In het Nederlandse verkeersrecht worden de termen rijontzegging en rijverbod vaak gebruikt, maar ze hebben verschillende betekenissen en gevolgen. Beide maatregelen zijn bedoeld om de verkeersveiligheid te waarborgen, maar de reikwijdte en toepassing verschillen aanzienlijk. In dit artikel leggen we het verschil uit, bespreken we wat u wel en niet mag doen tijdens een rijverbod of rijontzegging, en wat een advocaat voor u kan betekenen.
Wat is een rijverbod?
Een rijverbod is een tijdelijke maatregel die direct door de politie kan worden opgelegd aan bestuurders die onder invloed van alcohol, drugs, of medicijnen zijn. Het doel van een rijverbod is om te voorkomen dat iemand onder invloed deelneemt aan het verkeer. Een rijverbod geldt meestal voor maximaal 24 uur, afhankelijk van de hoeveelheid alcohol of drugs in het bloed.
Tijdens een rijverbod mag u geen enkel voertuig besturen, inclusief een fiets, bromfiets, of scootmobiel. Artikel 162 van de Wegenverkeerswet 1994 (WVW) regelt de bevoegdheid van de politie om een rijverbod op te leggen.
Is fietsen toegestaan bij een rijverbod?
Nee, tijdens een rijverbod mag u niet fietsen. Een rijverbod geldt voor alle voertuigen, inclusief fietsen, bromfietsen en zelfs voertuigen zoals een scootmobiel. Het rijverbod heeft als doel u tijdelijk volledig uit het verkeer te weren. Tijdens een rijverbod mag u dus geen enkel voertuig besturen, ongeacht of hiervoor een rijbewijs nodig is.
Wat is een rijontzegging?
Een rijontzegging, officieel een ontzegging van de bevoegdheid tot het besturen van motorvoertuigen, is een (zelfstandige) straf die door een rechter of het Openbaar Ministerie (OM) wordt opgelegd. Het wordt vaak opgelegd bij ernstige verkeersovertredingen, zoals rijden onder invloed, roekeloos rijgedrag, of hoge snelheidsovertredingen. Een rijontzegging geldt alleen voor motorvoertuigen en kan variëren van enkele maanden tot meerdere jaren, afhankelijk van de ernst van de overtreding. Tijdens een rijontzegging mag u dus wel fietsen, omdat een fiets geen motorvoertuig is. Artikel 179 van de Wegenverkeerswet 1994 (WVW) regelt de rijontzegging en de strafmaat. Voor het rijden zonder een geldig Nederlands rijbewijs (art. 107 WVW) kan geen ontzegging van de rijbevoegdheid worden opgelegd (ECLI:NL:HR:2011:BP4474).
De rijontzegging kan in zijn geheel (of gedeeltelijk) voorwaardelijk worden opgelegd in combinatie met een bepaalde proeftijd. De proeftijd vangt aan op het moment dat het vonnis van de rechter onherroepelijk is geworden dus wanneer er geen hoger beroep of cassatie wordt ingesteld dan wordt de uitspraak na het verstrijken van veertien dagen onherroepelijk. Tot slot is het ook nog mogelijk om een geclausuleerde ontzegging van de rijbevoegdheid op te leggen. In het geval van noodzakelijke werkzaamheden kan worden toegestaan dat er nog wel gereden mag worden binnen werktijden maar dat er buiten deze werktijden er niet gereden mag worden. Dergelijk maatwerk kan soms een oplossing bieden.
In artikel 9 lid 1 WVW staat het verbod opgenomen om te rijden tijdens de onvoorwaardelijke ontzegging van de rijbevoegdheid. In artikel 180 WVW is bepaald dat de ontzegging van de rijbevoegdheid pas ingaat nadat aan de veroordeelde in persoon een brief is uitgereikt waarin het tijdstip, de duur van de ontzegging, en de verplichting tot het inleveren van het rijbewijs staat vermeld. Na betekening van de brief heeft u 21 dagen de tijd om uw rijbewijs in te leveren. Als u het rijbewijs eerder inlevert, dan gaat de ontzegging van de rijbevoegdheid ook eerder in, waardoor u het rijbewijs ook eerder terugkrijgt. Wanneer u niet voldoet aan de verplichting tot inlevering van het rijbewijs, gaat de ontzegging van de rijbevoegdheid in op het moment van het verstrijken van die 21 dagen. Het is goed om te weten dat de inleververplichting van het rijbewijs na rijontzegging niet geldt bij buitenlandse rijbewijzen.
Is fietsen toegestaan bij een rijontzegging?
Ja, tijdens een rijontzegging mag u wel fietsen, omdat een fiets niet valt onder de definitie van een motorvoertuig. Een rijontzegging beperkt u alleen in het besturen van voertuigen waarvoor een rijbewijs vereist is, zoals auto’s, motorfietsen en scooters.
Wat kan een advocaat betekenen?
Een advocaat kan u ondersteunen als u een rijverbod of rijontzegging heeft gekregen. Een gespecialiseerde verkeersstrafrechtadvocaat kan u ondersteunen in uw verweer om uw rijbewijs te behouden. Zorg ervoor dat u zo goed mogelijk onderbouwt (met bewijstukken) dat u uw rijbewijs dringend nodig heeft voor uw werk, gezin, en dat alternatieve wijzen van vervoer in uw geval niet passend zijn.
Conclusie
Het verschil tussen een rijverbod en een rijontzegging zit in de toepassing en reikwijdte. Een rijverbod is een tijdelijke maatregel die geldt voor alle voertuigen, inclusief fietsen, en wordt direct door de politie opgelegd. Een rijontzegging is een (zelfstandige) straf die door de rechter wordt opgelegd en geldt alleen voor motorvoertuigen, waardoor u wel mag fietsen. Een onvoorwaardelijke ontzegging van de rijbevoegdheid houdt dus in dat de veroordeelde voor een bepaalde periode geen motorrijtuigen in Nederland mag besturen. Bij de rijontzegging is het verplicht om het rijbewijs in te sturen naar het CVOM. De ontzegging van de rijbevoegdheid heeft echter geen werking buiten Nederland. Niet-Nederlanders hebben in zoverre een beperkt voordeel dat zij het buitenlandse rijbewijs niet hoeven in te leveren, en buiten Nederland dus gewoon een motorrijtuig mogen besturen.
