Gijzeling is het opzettelijk en onrechtmatig vasthouden van iemand om daarmee druk uit te oefenen op een ander om iets te dulden of om iets af te dwingen. Er moet in ieder geval een specifiek doel ten grondslag liggen aan de vrijheidsberoving om van gijzeling te kunnen spreken. Het is een ernstig strafbaar feit dat diep ingrijpt in de persoonlijke vrijheid van het slachtoffer en zwaar bestraft wordt. In strafzaken waarin gijzeling aan de orde is, kijkt de rechter naar de duur, omstandigheden en de motieven achter de gijzeling.
In dit artikel leggen we uit wat gijzeling juridisch precies inhoudt, in welke vorm het voorkomt, welke straffen opgelegd kunnen worden en waarom het verstandig is om bij een verdenking meteen een advocaat in te schakelen.
Wat is gijzeling?
In juridische zin is er sprake van gijzeling wanneer iemand opzettelijk en wederrechtelijk wordt vastgehouden met als doel om druk uit te oefenen, bijvoorbeeld door iets af te dwingen van een ander. Dat kan gaan om geld, informatie of bepaald gedrag. De gijzeling is strafbaar gesteld op grond van artikel 282a van het Wetboek van Strafrecht.
Gijzeling moet worden onderscheiden van wederrechtelijke vrijheidsberoving op grond van artikel 282 Sr. Het verschil is dat bij wederrechtelijke vrijheidsberoving er geen specifiek doel hoeft te bestaan, terwijl dit bij gijzeling wel het geval is. Het artikel luidt als volgt:
- Hij die opzettelijk iemand wederrechtelijk van de vrijheid berooft of beroofd houdt met het oogmerk een ander te dwingen iets te doen of niet te doen wordt als schuldig aan gijzeling gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste vijftien jaren of geldboete van de vijfde categorie.
- Indien het feit de dood ten gevolge heeft wordt hij gestraft met levenslange gevangenisstraf of tijdelijke van ten hoogste dertig jaren of geldboete van de vijfde categorie.
Wat gebeurt er bij dit strafbare feit?
Wat er tijdens een gijzeling gebeurt, verschilt per zaak. Soms wordt het slachtoffer vastgehouden onder (dreiging van) geweld. In andere gevallen gaat het om psychische druk, zoals bij afdreiging. Het politieoptreden is bij gijzelingen vaak intensief en gericht op een snelle en veilige bevrijding van het slachtoffer, waarbij de nodige voorzichtigheid is geboden.
Bij gijzeling moet er dus een specifieke reden zijn waarom iemand wordt gegijzeld. Er zijn verschillende situaties denkbaar:
- Gijzeling met het oog op afpersing of chantage;
- Gijzeling om invloed uit te oefenen op derden (zoals familie of instanties);
- Politiek of ideologisch gemotiveerde gijzeling.
Een bekende voorbeeld is de Heineken-ontvoering. In deze zaak werd de biermagnaat Freddy Heineken en zijn chauffeur Ab Doderer door Cor van Hout, Willem Holleeder, Jan Boellaard, Frans Meijer en Martin Erkamps gegijzeld voor 35 miljoen gulden losgeld.
Straf voor gijzeling
Gijzeling wordt in het strafrecht als een bijzonder ernstig misdrijf beschouwd. De wet stelt daar dan ook forse straffen tegenover. Gijzelnemers kunnen gestraft worden met een gevangenisstraf van maximaal vijftien jaren. Wanneer de gijzeling de dood tot gevolg heeft kan er zelfs een levenslange gevangenisstraf volgen.
Bij het bepalen van de straf kijkt de rechter naar factoren zoals de duur van de gijzeling, het gebruikte geweld, de gevolgen voor het slachtoffer en de rol van de verdachte binnen het geheel.
Advocaat bij gijzeling
Een verdenking van gijzeling heeft grote gevolgen. Niet alleen vanwege de bijzonder hoge straffen, maar ook vanwege de maatschappelijke impact en de voorlopige hechtenis die bij zware verdenkingen aan de orde is. Daarom is het essentieel om vanaf het eerste moment bijstand te hebben van een gespecialiseerde strafrechtadvocaat.
Wordt u verdacht van een (poging tot) gijzeling, dan hangt u veel boven het hoofd. U heeft recht op een eerlijk proces en een professionele verdediging. Een strafrechtadvocaat zal u vanaf het moment van aanhouding tot aan de inhoudelijke behandeling bijstaan.
Bij AMBT Advocaten zorgen we voor een scherpe, doortastende verdediging, met oog voor zowel de feiten als uw persoonlijke situatie. De advocaten van AMBT Advocaten zijn ervaren strafrechtspecialisten en kunnen u bijstaan op het moment dat u wordt verdacht van een (poging tot) gijzeling. Onze advocaten bespreken met u het strafdossier en bepalen samen met u een strategie. Zij adviseren u ook of u er verstandig aan doet om mee te werken met een psycholoog en/of psychiater vanuit het NIFP. Onze advocaten treden veelvuldig op in gijzelingszaken en hebben een bijzondere expertise in huis.
Een strafrechtadvocaat kan beoordelen welke verdedigingsmogelijkheden er bestaan en ook slachtoffers kunnen bij één van onze slachtofferadvocaten terecht voor hulp bij het doen van aangifte of het verhalen van schade. Neem vrijblijvend contact met ons op om uw situatie te bespreken.
Veelgestelde vragen over gijzeling
Wat is de definitie van gijzeling?
Gijzeling is het opzettelijk en wederrechtelijk vasthouden van een persoon, met het oogmerk om een ander te dwingen iets te doen of niet te doen.
Wat gebeurt er bij een gijzeling?
Een slachtoffer wordt tegen zijn of haar wil vastgehouden, vaak met (dreiging van) geweld. Er kunnen uiteenlopende redenen zijn om iemand te gijzelen maar er dient in ieder geval sprake te zijn van opzet om iets te doen of juist niet te doen.
Wat is het verschil tussen gijzeling en ontvoering?
Bij gijzeling wordt iemand vastgehouden met het oogmerk om een ander te dwingen iets te doen of niet te doen. Ontvoering draait om het verplaatsen van een persoon tegen diens wil. Ontvoering is een term die niet in het wetboek van Strafrecht voorkomt maar kan vallen onder wederrechtelijke vrijheidsberoving en/of gijzeling. Tot slot zijn er ook nog enkele bijzondere varianten van vrijheidsberoving zoals schaking of onttrekking aan het ouderlijk gezag,
Is gijzeling altijd strafbaar?
Nee, in uitzonderlijke gevallen kan er een beroep worden gedaan op een strafuitsluitingsgrond (rechtvaardiging- of schulduitsluitingsgrond) zoals ontoerekeningsvatbaarheid of overmacht.
Kan iemand veroordeeld worden voor gijzeling zonder geweld?
Ja, ook zonder fysiek geweld kan er sprake zijn van gijzeling. Dreiging, psychische druk of misleiding kunnen voldoende zijn voor een veroordeling zolang er maar sprake is van opzet om iets te doen of juist niet te doen. Daarbij geldt dat ook het verschaffen van de plaats tot vrijheidsberoving strafbaar is.
Hoe verloopt een strafzaak bij gijzeling?
Na een aanhouding volgt (bij een stevige verdenking) vaak voorlopige hechtenis. Tijdens de strafzaak worden verklaringen, bewijsmateriaal en persoonlijke omstandigheden meegewogen. De verdachte heeft recht op juridische bijstand in elke fase van de procedure.
