De ketenregeling bepaalt hoeveel tijdelijke contracten een werkgever met een werknemer mag afsluiten, en binnen welke periode, voordat er automatisch een vast contract ontstaat. Het doel van deze regeling is om werknemers te beschermen tegen eindeloos tijdelijke arbeidsovereenkomsten en om meer zekerheid te bieden op een vaste aanstelling. De ketenregeling is vastgelegd in artikel 7:668a van het Burgerlijk Wetboek en is van toepassing op vrijwel alle arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd. De ketenregeling is wettelijk verankerd in de Wet arbeidsmarkt in balans.
De ketenregeling is van ¾-dwingend recht. Dit betekent dat daarvan alleen afgeweken mag worden in een cao en dus niet in de arbeidsovereenkomst. De werkgever en de werknemer kunnen hierover onderling dus geen afwijkende afspraken maken.
Wat zijn de regels van de ketenregeling?
De hoofdregels van de ketenregeling zijn:
- Maximaal drie tijdelijke contracten bij dezelfde werkgever.
- De totale duur van deze contracten mag niet langer dan drie jaar zijn.
Een tussenpoos van meer dan 6 maanden onderbreekt de keten en laat deze opnieuw beginnen.
Is er een vierde contract, of wordt de driejaarstermijn overschreden, dan ontstaat automatisch een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd.
Rekenvoorbeeld
Een werknemer krijgt kort na elkaar drie tijdelijke contracten:
- één contract van één jaar;
- daarna één van acht maanden;
- en daarna één van één jaar.
De totale duur is dus twee jaar en acht maanden. De keten is nog geldig maar wanneer er een vierde contract van meer dan drie maanden wordt aangeboden binnen een tijdsbestek van zes maanden dan ontstaat er automatisch een contract voor onbepaalde tijd. Wanneer de drie jaar wordt overschreden dan ontstaat er ook automatisch een contract voor onbepaalde tijd.
Het is mogelijk om via een cao af te wijken van de ketenregeling maar er is ook een uitzondering m.b.t. het vierde contract zolang de ketenregeling nog geldig is (dus niet de drie jaren overstijgt). De werkgever mag een vierde contract afsluiten dat dus niet langer duurt dan een totale tijdsperiode van 36 maanden. Het moet gaan om een contract korter dan drie maanden, de overeenkomst moet door dezelfde partijen worden gesloten en het vierde contract mag geen tussenperiode hebben na afloop van het derde contract.
Wat telt niet mee voor de ketenregeling
De ketenregeling is uitgesloten voor arbeidsovereenkomsten die in het kader van een beroepsopleiding worden gesloten. De ketenregeling is uitgesloten voor werknemers die jonger zijn dan 18 jaar en gemiddeld minder dan 12 uur per week werken.
Afwijking cao
In sommige sectoren kan via de cao worden afgeweken van de standaard ketenregeling:
- De mogelijkheid bestaat om bij cao voor bij cao aangewezen functies de tussenpoos te verkorten naar drie maanden, indien het terugkerend tijdelijk werk betreft dat ten hoogste negen maanden per jaar kan worden verricht (dit was al mogelijk voor seizoensarbeid). Het is aan cao-partijen om te bepalen welke functies hiervoor in aanmerking komen. Als in een bepaalde sector het niet mogelijk is om tot een cao te komen, kan de Stichting van de Arbeid de minister van SZW verzoeken om de tussenpozen voor bepaalde functies bij ministeriële regeling te verkorten.
- De maximaal mogelijke afwijking is zes contracten in vier jaar (6×4 regel). Deze mogelijkheid tot afwijking bij cao geldt voor uitzendovereenkomsten of als uit de cao blijkt dat voor bij die cao te bepalen functies of functiegroepen, de intrinsieke aard van de bedrijfsvoering in de sector afwijking noodzaakt.
Dit mag alleen als het om functies gaat die structureel tijdelijk zijn. Voorbeelden zijn cao’s voor het onderwijs of seizoenswerk. Wanneer dat vanwege de aard van het werk nodig is, kan het interval in de cao worden teruggebracht tot drie maanden. Dit is bijvoorbeeld het geval bij functies in de culturele sector (deze hangen nauw samen met het theaterseizoen) of bij sportcoaches die omwille van de winterpauze tijdelijk werkloos zijn. Een uitzondering van de ketenbepaling voor invalkrachten in het primair onderwijs die invallen in verband met vervanging wegens ziekte. Dit moet er voor zorgen dat invalkrachten die invallen wegens ziekte van een leerkracht op tijdelijke basis kunnen invallen, zonder dat na een aantal invalbeurten van rechtswege een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd ontstaat. Het zijn de cao-partijen die beslissen voor welke tijdelijke beroepen de onderbreking ingekort wordt.
