Naast het loon, de vakantiedagen en de aanvullende voorwaarden (primaire en secundaire voorwaarden) zijn er ook arbeidsvoorwaarden die gericht zijn op de werksfeer, cultuur en het welzijn van werknemers. Deze vallen onder de tertiaire arbeidsvoorwaarden. Ze zijn niet wettelijk verplicht en vaak niet vastgelegd in een overeenkomst, maar ze spelen wel een steeds grotere rol in de aantrekkelijkheid van een werkgever. In dit artikel leggen we uit wat tertiaire arbeidsvoorwaarden zijn, geven we voorbeelden en bespreken we het belang ervan.
Wat zijn tertiaire arbeidsvoorwaarden?
Tertiaire arbeidsvoorwaarden zijn voorzieningen of regelingen die niet direct te maken hebben met loon of contractuele rechten zoals vastgelegd in de arbeidsovereenkomst, maar wel bijdragen aan het werkplezier en de tevredenheid van werknemers. Ze zijn vaak onderdeel van het beleid rondom goed werkgeverschap en vallen onder de categorie extra’s of zachtere arbeidsvoorwaarden. In tegenstelling tot primaire en secundaire voorwaarden zijn tertiaire voorwaarden zelden juridisch afdwingbaar. Ze hebben een informeel karakter en zijn meestal gericht op het bevorderen van welzijn, gezondheid en een prettige werkomgeving. U kunt hierbij denken aan zaken als:
- Gebruik van de bedrijfskantine;
- bedrijfsuitjes;
- het ontvangen van een kerstpakket;
- een verjaardagscadeautje;
- een kwalitatief hoogwaardige werkomgeving;
- gratis fruit of gezonde snacks op kantoor;
- sportfaciliteiten of korting op een sportschoolabonnement;
- bedrijfsuitjes, borrels of teambuildingactiviteiten;
- een informele, open bedrijfscultuur;
- mogelijkheid om de werkplek zelf in te richten;
- aandacht voor vitaliteit, zoals workshops of mentale gezondheid;
- werkplekken met ontspanningsmogelijkheden (zoals een pingpongtafel of loungehoek).
In het kort komt het erop neer dat het dus niet gaat om financiële voordelen of wettelijk verplichte voorzieningen, maar om initiatieven die het werk aangenamer maken. Werkgevers zetten tertiaire arbeidsvoorwaarden steeds vaker in om talent aan te trekken en te behouden. Vooral jongere generaties hechten veel waarde aan balans, werkgeluk en persoonlijke ontwikkeling. Een goede werksfeer en aandacht voor welzijn kunnen doorslaggevend zijn bij de keuze voor een werkgever. Voor de werkgever levert het ook voordelen op zoals minder ziekteverzuim, hogere productiviteit, sterkere binding met de organisatie en een positieve reputatie als werkgever.
Zijn tertiaire arbeidsvoorwaarden juridisch afdwingbaar?
In de meeste gevallen zijn tertiaire arbeidsvoorwaarden juridisch niet afdwingbaar omdat ze vaak informeel van aard zijn en niet expliciet zijn vastgelegd in de arbeidsovereenkomst of in een cao. Een werknemer kan meestal geen rechtszaak starten om een geschrapt bedrijfsuitje of om een verdwenen fruitmand op te eisen. Er zijn echter uitzonderingen wanneer een tertiaire voorwaarde langdurig en structureel is toegepast én de werknemer daar gerechtvaardigd vertrouwen aan mocht ontlenen. Dit wordt in de rechtspraak erkend op basis van het rechtsbeginsel van goed werkgeverschap (artikel 7:611 BW) en het vertrouwensbeginsel. In dergelijke gevallen zou juridisch beargumenteerd kunnen worden dat de tertiaire arbeidsvoorwaarde door consistent gebruik en gerechtvaardigde verwachtingen is geëvolueerd tot een secundaire arbeidsvoorwaarde en daarmee in principe afdwingbaar is geworden. De kantonrechter zal hierbij alle omstandigheden van het geval meewegen. Tot slot worden in sommige arbeidsrechtelijke literatuur ook quartaire arbeidsvoorwaarden onderscheiden, waaronder carrièremogelijkheden en werksfeer worden geschaard. Hoewel het juridisch onderscheid tussen tertiaire en quartaire voorwaarden in de praktijk beperkt is, worden in dit artikel deze elementen voor de overzichtelijkheid onder de tertiaire arbeidsvoorwaarden behandeld.
Hulp bij vragen over arbeidsvoorwaarden
Of het nu gaat om formele afspraken of extra’s op de werkvloer – duidelijke verwachtingen zijn essentieel. Bij AMBT Advocaten helpen we zowel werkgevers als werknemers bij het opstellen, beoordelen en verduidelijken van arbeidsvoorwaarden. Zo voorkomt u verrassingen en weet u als waar u aan toe bent. Onze arbeidsrechtadvocaten bieden juridisch advies tegen een vast af te spreken bedrag (fixed fee), of op basis van gefinancierde rechtsbijstand, of een rechtsbijstandsverzekering.
