De onrechtmatige daad is een belangrijk begrip in het Nederlandse burgerlijk recht, geregeld in artikel 6:162 van het Burgerlijk Wetboek (BW). Het houdt in dat iemand door zijn of haar handelen of nalaten schade veroorzaakt aan een ander en daarvoor aansprakelijk kan worden gesteld. Dit artikel vormt de basis voor het verkrijgen van schadevergoeding in civielrechtelijke procedures wanneer de schade is veroorzaakt door een onrechtmatige daad.
Wat betekent onrechtmatig?
Een daad is onrechtmatig wanneer iemand handelt in strijd met een wettelijke plicht, met een gedragsnorm die in het maatschappelijk verkeer geldt, of wanneer iemand de rechten van een ander schendt. Dit betekent dat als een persoon door zijn handelen of nalaten schade toebrengt aan een ander, zonder dat daar een rechtvaardiging voor bestaat, er sprake is van een onrechtmatige daad. Voorbeelden hiervan zijn o.a. het (opzettelijk) veroorzaken van lichamelijk letsel, een ongeval, of nalatigheid.
Is een onrechtmatige daad strafbaar?
Een onrechtmatige daad is in de basis een civielrechtelijke kwestie, wat betekent dat het niet automatisch strafbaar is in de zin van het strafrecht. Echter, sommige onrechtmatige daden kunnen ook strafbaar zijn, bijvoorbeeld wanneer er sprake is van een misdrijf zoals vernieling of mishandeling. In dat geval kan de dader zowel strafrechtelijk worden vervolgd als civielrechtelijk aansprakelijk worden gesteld.
Welke schade wordt vergoed bij een onrechtmatige daad?
Bij een onrechtmatige daad kan zowel materiële als immateriële schade worden vergoed. Materiële schade omvat directe financiële verliezen, zoals medische kosten, reparatiekosten of inkomensverlies. Immateriële schade betreft schade die moeilijker in geld is uit te drukken, zoals pijn, verdriet of reputatieschade. Artikel 6:95 BW geeft aan dat zowel materiële als immateriële schade voor vergoeding in aanmerking kan komen. Het doel van de schadevergoeding is om de benadeelde zoveel mogelijk in de situatie te brengen waarin hij/zij zou zijn geweest als de onrechtmatige daad niet was gepleegd.
Is een onrechtmatige daad een rechtsfeit?
Een onrechtmatige daad is een rechtsfeit. Een rechtsfeit is een feit waaraan het recht gevolgen verbindt, en een onrechtmatige daad is een handeling die juridische gevolgen heeft, zoals de verplichting tot het vergoeden van schade. Het is een van de belangrijkste bronnen van verplichtingen in het burgerlijk recht. Wanneer iemand schade lijdt door de onrechtmatige daad van een ander, ontstaat er automatisch een verbintenis voor de dader om die schade te vergoeden.
Volgens artikel 3:310 BW geldt er een verjaringstermijn van vijf jaar vanaf het moment dat de benadeelde bekend is geworden met zowel de schade als de aansprakelijke persoon. Daarnaast is er een absolute verjaringstermijn van twintig jaar na de gebeurtenis die de schade heeft veroorzaakt, ongeacht wanneer de benadeelde bekend is geworden met de schade. Na het verstrijken van deze termijnen kan de vordering niet meer worden afgedwongen.
Conclusie
Een onrechtmatige daad, geregeld in artikel 6:162 BW, is een handeling of nalaten waarbij iemand in strijd handelt met de wet of maatschappelijke normen, en daardoor schade veroorzaakt aan een ander. Een onrechtmatige daad is lang niet altijd strafbaar maar kan wel civielrechtelijke gevolgen hebben, zoals een verplichting tot het betalen van schadevergoeding. Zowel materiële als immateriële schade kan worden vergoed, en de onrechtmatige daad kan verjaren als de benadeelde te lang wacht met het indienen van een vordering.
