Openbare geweldpleging roept vaak het beeld op van rellen of groepsgeweld op straat. Toch valt dit strafbare feit breder uit te leggen dan alleen een vechtpartij. Ook vernielingen, bedreigingen of geweld tegen goederen (zolang het in het openbaar en met meerdere personen gebeurt) kunnen hieronder vallen.
Bent u betrokken geweest bij een incident of heeft u een dagvaarding ontvangen op grond van artikel 141 van het Wetboek van Strafrecht? Dan is het belangrijk om te weten wat de wet onder openbare geweldpleging verstaat, wanneer u strafbaar bent en welke straffen mogelijk zijn.
Wat is openlijke geweldpleging?
Openlijke geweldpleging is het plegen van geweld in het openbaar, samen met anderen. Het gaat bijvoorbeeld om een groep die zich op straat schuldig maakt aan vernieling, (eenvoudige) mishandeling. De wet stelt deze vorm van geweld strafbaar in artikel 141 van het Wetboek van Strafrecht, omdat het niet alleen gericht is op slachtoffers, maar ook de openbare orde ernstig verstoort.
Om te spreken van openlijke geweldpleging moeten drie voorwaarden vervuld zijn:
- Er is sprake van geweld tegen personen en/of goederen
- Het geweld wordt openlijk gepleegd, dus zichtbaar voor het publiek
- Het geweld wordt in vereniging gepleegd, oftewel door meerdere personen samen
Wanneer u zelf geen geweld heeft gebruikt, maar wel onderdeel was van de groep, dan kunt u strafrechtelijk verantwoordelijk worden gehouden. De rechter zal altijd dienen te toetsen of u een significante bijdrage hebt geleverd.
Voorbereiding van openlijke geweldpleging
Openlijke geweldpleging ziet niet alleen op het geweld zelf, maar ook op de fase daarvoor. De wetgever heeft daarom naast artikel 141 Sr een aparte bepaling opgenomen voor situaties waarin het geweld nog niet heeft plaatsgevonden, maar wel bewust wordt voorbereid of bevorderd. Dit is geregeld in artikel 141a van het Wetboek van Strafrecht. Met deze bepaling kan justitie optreden tegen personen die een actieve rol spelen bij het organiseren, faciliteren of mogelijk maken van openlijk geweld, ook als zij zelf nog geen geweld hebben gebruikt. Artikel 141a Sr is daarmee vooral bedoeld om preventief in te grijpen en ernstige verstoringen van de openbare orde te voorkomen.
Inhoud van Artikel 141 Sr
De voorbereiding of bevordering van openbare geweldpleging is strafbaar gesteld in artikel 141a van het Wetboek van Strafrecht. Hieronder leest u de wettekst:
“Zij die openlijk in vereniging geweld plegen tegen personen of goederen, worden gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste vier jaren en zes maanden of geldboete van de vierde categorie.”
Juridische Analyse
- Openlijke geweldpleging:
Openlijke geweldpleging verwijst naar geweld dat zichtbaar is voor het publiek en plaatsvindt in een openbare ruimte. Dit kan variëren van een vechtpartij op straat tot gewelddadige acties tijdens demonstraties of rellen. - In vereniging:
Een essentieel element van artikel 141 Sr is dat het geweld wordt gepleegd “in vereniging,” wat betekent dat meerdere personen betrokken zijn bij het geweld. Het is niet vereist dat iedereen fysiek geweld pleegt; deelnemen kan ook door aanwezig te zijn en de geweldpleging te ondersteunen. Het gaat erom dat bewezen dient te worden dat de verdachte opzet heeft gehad op het in vereniging plegen van openlijk geweld en daaraan een voldoende wezenlijke en significante bijdrage heeft geleverd. - Tegen personen of goederen:
Het geweld kan gericht zijn tegen personen (zoals lichamelijke mishandeling) of tegen goederen (zoals het vernielen van eigendommen). Beide vormen van geweld vallen onder de reikwijdte van artikel 141 Sr.
