Jeugddetentie is een vrijheidsbenemende straf die door de rechter kan worden opgelegd aan minderjarigen die een ernstig strafbaar feit hebben gepleegd. Het doel van jeugddetentie is niet alleen straf, maar ook resocialisatie en terugkeer in de maatschappij. Minderjarigen die in jeugddetentie worden geplaatst, verblijven in een Justitiële Jeugdinrichting (JJI) of in een laag beveiligde Kleinschalige Voorziening Justitiële Jeugd (KVJJ) waar zij onder toezicht worden gesteld en begeleiding krijgen. De regeling voor jeugddetentie is vastgelegd in artikel 77h tot en met 77gg van het Wetboek van Strafrecht (Sr). Jeugddetentie is de zwaarste van de drie hoofdstraffen binnen het jeugdstrafrecht. Jeugddetentie kan ook voorwaardelijk worden opgelegd (artikel 77x Sr).
Wanneer kan jeugddetentie worden opgelegd?
Jeugddetentie kan worden opgelegd als:
- De minderjarige tussen de 12 en 18 jaar oud is ten tijde van het delict;
- Het strafbare feit een ernstig misdrijf betreft, zoals gewelds- of zedendelicten;
- De rechter op voorhand oordeelt dat een andere straf, zoals een taakstraf of een geldboete, onvoldoende is;
- De rechter oordeelt dat vrijheidsbeneming noodzakelijk is, bijvoorbeeld vanwege het gevaar voor recidive.
Minderjarigen kunnen in een Justitiële Jeugdinrichting (JJI) komen als de kinderrechter hen volgens het jeugdstrafrecht een straf of maatregel oplegt. Daarnaast kunnen minderjarigen er ook preventief worden geplaatst, in afwachting van hun rechtszaak. Ook kan de minderjarige dichtbij hun eigen netwerk geplaatst worden in een laag beveiligde Kleinschalige Voorziening Justitiële Jeugd (KVJJ) maar daar dient de officier van justitie dan wel toestemming voor te verlenen.
Voor jongeren tussen de 16 en 23 jaar kan de rechter in sommige gevallen besluiten om het adolescentenstrafrecht toe te passen, waardoor de nadruk ligt op het voorkomen van herhaling van strafbaar gedrag en het bevorderen van de ontwikkeling van de adolescent.
Wat is de duur van jeugddetentie?
De duur van jeugddetentie hangt af van de leeftijd van de veroordeelde en de ernst van het delict maar in principe geldt dat:
- Voor minderjarigen van 12-15 jaar geldt een maximale duur van 12 maanden (artikel 77a Sr);
- Voor minderjarigen van 16-17 jaar geldt een maximale duur van 24 maanden (artikel 77b Sr), tenzij ernst van het feit, persoonlijkheid van de dader en omstandigheden van het geval aanleiding geven tot toepassing van volwassenenstrafrecht;
- Voor meerderjarigen 18-23, indien het adolescentenstrafrecht wordt toegepast vanwege de persoonlijkheid van de dader en omstandigheden van het geval hierin grond ziet, geldt ook een maximum van 24 maanden (artikel 77c Sr).
Minderjarigen die gestraft zijn met jeugddetentie, verblijven in een justitiële jeugdinrichting. De rechter kan tegenwoordig op grond van artikel 77v Sr. invloed uitoefenen op de wijze van executie van de opgelegde jeugddetentie in die zin dat de rechter advies mag uitbrengen over de plaats waar en de wijze waarop de jeugddetentie ten uitvoer moet worden gelegd. Het is van belang dat dit bij de rechter-commissaris of de kinderrechter wordt benoemd en niet enkel wordt overgelaten aan de selectiefunctionaris van het Ministerie van Justitie.
Nazorg bij jeugddetentie
Bij minderjarigen met jeugddetentie met een strafrestant van 3 maanden of meer, krijgt de minderjarige nazorg. De verplichte nazorg is een verplicht scholing- en trainingsprogramma (STP) als onderdeel van jeugddetentie. Het STP vindt buiten de JJI plaats en vereist is dat de minderjarige tenminste twee derde van de onherroepelijke vrijheidsstraf heeft uitgezeten.
Wat kan een advocaat betekenen?
jeugdstrafrechtzaken mogen alleen behandeld worden door advocaten die in het jeugdstrafrecht gespecialiseerd zijn. Hiervoor moeten zij dan ook aan speciale eisen voldoen. Zorg er dus altijd voor dat de jeugdige wordt bijgestaan door een advocaat die zich gespecialiseerd heeft in het jeugd(straf)recht zoals de jeugdstrafrechtadvocaten bij AMBT Advocaten.
Conclusie
Jeugddetentie is een zware maatregel (een ultimum remedium) en moet voor minderjarigen niet langer duren dan strikt noodzakelijk. Het verblijf in een JJI of een KVJJ moet bijdragen aan een veilige terugkeer in de samenleving. jeugdstrafrechtadvocaten spelen een belangrijke rol bij het verdedigen van de rechten van (kwetsbare) minderjarigen, en het begeleiden naar voorwaarden zodat de duur van een verblijf in een JJI/ KVJJ zo beperkt mogelijk blijft.
