Smaad en laster zijn strafbare feiten in het Nederlandse strafrecht die te maken hebben met het aantasten van iemands eer en goede naam. Het zijn delicten die inbreuk maken op de persoonlijke integriteit. Het onderscheid tussen smaad en laster is subtiel, maar van belang voor de juridische beoordeling en de straf die kan worden opgelegd.
Smaad en laster worden geregeld in artikel 261 en artikel 262 van het Wetboek van Strafrecht. Smaad houdt in dat iemand opzettelijk de goede naam van een ander probeert te beschadigen door hem of haar in het openbaar te beschuldigen van een bepaald feit, met de intentie om die persoon te schaden. Laster gaat nog een stap verder: hierbij wordt een feit verzonnen of verspreid waarvan degene die het naar buiten brengt weet dat het onwaar is.
Wat is smaad?
Smaad is een strafbaar feit waarbij iemand opzettelijk beschuldigingen uit over een ander, met als doel die persoon in een kwaad daglicht te stellen. Het gaat daarbij om uitingen die schadelijk zijn voor de eer en goede naam van het slachtoffer.
De wettelijke definitie (art. 261 Sr):
- Hij die opzettelijk iemands eer of goede naam aanrandt, door telastlegging van een bepaald feit, met het kennelijke doel om daaraan ruchtbaarheid te geven, wordt, als schuldig aan smaad, gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste zes maanden of geldboete van de derde categorie.
- Indien dit geschiedt door middel van geschriften of afbeeldingen, verspreid, openlijk tentoongesteld of aangeslagen, of door geschriften waarvan de inhoud openlijk ten gehore wordt gebracht, wordt de dader, als schuldig aan smaadschrift, gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste een jaar of geldboete van de derde categorie.
- Noch smaad, noch smaadschrift bestaat voor zover de dader heeft gehandeld tot noodzakelijke verdediging, of te goeder trouw heeft kunnen aannemen dat het te last gelegde waar was en dat het algemeen belang de telastlegging eiste.
Wat is laster?
Laster is een zwaardere vorm van smaad. Het verschil zit in de wetenschap van onwaarheid: bij laster weet degene die de beschuldiging uit dat deze onjuist is.
De wettelijke definitie (art. 262 Sr):
- Hij die het misdrijf van smaad of smaadschrift pleegt, wetende dat het te last gelegde feit in strijd met de waarheid is, wordt, als schuldig aan laster, gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste twee jaren of geldboete van de vierde categorie.
- Ontzetting van de in artikel 28, eerste lid, onder 1° en 2°, vermelde rechten kan worden uitgesproken.
Bij zowel smaad als laster gaat het om een klachtmisdrijf, wat betekent dat de benadeelde persoon zelf een klacht moet indienen om de strafvervolging in gang te zetten.
Het verschil tussen smaad en laster
Het verschil tussen smaad en laster zit vooral in de kennis van de waarheid van de beschuldiging:
- Bij smaad wordt een beschuldiging geuit die de eer of goede naam aantast, waarvan degene die de beschuldiging uit vermoed dat deze waar is.
- Bij laster weet degene die de beschuldiging uit dat deze onwaar is.
Omdat bij laster sprake is van bewuste onwaarheid, wordt dit strafrechtelijk doorgaans als ernstiger aangemerkt dan smaad.
Aangifte van smaad en laster
Wanneer u slachtoffer bent van smaad of laster, kunt u hiervan aangifte doen bij de politie. Dit kan schriftelijk en op afspraak bij een politiebureau. Het is belangrijk om zoveel mogelijk bewijs mee te nemen, zoals berichten, e-mails, socialmediaberichten of verklaringen van getuigen. Smaad en laster zijn zogenoemde klachtdelicten. Dit betekent dat vervolging meestal alleen plaatsvindt als het slachtoffer expliciet aangeeft dat hij of zij vervolging wenst. Zonder klacht wordt de zaak doorgaans niet in behandeling genomen.
Bewijsvoering smaad en laster
Smaad en laster moeten bewezen worden aan de hand van de uitlatingen en de omstandigheden waaronder deze zijn gedaan. Het is van belang dat de beschuldigingen onrechtmatig waren en bedoeld waren om de goede naam van iemand te schaden. Bewijs kan bestaan uit getuigenverklaringen, schriftelijke uitlatingen, berichten op sociale media, e-mails, of andere vormen van communicatie. Bij laster moet ook worden bewezen dat de dader wist dat de beschuldiging onjuist was.
Strafmaat
De straf voor smaad en laster is afhankelijk van de ernst van de situatie en de schade die is aangericht. Volgens artikel 261 van het Wetboek van Strafrecht kan op smaad een gevangenisstraf van maximaal zes maanden of een geldboete van de derde categorie staan. Voor laster, omdat dit opzettelijk gebaseerd is op leugens, kan de straf oplopen tot een gevangenisstraf van maximaal twee jaar of een hogere geldboete. In ernstige gevallen, bijvoorbeeld als het gaat om schriftelijke smaad of laster (ook wel “smaadschrift” genoemd), kan de straf hoger uitvallen.