Wanneer begint de keten opnieuw?
De keten van contracten begint opnieuw als de werknemer meer dan zes maanden niet in dienst is geweest bij dezelfde werkgever. Na deze tussenpoos mag opnieuw met tijdelijke contracten worden gestart, met een nieuwe driecontracten- of driejaarstermijn. Bij sommige functies, zoals in seizoensarbeid, kan de tussenpoos in de cao worden verkort naar drie maanden of via een ministeriële regeling.
Ketenregeling bij opvolgend werkgeverschap
De ketenregeling geldt ook bij het zogenaamde “opvolgend werkgeverschap”. Dit betekent dat contracten bij verschillende werkgevers toch bij elkaar kunnen worden opgeteld, bijvoorbeeld als een werknemer eerst via een uitzendbureau werkte en daarna in dienst komt bij de opdrachtgever. Dit is alleen het geval als de werkzaamheden vergelijkbaar zijn. Wel kan voorafgaand werkgeverschap bij cao worden uitgesloten (bijvoorbeeld het uitsluiten van voorafgaande uitzendperiodes, of deze, ongeacht het aantal, als één tellen). Sinds de invoering van de Wet arbeidsmarkt in balans kan ook sprake zijn van opvolgend werkgeverschap als de werkgever geen inzicht heeft in de hoedanigheid en geschiktheid van de werknemer. Dit is bijvoorbeeld aan de orde als werknemers in het kader van een concessieverlening overgaan van de verliezende naar de verkrijgende concessiehouder en daar hetzelfde werk blijven doen.
Juridische ondersteuning bij geschillen over de ketenregeling
Een arbeidsrechtadvocaat kan uitkomst bieden bij vragen over de ketenregeling. Bijvoorbeeld bij:
- Discussie of een vast contract is ontstaan;
- Onenigheid over tussenpozen of opvolgend werkgeverschap;
- Beoordeling of cao-afwijkingen correct zijn toegepast;
- Conflicten over ontslag en transitievergoeding.
Voor zowel werkgevers als werknemers is het belangrijk om duidelijkheid te hebben over de gevolgen van de ketenregeling, omdat fouten kunnen leiden tot een vast dienstverband en/of schade.
Veelgestelde vragen
Na hoeveel tijdelijke contracten krijg je een vast contract?
Wanneer drie tijdelijke contracten elkaar opvolgen, met een onderbreking van maximaal 6 maanden en binnen een totale periode van 3 jaar, gaat het vierde contract in de regel automatisch over in een contract voor onbepaalde tijd. Op de ketenregeling bestaan wettelijke uitzonderingen. Ook zijn er beperkte mogelijkheden om bij cao af te wijken van de ketenregeling. Als de totale duur van de contracten meer dan drie jaar bedraagt, ontstaat een vast contract, ongeacht het aantal contracten.
Geldt de ketenregeling ook voor oproep- of nulurencontracten?
Ja. De ketenregeling geldt voor alle arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd, dus ook voor oproepcontracten en nulurencontracten. De Wet arbeidsmarkt in balans voorziet beperkte mogelijkheden om bij cao af te wijken van de ketenregeling. Een van die mogelijkheden heeft betrekking op uitzendkrachten. Voorbeelden van uitzendcontracten zijn seizoensarbeid of toeristisch werk in verband met het toeristenseizoen. In de cao kan specifiek worden geregeld dat het aantal van drie contracten kan worden verhoogd naar maximaal zes. Daarnaast kan worden bepaald dat tijdelijke contracten mogelijk zijn over een periode van ten hoogste vier jaar.
Wat als een werkgever zich niet aan de ketenregeling houdt?
In dat geval ontstaat automatisch een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd. De werknemer kan hier juridisch aanspraak op maken. Een werkgever die ten onrechte denkt dat het om een tijdelijk contract gaat, loopt een risico op loonclaims of verplichtingen tot doorbetaling en een ontslagprocedure.
