Wanneer het Openbaar Ministerie (OM) besluit om iemand niet te vervolgen, kan dat voor een slachtoffer of nabestaande erg frustrerend zijn. U heeft het gevoel dat er iets ernstigs is gebeurd, maar er lijkt niets mee te worden gedaan. Wanneer het OM zelf een zaak afdoet middels een strafbeschikking of transactie kunt u ook in beklag. Vooral wanneer u het niet eens bent met de wijze waarop de zaak is afgedaan. In die gevallen kunt u gebruikmaken van de artikel 12 Sv procedure. Deze procedure biedt een mogelijkheid om de beslissing van het OM te laten toetsen door het gerechtshof.
Wat houdt een artikel 12 procedure in?
De artikel 12 procedure is geregeld in artikel 12 van het Wetboek van Strafvordering (Sv). Deze bepaling geeft een rechtstreeks belanghebbende (zoals een slachtoffer of een nabestaande) het recht om te klagen bij het gerechtshof over de beslissing van het Openbaar Ministerie om een verdachte niet te vervolgen. Met andere woorden: als u het niet eens bent met de beslissing van het OM, kunt u het gerechtshof vragen om dat besluit te herzien. Het hof onderzoekt vervolgens of het OM alsnog tot vervolging moet overgaan.
Wanneer kunt u deze procedure starten?
U kunt een artikel 12-klacht indienen als het OM een zaak heeft geseponeerd, bijvoorbeeld omdat het OM vindt dat er onvoldoende bewijs is (technisch sepot) of dat vervolging niet in het algemeen belang is (beleidssepot). Er kan ook een procedure niet vervolgen worden opgestart, wanneer het OM zaken middels een strafbeschikking afdoet. Er kunnen verschillende redenen zijn dat u het niet eens bent met de beslissing maar meestal is dat, omdat de opgelegde straf geen recht doet aan de feiten. Voor het indienen van een klacht is het belangrijk dat u zelf belanghebbende bent. Dat betekent dat u persoonlijk geraakt moet zijn door het strafbare feit, bijvoorbeeld als slachtoffer of direct betrokkene.
Let op: wanneer de politie besluit om een zaak niet verder in behandeling te nemen, of het onderzoek staakt en/of een politiesepot oplegt dan is dit formeel geen beslissing van het Openbaar Ministerie. U kunt dan bezwaar maken bij het Openbaar Ministerie met het verzoek om de politie de opdracht te verstrekken het strafrechtelijk onderzoek te hervatten. U kunt dus enkel een artikel 12 Sv procedure starten wanneer het OM een beslissing neemt. Het kan gaan om een (voorwaardelijk) technisch of een beleidssepot. Er kan echter ook een klacht worden ingesteld als de officier van justitie besluit om de zaak niet te vervolgen of af te doen met een transactie of een strafbeschikking.
Hoe dient u een klacht in?
Een klacht op grond van artikel 12 Sv dient u schriftelijk in bij het gerechtshof. Dat betekent dat u een brief moet sturen of een beveiligde e-mail dient te sturen met de klacht als bijlage. In uw brief legt u kort en duidelijk uit waarom u het niet eens bent met de beslissing van de officier van justitie om niet te vervolgen. Deze procedure is voor iedere belanghebbende zonder bijstand van een advocaat toegankelijk. M.a.w. een strafrechtadvocaat of een slachtofferadvocaat is niet verplicht. Vermeld in de brief altijd de belangrijkste gegevens, zodat het hof uw klacht integraal kan beoordelen. Denk daarbij aan:
- het mutatie- of parketnummer dat u van de politie of het OM heeft ontvangen;
- de vestiging van het OM die de zaak heeft behandeld;
- een beschrijving van het strafbare feit waar uw klacht over gaat;
- de persoon of personen die volgens u vervolgd zouden moeten worden;
- beschrijven voor welk strafbaar feit vervolging dient plaats te vinden;
- een toelichting op de redenen waarom u bezwaar maakt tegen het besluit van het OM;
- tot slot uw naam, adres en handtekening.
Zorg ervoor dat bij de klacht een kopie van de brief van het OM wordt meegestuurd waarin de beslissing (het sepot, transactie of strafbeschikking) wordt toegelicht. Op de envelop vermeldt u duidelijk: “klacht artikel 12 Sv”. Dit zorgt ervoor dat uw brief op de juiste afdeling terechtkomt. Stuur de brief niet naar een willekeurig gerechtshof maar kijk goed in welke regio de beslissing van het OM is genomen en zorg ervoor dat de klacht bij het juiste arrondissement, waaronder die regio valt, wordt ingediend.
Na het indienen van uw klacht
Na het indienen van uw klacht bij het gerechtshof zal de advocaat-generaal (officier in hoger beroep) worden verzocht om zijn/haar standpunt. De advocaat-generaal zal informatie inwinnen bij de officier van justitie die heeft besloten om niet over te gaan tot vervolging, en informatie inwinnen bij de politie die de zaak heeft behandeld. Uiteindelijk zal de advocaat-generaal de zaak beoordelen en maakt een verslag op met het standpunt over de klacht. De advocaat-generaal stuurt dit standpunt samen met het ambtsbericht van de officier van justitie en het proces-verbaal van de politie naar het gerechtshof.
