De Woningwet regelt al sinds het begin van de twintigste eeuw hoe we in Nederland omgaan met wonen, bouwen en volkshuisvesting. Deze wet, die zijn oorsprong vindt in de Woningwet van 1901, heeft sindsdien een belangrijke rol gespeeld in het verbeteren van de kwaliteit van woningen en het beschermen van huurders. Maar wat houdt de wet precies in, wat is er veranderd en wat betekent dit voor u?
Wat is de Woningwet?
De Woningwet is een nationale wet die nu met name regels stelt aan woningcorporaties waarbij er eisen worden gesteld aan de woningcorporaties om op deze wijze betaalbare, veilige en gezonde woonruimte te realiseren. De wet is in de loop der jaren meerdere keren aangepast, zodat deze blijft aansluiten op de ontwikkelingen in de woningmarkt. De huidige Woningwet bestrijkt een breed scala aan onderwerpen als het om sociale verhuur gaat. De belangrijkste onderdelen van de Woningwet zijn:
- De inrichting en de werkzaamheden van woningcorporaties;
- de (vennootschapsrechtelijke) inrichting van woningcorporaties;
- administratieve en financiële werkzaamheden (DAEB en niet-DAEB-werkzaamheden);
- het (bestuursrechtelijke) toezicht op woningcorporaties door de Autoriteit woningcorporaties (Aw);
- het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW).
De Woningwet vormt het fundament onder het Nederlandse sociale woonbeleid.
Wat is de Woningwet van 1901?
De Woningwet van 1901 markeert het begin van actief overheidsbeleid op het gebied van wonen. In een tijd waarin veel mensen leefden in krotten zonder stromend water of ventilatie, kwam de overheid met een wet die gemeenten in staat stelde om slechte woningen te verbieden en (nieuw)bouw aan kwaliteitsnormen te binden.
Belangrijke kenmerken van de Woningwet 1901 waren:
- De mogelijkheid om woningen onbewoonbaar te verklaren;
- het stellen van minimale eisen aan (nieuwbouw)woningen;
- het beschikbaar stellen van rijkssubsidies;
- het ontstaan van woningbouwverenigingen, de voorlopers van woningcorporaties.
Deze wet betekende een enorme verbetering van de volksgezondheid en vormde de basis voor het huidige stelsel van sociale woningbouw.
Woningwet: wat speelt er nu?
Vanaf 1 januari 2022 is de Woningwet weer aangepast waardoor corporaties, huurdersorganisatie en gemeenten aan de slag kunnen met het toewijzen en verduurzamen van (gereguleerde) huurwoningen en de leefbaarheid. Woningbouwcorporaties kunnen meer doen op maatschappelijk vlak. Zo vervalt het maximum investeringsbedrag voor leefbaarheid, en mogen woningcorporaties bij het verduurzamen van hun bezit de direct betrokken particuliere eigenaren ontzorgen en wordt de gemeentelijke woonvisie verplicht. Tot slot zijn er aanpassingen in het passend toewijzen, de tijdelijke huurcontracten voor flexwoningen en de vrije toewijzingsruimte voor vrijkomende huurwoningen.
met de inwerkingtreding van de Omgevingswet, zijn de regels over de kwaliteit van woningen verplaatst, waarbij het Bouwbesluit vervangen wordt door het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Met deze verplaatsing van de bouwregelgeving naar een andere wet blijft de Woningwet vooral van belang voor toegelaten instellingen (woningcorporaties).
Relevante wet- en regelgeving
De Woningwet valt samen met andere (lagere) regelgeving die het wonen en bouwen in Nederland reguleren, zoals:
- Besluit toegelaten instellingen volkshuisvesting (BTIV); dit besluit werkt de Woningwet verder uit en bevat de spelregels voor woningcorporaties.
- Regeling toegelaten instellingen volkshuisvesting (RTIV); deze ministeriële regeling werkt het BTIV en de Woningwet nog verder uit, met onder andere regels voor de boekhouding.
- de Omgevingswet (sinds 1 januari 2024 van kracht);
- het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl);
- het Burgerlijk Wetboek, boek 7 (huurrecht);
- de Wet op de huurtoeslag;
- Huisvestingswet;
- Wet goed verhuurderschap (sinds 1 juli 2023 van kracht).
Deze regelgeving vult elkaar aan en zorgt voor een samenhangend geheel aan regels voor wonen, bouwen en huren maar zijn continue aan verandering onderhevig. Het volkshuisvestingsrecht zoals vastgelegd in o.a. bovenstaande wetgeving is een dynamisch rechtsgebied en is bijzonder vatbaar voor maatschappelijke ontwikkelingen.
Wilt u weten wat de Woningwet betekent voor uw situatie of heeft u vragen over huur, onderhoud of woningcorporaties? Dan is juridisch advies op maat vaak verstandig. Onze specialisten denken graag met u mee. Neem vrijblijvend contact met ons op.
Veelgestelde vragen over de Woningwet:
1) Wat houdt de nieuwe Woningwet in?
Met de “nieuwe Woningwet” wordt vaak gedoeld op de herziening in 2015, officieel de Herzieningswet toegelaten instellingen volkshuisvesting. Deze wet moest de rol van woningcorporaties duidelijker afbakenen, het toezicht verbeteren en huurders meer inspraak geven.
De belangrijkste aanpassingen waren:
- woningcorporaties mogen zich uitsluitend richten op kerntaken, zoals sociale huur;
- commerciële nevenactiviteiten zijn toegestaan, maar onder strikte voorwaarden;
- er is meer controle gekomen op de financiën van corporaties, via de Autoriteit woningcorporaties;
- gemeenten, huurders en corporaties moeten prestatieafspraken maken over nieuwbouw, verduurzaming en leefbaarheid.
2) Is de Woningwet nog van kracht?
Ja, de Woningwet is nog steeds van kracht. De basis van de wet uit 1901 geldt nog altijd, al is de inhoud door de jaren heen sterk gewijzigd en gemoderniseerd. Met de inwerkingtreding van de
Omgevingswet, zijn de regels over de kwaliteit van woningen overgeheveld van de Woningwet naar de Omgevingswet, waarbij het Bouwbesluit vervangen wordt door het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Door deze wijziging is de Woningwet voornamelijk van belang voor woningcorporaties.
3) Wat is de meest recente wijziging in de Woningwet?
De meest recente aanpassing van de Woningwet is het amendement van 1 januari 2022. Deze wijziging was gericht op het verbeteren van de werking en uitvoerbaarheid door meer lokaal maatwerk mogelijk te maken, administratieve lasten te beperken, en regels te vereenvoudigen.
