Een erfenis verwerpen betekent dat er formeel afstand wordt gedaan van een nalatenschap. Dit houdt in dat er geen aanspraak wordt gemaakt op bezittingen, maar het betekent ook dat u niet verantwoordelijk bent voor eventuele schulden van de overledene (erflater) en de afwikkeling van de erfenis. Het is het tegenovergestelde van een zuivere aanvaarding. Een tussenvorm is een erfenis beneficiair aanvaarden. In dat geval is de erfgenaam niet aansprakelijk als er meer schulden zijn dan bezittingen. Deze vorm wordt ook wel “het aanvaarden onder het voorrecht van boedelbeschrijving”, genoemd. In dit artikel spreken we enkel over het verwerpen van de erfenis.
(beneficiair) aanvaarden of verwerpen?
“Bezint eer ge begint” is een spreekwoord die van belang is bij het beoordelen van een nalatenschap. Een erfgenaam kan namelijk onbewust een erfenis zuiver aanvaarden door een zogenaamde daad van zuivere aanvaarding. Dit gebeurt als de erfgenaam zich gedraagt alsof hij de nalatenschap volledig accepteert. Voorbeelden hiervan zijn:
- Het verkopen van bezittingen uit de nalatenschap;
- Het aflossen van schulden van de overledene;
- Het leeghalen van de woning van de overledene.
Het is dus belangrijk om terughoudend te zijn bij handelingen die als zuivere aanvaarding kunnen worden gezien, vooral als de financiële situatie van de nalatenschap onzeker is. Er is één uitzondering en dat is dat de begrafenis of uitvaart wel betaald mag worden uit de erfenis. Met die handeling heeft u de erfenis (nog) niet zuiver aanvaard.
Wanner u een erfenis verwerpt, wordt u juridisch beschouwd alsof u nooit een erfgenaam bent geweest. Dit betekent dat u geen bezittingen ontvangt, maar ook geen schulden erft. Wel schuift de erfenis door naar de volgende erfgenaam in rang en dit kan betekenen dat uw kinderen automatisch erfgenaam worden. Om te voorkomen dat zij onbedoeld schulden erven, moeten ook zij de erfenis actief verwerpen. Het verwerpen van de erfenis gaat volgens de wet door tot de zesde graad (dat zijn kleinkinderen van oudooms en oudtantes). Elke nieuwe erfgenaam zal dan naar de rechtbank moeten om de erfenis te verwerpen. Om dit te voorkomen kunt u wellicht beter kiezen voor beneficiair aanvaarden.
Gevolgen verwerping
Wellicht zijn er andere redenen dan enkel overwegend schulden om niet te erven (bijvoorbeeld een conflict of seksueel misbruik). Als er wel bezittingen zijn dan kan het verwerpen van een erfenis gevolgen hebben voor sociale voorzieningen, zoals een bijstandsuitkering. Op basis van artikel 58 participatiewet kan de gemeente de verleende bijstand terugvorderen. De verwerping kan gezien worden als een schenking aan anderen. In het kader van de inlichtingenplicht zult u de gemeente op de hoogte moeten brengen van het voornemen om te verwerpen en ook de redenen voor verwerping dienen te melden.
Wat is de termijn voor verwerping?
Er is geen wettelijke termijn voor het aanvaarden of verwerpen van de erfenis maar schuldeisers mogen de erfgenamen de eerste drie maanden niet vragen om schulden te betalen. Een erfgenaam heeft dus in beginsel een termijn van drie maanden na het overlijden van de erflater om te beslissen of de nalatenschap zuiver, beneficiair of helemaal niet wordt aanvaard. Binnen deze termijn kan de erfgenaam een verklaring afleggen bij de rechtbank. De erfgenaam kan ook verzoeken aan de rechtbank om de termijn van drie maanden te verlengen. Voor de goede orde is de termijn van drie maanden dus geen fatale termijn. Een schuldeiser kan na drie maanden de rechtbank verzoeken om een termijn te bepalen voor de erfgenaam om een keuze te maken (aanvaarden, beneficiair aanvaarden, of verwerpen).
Wat is benodigd voor verwerping?
Om een erfenis te verwerpen, is het volgende nodig:
- Verklaring van verwerping: deze moet worden afgelegd bij de rechtbank in het arrondissement waar de erflater woonde;
- Legitimatie: een geldig legitimatiebewijs is vereist;
- Inschrijving in het boedelregister: de verklaring wordt ingeschreven in het boedelregister, dat toegankelijk is voor schuldeisers en andere belanghebbenden.
Elke wettelijke of testamentaire erfgenaam kan kiezen voor verwerping, zoals: de kinderen van de overledene, kleinkinderen (als plaatsvervullers), andere erfgenamen die in een testament worden genoemd. Voor het verwerpen van een erfenis worden er griffierecht (kosten) in rekening gebracht en daarnaast eventueel de kosten voor een notaris, of advocaat als u deze inschakelt.
Conclusie
Verwerping biedt erfgenamen de mogelijkheid om een erfenis niet te aanvaarden. U weigert om de erfenis aan te nemen. U bent dan verplicht om een verklaring af te leggen bij (de griffie) van de rechtbank. Een advocaat kan van grote waarde zijn bij de vraag of de erfenis verworpen moet worden, vooral bij complexe nalatenschappen met mogelijk grote schulden. Een advocaat kan beoordelen of een verwerping in uw situatie de beste keuze is en u informeren over de mogelijke (ongewenste) gevolgen.