Straf voor openlijke geweldpleging
De straf voor het plegen van openlijke geweldpleging (artikel 141 Sr) hangt af van de ernst van het geweld en de rol van de verdachte. In ernstige gevallen kan een gevangenisstraf van maximaal vier jaar worden opgelegd, of een geldboete van de vierde categorie.
Wanneer iemand geen geweld heeft gepleegd, maar wel actief betrokken is geweest bij de voorbereiding of bevordering ervan, kan vervolging plaatsvinden op grond van artikel 141a Sr. Het strafmaximum daarvoor is drie jaar gevangenisstraf of een geldboete van de vierde categorie.
Artikel 141a Sr is vooral bedoeld om preventief op te treden tegen geplande rellen of gewelddadige samenscholingen. Door al in te grijpen bij het verspreiden van oproepen, het verstrekken van middelen of het organiseren van geweld, kan justitie proberen incidenten te voorkomen. Als het geweld vervolgens daadwerkelijk plaatsvindt, kunnen betrokkenen ook vervolgd worden op grond van artikel 141 Sr.
Gevolgen voor uw strafblad
Een veroordeling voor openlijke geweldpleging of de voorbereiding daarvan wordt opgenomen op uw strafblad. Dit kan ingrijpende gevolgen hebben, ook als er sprake is van een relatief lichte straf zoals een boete of voorwaardelijke gevangenisstraf.
Een aantekening op uw strafblad kan invloed hebben op:
- het verkrijgen of behouden van een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG)
- sollicitaties bij overheidsfuncties of in de beveiligingssector
- reizen naar landen waar om een visum wordt gevraagd (zoals de VS)
- procedures rondom naturalisatie of verblijfsvergunningen
Omdat openlijke geweldpleging wordt gezien als een aantasting van de openbare orde, kan dit ook bestuursrechtelijke gevolgen hebben. Het is daarom van groot belang om u goed te laten bijstaan door een gespecialiseerde strafrechtadvocaat.
Wanneer een advocaat inschakelen?
Wordt u verdacht van een openlijke geweldpleging of bent u slachtoffer? Dan is het belangrijk om zo spoedig mogelijk juridische bijstand te zoeken.
Voor verdachten:
De advocaten van AMBT Advocaten zijn ervaren strafrechtspecialisten op het gebied van geweldsdelicten, waaronder openlijke geweldpleging tegen personen of goederen. Wij zullen u bijstaan vanaf het moment dat er een verdenking rijst. Onze specialisten staan u bij tijdens het verhoor, analyseren het strafdossier en bepalen samen met u de beste strategie om het gewenste resultaat te bereiken.
Bij een verdenking van openlijke geweldpleging zal de verdachte in de regel worden gedagvaard om bij de rechter te verschijnen. De gevolgen voor uw toekomst, en met name met betrekking tot de aanvraag van een VOG, kunnen groot zijn. Gelet hierop, is het van groot belang dat u zich laat bijstaan door een gespecialiseerde strafrechtadvocaat. Met het oog op de belangen die op het spel staan is het verstandig dat u zich vooraf goed laat informeren. Het is van groot belang om vooraf te weten wat u kunt verwachten en welke verweren namens u gevoerd kunnen worden. Hierbij kan gedacht worden aan noodweer(exces) en putatief noodweer.
Onze advocaten zijn bereid om u ook pro deo bij te staan, mits u daarvoor in aanmerking komt gelet op de wettelijk vastgestelde inkomensgrenzen. U hoeft dan uitsluitend een kleine eigen bijdrage te betalen. Wanneer u als minderjarige wordt verdacht van een misdrijf dan geldt het jeugdstrafrecht, en dan heeft u ten allen tijde recht op gratis rechtsbijstand.
Voor slachtoffers:
Rechtsbijstand aan slachtoffers van openlijke geweldpleging is van enorm belang, niet alleen voor de algehele ondersteuning van het slachtoffer, maar ook voor de begeleiding door het juridische traject, bijstand bij de aangifte, vertegenwoordiging tijdens getuigenverhoren, het uitoefenen van het spreekrecht, de zitting tot aan het vonnis in hoger beroep. Een gespecialiseerde slachtofferadvocaat zorgt ervoor dat uw belangen gedurende het hele strafproces worden behartigd.