De strafmaat kan afhangen van de ernst van het geval, de impact, en of er sprake is van recidive (herhaling van het strafbare feit). De rechter kan ook rekening houden met eventuele omstandigheden die de ernst van de feiten verlichten of verzwaren.
Naast strafrechtelijke sancties kan een slachtoffer van smaad en laster ook een civiele schadevergoeding eisen. De hoogte van de schadevergoeding hangt af van de aard en ernst van de beschuldiging, en de geleden immateriële schade, zoals reputatieschade of psychisch leed. De bedragen kunnen variëren, maar in Nederland wordt vaak tussen de € 500,00 en € 10.000,00 aan schadevergoeding toegekend, afhankelijk van de omstandigheden van de zaak.
Hoe kan een advocaat helpen bij smaad en laster?
Smaad- en lasterzaken kunnen juridisch complex zijn, zeker wanneer het gaat om online uitingen of media-aandacht. Wordt u verdacht van smaad of laster? Dan is het verstandig om zo snel mogelijk een strafrechtadvocaat te raadplegen. Hoewel het op het eerste gezicht misschien om een relatief licht feit lijkt te gaan, kunnen de juridische gevolgen aanzienlijk zijn. Denk aan een strafblad, een hoge boete of zelfs een taakstraf.
De advocaten van AMBT Advocaten zijn ervaren strafrechtspecialisten op het gebied van smaad en laster. Wij zullen u bijstaan vanaf het moment dat er een verdenking rijst. Onze specialisten analyseren het strafdossier en bepalen samen met u de beste strategie om het gewenste resultaat te bereiken.
Een verdenking van smaad of laster kan afgedaan worden door de verdachte op te roepen voor een TOM-zitting en als het gaat om recidive (herhaling) dan zal de verdachte in de regel worden gedagvaard om bij de rechter te verschijnen. De gevolgen voor uw toekomst, en met name met betrekking tot de aanvraag van een VOG, kunnen groot zijn. Gelet hierop, is het van groot belang dat u zich laat bijstaan door een gespecialiseerde strafrechtadvocaat. Het is verstandig dat u zich vooraf goed laat informeren. Eén van onze specialisten zal u vooraf informeren over wat u kunt verwachten en welke verweren namens u gevoerd kunnen worden.
Onze advocaten zijn bereid om u ook pro deo bij te staan, mits u daarvoor in aanmerking komt gelet op de wettelijk vastgestelde inkomensgrenzen. U hoeft dan uitsluitend een kleine eigen bijdrage te betalen. Wanneer u als minderjarige wordt verdacht van een misdrijf dan geldt het jeugdstrafrecht, en dan heeft u ten allen tijde recht op gratis rechtsbijstand.
Wilt u juridisch advies over een beschuldiging van smaad of laster? Neem vrijblijvend contact op met één van onze strafrechtadvocaten. Wij kijken zorgvuldig met u mee en zetten de mogelijkheden op een rij.
Conclusie
Smaad en laster zijn serieuze strafbare feiten in Nederland waarbij iemands eer en goede naam opzettelijk worden aangetast. Ze zijn vastgelegd in de artikelen 261 en 262 van het Wetboek van Strafrecht en kunnen leiden tot strafrechtelijke vervolging. Het is mogelijk om iemand aan te klagen wegens laster en/of smaad en indien bewezen kan de verdachte worden bestraft met gevangenisstraf of een geldboete. Daarnaast kan het slachtoffer een schadevergoeding eisen voor de geleden reputatieschade.
Veelgestelde vragen over smaad en laster:
1. Wat is erger, smaad of laster?
Laster wordt doorgaans als ernstiger beschouwd dan smaad, omdat bij laster vaststaat dat de beschuldiging die wordt verspreid bewust onwaar is. Dit kan leiden tot een zwaardere straf.
2. Wat valt allemaal onder smaad en laster?
Onder smaad en laster kunnen onder meer vallen: schriftelijke of mondelinge beschuldigingen, zoals berichten op sociale media, publicaties op websites of uitlatingen in de media die iemands eer of goede naam aantasten.
3. Wat is nodig voor een bewezenverklaring van smaad?
Voor een bewezenverklaring van smaad moet sprake zijn van een uiting die opzettelijk iemands eer en goede naam aanrand waardoor deze in een ongunstig daglicht komt te staan. Vervolgens moet de aanranding van de eer en goede naam van een ander een beschuldiging ten laste van die ander inhouden. Vast moet komen te staan dat de verdachte de kennelijke bedoeling heeft gehad om aan het door haar tenlastegelegde feit ruchtbaarheid te geven. Onder “ruchtbaarheid geven” als bedoeld in artikel 261 Sr dient te worden verstaan “het ter kennis van het publiek brengen”. Met zodanig ‘publiek’ is een bredere kring van betrekkelijk willekeurige derden bedoeld. Van “het kennelijke doel om ruchtbaarheid te geven” kan ook sprake zijn indien de mededeling aan niet meer dan één persoon is gedaan.
4. Hoeveel schadevergoeding bij smaad en laster?
De hoogte van een eventuele schadevergoeding verschilt per zaak en hangt af van factoren zoals de ernst van de aantasting, het bereik van de uiting en de gevolgen voor het slachtoffer. Er kan zowel in de strafzaak als in een civiele zaak schadevergoeding gevorderd worden.
