomen in:
- Tijdelijke overeenkomsten: hier moet een relatiebeding bijzonder goed gemotiveerd worden om rechtsgeldig te zijn (artikel 7:653 lid 2 BW);
- arbeidsovereenkomsten: vaak opgenomen in combinatie met een concurrentiebeding;
- Detacheringsovereenkomsten: om te voorkomen dat een gedetacheerde werknemer rechtstreeks voor een klant gaat werken;
- Zzp-overeenkomsten: om te waarborgen dat een zzp’er na afloop van de opdracht geen relaties van de opdrachtgever overneemt.
Is een relatiebeding rechtsgeldig?
Een relatiebeding is alleen rechtsgeldig als het aan bepaalde voorwaarden voldoet:
- Schriftelijk vastgelegd: het beding moet schriftelijk zijn opgenomen in de overeenkomst;
- Volwassen werknemer: de werknemer moet meerderjarig zijn op het moment van ondertekening;
- Motivatie bij tijdelijke contracten: bij een tijdelijk contract is een relatiebeding alleen geldig als de noodzaak ervan schriftelijk wordt gemotiveerd;
- Redelijke termijn en reikwijdte: het beding moet beperkt zijn in duur, geografisch bereik en aard van de relaties.
Wat valt er onder een relatiebeding?
Een relatiebeding kan relaties beschermen die belangrijk zijn voor de werkgever, zoals:
- Klanten: het benaderen of werken voor klanten van de werkgever;
- Leveranciers: het aangaan van zakelijke relaties met leveranciers van de werkgever;
- Zakelijke partners: andere bedrijven waarmee de werkgever samenwerkt.
Het is belangrijk dat de kring van relaties duidelijk is omschreven in het beding. Een te brede omschrijving kan het beding vernietigbaar maken.
Kan een relatiebeding aangevochten worden?
Ja, een relatiebeding kan juridisch worden aangevochten. De rechter kan het beding geheel of gedeeltelijk vernietigen als het onredelijk bezwarend is, bijvoorbeeld als het de werknemer onevenredig beperkt in zijn mogelijkheden om werk te vinden. Het beding kan ook worden vernietigd als het te algemeen geformuleerd is, waarbij alle relaties van de werkgever zonder specificatie onder het beding vallen en als het beding geen legitiem bedrijfsbelang dient. Daarbij gaat het om de vraag of de werkgever (on)voldoende kan aantonen dat het beding noodzakelijk is.
Wat voor boetes zijn er bij een relatiebeding mogelijk?
Veel relatiebedingen bevatten een boete voor overtredingen. De hoogte van de boete moet redelijk zijn en in verhouding staan tot de overtreding. Enkele kenmerken die een rol kunnen spelen zijn een vast bedrag per overtreding zoals € 5.000,- of een daggeldboete zoals een boete van bijvoorbeeld € 500,- voor elke dag dat de overtreding voortduurt.
Als de boete onredelijk hoog is, kan een rechter deze op verzoek verlagen.
Wat is een redelijke termijn voor een relatiebeding?
Een relatiebeding moet beperkt zijn in duur. Over het algemeen wordt een termijn van 6 tot 12 maanden als redelijk beschouwd. Bij langere termijnen moet de werkgever aantonen dat dit noodzakelijk is, bijvoorbeeld vanwege de aard van de werkzaamheden of de duur van de klantrelaties.
Op welke wijze kan het relatiebeding eindigen?
Een relatiebeding kan op de volgende manieren eindigen:
- Afloop van de termijn: het beding vervalt automatisch na de afgesproken periode.
- Vernietiging door de rechter: als de rechter oordeelt dat het beding onredelijk is.
- Afspraak tussen partijen: werkgever en werknemer kunnen samen besluiten het beding te laten vervallen.
Wat kan een advocaat betekenen?
Een advocaat kan helpen bij het beoordelen van het relatiebeding en controleren of het beding rechtsgeldig en redelijk is. De advocaat kan helpen bij onderhandelingen met de werkgever om het beding te versoepelen of te laten vervallen en indien nodig procederen om het beding (gedeeltelijk) te laten vernietigen bij de rechter als het te beperkend of onredelijk is. Tot slot kan de advocaat verweer voeren tegen opgelegde boetes bij een vermeende overtreding van het relatiebeding.
Conclusie
Een relatiebeding kan een nuttig instrument zijn om de zakelijke belangen van een werkgever te beschermen, maar het mag niet onredelijk belastend zijn voor de werknemer of zzp’er. Het is belangrijk dat het beding zorgvuldig wordt opgesteld en voldoet aan de wettelijke eisen. Bij geschillen of overtredingen kan een arbeidsrechtadvocaat helpen om het beding te toetsen, uit te onderhandelen of aan te vechten.