Als het gaat om een ernstige geweldpleging dan heeft u altijd recht op een gratis toegewezen slachtofferadvocaat. De advocaat kan voor u een aanvraag indienen bij de Raad voor Rechtsbijstand. Er wordt door de Raad voor Rechtsbijstand niet gekeken naar uw draagkracht dus of u nu miljonair bent of aangewezen bent op de bijstand, dat maakt voor het aanvragen van een toevoeging geen verschil. In alle gevallen heeft u dus recht op een gespecialiseerde slachtofferadvocaat. Maak daar dus gebruik van want het kan een wereld van verschil betekenen voor uw zaak!
Een strafrechtadvocaat kan beoordelen welke verdedigingsmogelijkheden er bestaan en ook slachtoffers kunnen bij een slachtofferadvocaat terecht voor hulp bij het doen van aangifte of het verhalen van schade. Neem vrijblijvend contact op voor advies over uw situatie of directe bijstand bij een aanklacht wegens openlijke geweldpleging.
Conclusie
Artikel 141 Wetboek van Strafrecht is een middel in de bestrijding van openlijk groepsgeweld in Nederland en wordt vaak ingezet door het Openbaar Ministerie. Het stelt strengere straffen voor collectieve geweldpleging, waarmee het een belangrijke rol speelt in het handhaven van de openbare orde. Het is van belang om tijdig (voor het verhoor) een strafrechtadvocaat te benaderen.
Veelgestelde vragen over openlijke geweldpleging:
1. Is alleen aanwezig zijn tijdens een groepsgevecht al openlijke geweldpleging?
Dat kan. Als u deel uitmaakt van een groep die geweld pleegt in het openbaar, kunt u strafbaar zijn, ook als u zelf geen geweld gebruikt. De rechter kijkt naar uw rol, houding en aanwezigheid. Was u passief toeschouwer of werkte u het geweld in de hand? De grens is soms dun en wordt per situatie beoordeeld maar voor een bewezenverklaring dient er wel sprake te zijn van een significante bijdrage.
2. Wat is het verschil tussen openlijke geweldpleging en mishandeling?
Mishandeling is een individueel geweldsdelict en hoeft niet in het openbaar plaats te vinden. Openlijke geweldpleging daarentegen gaat altijd om geweld dat zichtbaar is voor anderen in het openbaar en gepleegd wordt door een groep. Beide feiten kunnen naast elkaar ten laste worden gelegd als bijvoorbeeld een mishandeling tijdens een groepsevenement plaatsvindt.
3. Wanneer wordt de voorbereiding van openlijke geweldpleging strafbaar?
Voorbereiding of bevordering van openlijke geweldpleging is strafbaar op grond van artikel 141a Sr. Dit betekent dat u ook strafbaar kunt zijn als u bijvoorbeeld oproepen tot geweld verspreidt, wapens aanlevert of andere middelen beschikbaar stelt om geweld mogelijk te maken, nog vóórdat het geweld daadwerkelijk plaatsvindt.
4. Wat valt onder openlijke geweldpleging?
Onder openlijke geweldpleging vallen allerlei vormen van geweld tegen personen of goederen die door een groep in het openbaar worden gepleegd. Denk aan vechtpartijen op straat, het ingooien van ruiten, het omverwerpen van auto’s of het plunderen van winkels. Een belangrijke voorwaarde is dat het om een “openbare” plek moet gaan. Een vechtpartij in een woning kan dus nooit onder openlijke geweldpleging vallen maar een vechtpartij op straat wel.
5. Wat is de boete voor openbare geweldpleging?
Openlijke geweldpleging kan worden bestraft met een geldboete of gevangenisstraf, afhankelijk van de ernst van het geweld en uw rol daarin. De geldboete valt onder de vierde categorie, wat betekent dat het maximum op ruim € 27.500,- ligt (bedrag in 2026). In veel gevallen wordt echter een taakstraf, al dan niet in combinatie met een voorwaardelijke gevangenisstraf geëist.