Meestal wordt de klager uitgenodigd voor een zitting tenzij de beklagkamer op voorhand oordeelt dat de klacht “kennelijk niet-ontvankelijk” of “kennelijk ongegrond” is. Wanneer de zaak zonder zitting wordt afgedaan ontvangt u, zonder inhoudelijke behandeling, een beschikking met daarin de redenen.
Wanneer er een zitting wordt ingepland dan is deze zitting niet openbaar. Alleen klager en/of de gemachtigde/advocaat hebben toegang tot de zitting. De beklaagde (diegene over wie de klacht gaat) krijgt ook de gelegenheid om te reageren maar dat gebeurt in een aparte zitting. Klager en beklaagde staan dus nooit gezamenlijk op zitting. De beklagkamer is een onderdeel van het gerechtshof dat zich bezighoudt met klachten over het niet vervolgen van strafbare feiten. Deze kamer bestaat uit raadsheren. De beklagkamer beslist zelfstandig hoe de procedure verder gaat en hoeft het standpunt van de advocaat-generaal niet te volgen. Tegen de beslissing van de beklagkamer is geen hoger beroep of cassatie mogelijk dus wordt uw klacht afgewezen dan staan er verder geen rechtsmiddelen open en kan de verdachte/dader enkel nog civielrechtelijk worden aangesproken op grond van onrechtmatige daad als er een transactie of strafbeschikking is opgelegd.
Waarom juridisch advies belangrijk is
Een belangrijk aandachtspunt is de termijn voor het indienen van de klacht. Wanneer er een verdachte in beeld is en deze verdachte is op de hoogte gesteld van het sepot, dan dient de “klacht niet vervolgen” binnen drie maanden verstuurd te worden. Wanneer er geen verdachte is gevonden of wanneer de verdachte nog niet op de hoogte is gesteld van het sepot, dan is er geen termijn waarbinnen de klacht gestuurd moet worden. AMBT Advocaten adviseert om de klacht altijd binnen drie maanden in te dienen, nadat de beslissing van het OM bekend is geworden.
Wanneer een advocaat is betrokken dan kan de advocaat kopieën van de (dossier)stukken opvragen. De advocaat is niet gerechtigd om de stukken te verspreiden maar wel gerechtigd om de stukken met u op kantoor te bespreken. Wanneer u geen advocaat heeft dan bent u in principe gerechtigd om voorafgaand aan de zitting het dossier in te zien. Hiervoor neemt u telefonisch contact op met de griffie. Doe dit binnen 14 dagen na de datum op de brief met de oproep voor de zitting. Als u het dossier komt bekijken, moet u uw identiteitsbewijs laten zien. De voorzitter van de beklagkamer kan besluiten dat u sommige stukken niet mag bekijken, bijvoorbeeld om iemands privacy te beschermen.
Een artikel 12 procedure vraagt om een zorgvuldige voorbereiding. Het is belangrijk dat uw klacht goed gemotiveerd is en dat u weet welke stukken relevant zijn. Een advocaat met ervaring in het strafrecht of het slachtofferrecht kan u begeleiden bij het opstellen en indienen van de klacht, en u bijstaan tijdens de zitting bij het gerechtshof. Bij AMBT Advocaten hebben we jarenlange ervaring met het voeren van artikel 12 procedures. Wij beoordelen of uw klacht kansrijk is en zorgen ervoor dat uw belangen goed naar voren komen. Neem vrijblijvend contact met ons op.
Veelgestelde vragen over artikel 12 procedure:
Hoe lang duurt een artikel 12 procedure?
De duur van een artikel 12 procedure verschilt per zaak. Gemiddeld duurt het enkele maanden tot een jaar voordat het gerechtshof (met alle tussenstappen) een beslissing neemt. Dat hangt af van de complexiteit van de zaak en de werklast bij het hof.
Wat kost een artikel 12 procedure?
Een artikel 12 procedure zelf is kosteloos. U betaalt geen griffierecht. Wel kunt u kosten maken voor rechtsbijstand als u zich laat bijstaan door een advocaat. In sommige gevallen kunt u voor deze bijstand aanspraak maken op gesubsidieerde rechtsbijstand (toevoeging), afhankelijk van uw inkomen en vermogen. AMBT Advocaten biedt gesubsidieerde rechtsbijstand en onze advocaten staan ingeschreven voor strafrecht, slachtofferrecht en letselschade, zodat zij u kosteloos kunnen bijstaan wanneer u voor een toevoeging, of een advocaat van onvermogen in aanmerking komt. Wanneer u verzekerd bent (rechtsbijstandsverzekering) dan is dit ook een procedure waarvoor u een advocaat op basis van de polisvoorwaarden mag benaderen.
Wat is de kans van slagen van een artikel 12 procedure?
De kans dat een artikel 12 procedure leidt tot vervolging is over het algemeen beperkt. Slechts in een klein percentage van de gevallen besluit het hof dat het OM alsnog moet vervolgen. Dat komt omdat het hof alleen ingrijpt als het duidelijk is dat het OM een onjuiste afweging heeft gemaakt of relevante feiten heeft genegeerd. Een goed onderbouwde klacht kan echter het verschil maken. Een advocaat kan helpen om uw standpunt juridisch sterk te verwoorden, te wijzen op de gebreken in het onderzoek en door de juiste stukken aan te leveren.
