Als u betrokken raakt bij een gerechtelijke procedure, krijgt u te maken met kosten. Dat geldt echter niet voor alle rechtsgebieden. In veel gevallen beslist de rechter aan het eind van de procedure over een proceskostenveroordeling. Dit houdt in dat één partij de proceskosten van de ander moet vergoeden. In dit artikel leest u wat een proceskostenveroordeling inhoudt, in welke procedures dit speelt en hoe deze wordt berekend en wat dit betekent voor u.
Wat houdt een proceskostenveroordeling in?
Een proceskostenveroordeling is de beslissing van de rechter over de verdeling van de kosten van een rechtszaak. De algemene regel is dat de verliezende partij (een deel van) de kosten betaald aan de winnende partij. Dit is bedoeld als compensatie voor degene die ten onrechte moest procederen of verweer moest voeren. De rechter bepaalt in het vonnis of in de beschikking of er sprake is van een proceskostenveroordeling en wat de hoogte daarvan is. Die kosten kunnen aanzienlijk zijn, zeker als de procedure lang duurt (in eerste aanleg, hoger beroep of cassatie) en het hangt af van de hoogte van de vordering en/of het aantal proceshandelingen/zittingen.
Wat zijn proceskosten?
Onder proceskosten vallen alle kosten die samenhangen met het voeren van een gerechtelijke procedure. Denk aan:
- Griffierechten;
- salaris advocaat of deurwaarder (volgens forfaitair systeem);
- kosten voor een deskundige of getuigen;
- deurwaarderskosten;
- reis- en verblijfskosten;
- uittreksels.
Niet alle gemaakte kosten vallen onder de proceskosten. De rechterlijke macht is vrij om te bepalen wat en hoeveel er vergoed wordt en bovendien hangt het ook af van wat er wordt gevorderd in het petitum.
Als het gaat om het liquidatietarief dan worden de verschillende werkzaamheden van de advocaat en de zwaarte van de zaak beoordeeld. Vervolgens worden punten toegekend voor alles wat de advocaat heeft gedaan. Al deze punten bij elkaar staan weer voor een bepaald bedrag. Wanneer de procespartij die (grotendeels) gelijk heeft gekregen een proceskostenveroordeling verkrijgt op de andere partij dan kan het alsnog zo zijn dat hij/zij een deel van de kosten zelf betaalt.
Hoe wordt de proceskostenvergoeding berekend?
De rechter hanteert een forfaitair systeem, waarbij niet wordt gekeken naar de daadwerkelijke kosten, maar naar vaste tarieven per proceshandeling. Hoe complexer de zaak en hoe meer handelingen (zoals schriftelijke stukken of zittingen), hoe hoger de vergoeding. De berekening gebeurt volgens het liquidatietarief, dat werkt met een puntensysteem en vaste bedragen per punt. Dit systeem geldt in vrijwel alle procedures: van bodemprocedures tot een kort geding, en ook in hoger beroep. De vergoeding dekt zelden alle werkelijke kosten van een advocaat of gemachtigde.
Alleen in uitzonderlijke gevallen kan een rechter een volledige proceskostenveroordeling opleggen. Dit gebeurt vooral wanneer een partij misbruik maakt van procesrecht of ernstig onzorgvuldig handelt (bijvoorbeeld door nodeloos te procederen). In het familierecht ligt dit anders want daar geldt meestal dat elke partij zijn eigen kosten draagt, tenzij er sprake is van zeer onredelijk (procedeer)gedrag (misbruik van recht).
Uitzonderingen: geen of gedeeltelijke kostenveroordeling
De rechter kan ook beslissen om geen proceskostenveroordeling uit te spreken, bijvoorbeeld wanneer beide partijen deels gelijk krijgen of in zaken met een sterk persoonlijk karakter.
Tot slot zijn er ook procedures waarin er geen proceskostenveroordeling wordt opgelegd, ondanks dat u in het ongelijk wordt gesteld. Platgezegd geldt dit in zaken waar de overheid de wederpartij is. U kunt hierbij denken aan het strafrecht en het bestuursrecht. Juist in dat soort zaken waarin de overheid een grote en machtige partij is moet procederen niet worden ontmoedigd.
Bezwaar maken tegen een proceskostenveroordeling
Bent u het niet eens met de proceskostenveroordeling? In veel gevallen kunt u daartegen in hoger beroep. De rechter in hoger beroep beoordeelt de hele zaak opnieuw, inclusief de beslissing over de kostenverdeling. Het is belangrijk om daarbij snel te handelen, omdat de beroepstermijn per procedure kan verschillen. Voor een kort geding procedure is de termijn vier weken en voor een reguliere bodemprocedure is de termijn drie maanden. In het bestuursrecht is het bijvoorbeeld weer zes weken en in het strafrecht twee weken. Kortom, schakel tijdig een advocaat in zodat hij of zij tijdig hoger beroep kan instellen.
Twijfelt u over de hoogte van een proceskostenveroordeling of wilt u hoger beroep instellen tegen een voor u ongunstig verlopen procedure met een proceskostenveroordeling? Neem dan vrijblijvend contact op met onze advocaten. Wij beoordelen uw zaak en geven u een eerlijk advies.
Veelgestelde vragen over proceskostenveroordeling
Waarom krijg ik proceskostenvergoeding?
U krijgt een proceskostenvergoeding als u (grotendeels) in het gelijk bent gesteld door de rechter. De vergoeding is bedoeld om u te compenseren voor de kosten die u heeft moeten maken om uw gelijk te halen of om zich te verweren tegen een onterechte vordering.
Hoeveel is de proceskostenvergoeding?
De hoogte verschilt per procedure en wordt forfaitair vastgesteld. Dat betekent dat het meestal een vast bedrag per proceshandeling is, ongeacht de werkelijke kosten van uw advocaat of gemachtigde. Alleen in uitzonderlijke situaties kan de rechter een volledige vergoeding toekennen.
Wat als de wederpartij niet betaalt?
Betaalt de partij die is veroordeeld tot betaling van de proceskosten niet vrijwillig, dan kunt u het vonnis laten executeren via een deurwaarder. De proceskostenveroordeling vormt dan een uitvoerbare titel, net als de hoofdsom van de vordering.
Krijg ik ook proceskostenvergoeding bij een schikking?
Bij een schikking wordt meestal geen proceskostenveroordeling uitgesproken. Partijen maken dan onderling afspraken over de kostenverdeling, vaak in de trant van: “ieder draagt zijn eigen kosten.”
Kan ik bezwaar maken tegen de proceskostenveroordeling?
Bent u het niet eens met de uitspraak, inclusief de proceskostenveroordeling, dan kunt u daartegen in hoger beroep. De appelrechter beoordeelt de zaak opnieuw, inclusief de beslissing over de proceskosten. Uw advocaat moet daar dan wel specifiek een grief tegen richten.
