Gaat u scheiden en wilt u duidelijke afspraken maken over het contact met uw kind? Of ontstaat er discussie over bestaande afspraken? Dan krijgt u te maken met een omgangsregeling. Een omgangsregeling bepaalt wanneer en hoe een kind contact heeft met de ouder bij wie het niet woont. Heldere afspraken zorgen voor rust en duidelijkheid, zowel voor u als voor uw kind. In dit artikel leest u wat een omgangsregeling precies inhoudt, welke vormen er zijn, wat een minimale regeling kan zijn en wanneer juridische hulp verstandig is.
Wat is een omgangsregeling?
Een omgangsregeling is een afspraak tussen gescheiden ouders of ouders die uit elkaar gaan over hoe en wanneer het kind contact heeft met de ouder waar het niet woont. Deze regeling speelt een belangrijke rol in het behoud van de relatie tussen het kind en beide ouders na een scheiding of beëindiging van een geregistreerd partnerschap. De regeling is gebaseerd op het recht van het kind op contact met beide ouders, zoals vastgelegd in artikel 1:377a van het Burgerlijk Wetboek (BW).
Voorbeeld omgangsregeling
Een veelvoorkomend voorbeeld van een omgangsregeling is:
- Om de week van vrijdag na school tot zondagavond bij de andere ouder
- Eén vaste doordeweekse middag of avond
- Helft van de schoolvakanties
- Feestdagen bij toerbeurt verdeeld
Dit is slechts een voorbeeld. Elke situatie vraagt maatwerk.
Soorten omgangsregelingen
Er bestaat niet één standaard omgangsregeling. De invulling hangt af van de leeftijd van het kind, de afstand tussen ouders en de onderlinge communicatie. Veelvoorkomende vormen zijn:
- Weekendregeling: Het kind verblijft één keer per twee weken een weekend bij de andere ouder, vaak aangevuld met een vaste doordeweekse dag.
- Co-ouderschap: De zorg wordt ongeveer gelijk verdeeld (bijvoorbeeld 50/50). Het kind woont afwisselend bij beide ouders volgens een vast schema.
- Begeleide omgang: Als er zorgen zijn over veiligheid of spanningen tussen ouders, kan omgang onder begeleiding plaatsvinden.
- Gefaseerde opbouwregeling: Bij jonge kinderen of na langere afwezigheid kan omgang stapsgewijs worden uitgebreid.
- Vakantie- en feestdagenregeling: Vakanties en feestdagen worden vaak bij toerbeurt verdeeld.
De gekozen regeling moet praktisch uitvoerbaar zijn én passen bij het kind.
Wat is een gebruikelijke omgangsregeling?
Een gebruikelijke omgangsregeling kan sterk variëren, maar een veelvoorkomende regeling is dat het kind om de week een weekend bij de andere ouder verblijft, inclusief vakanties en feestdagen die vaak bij toerbeurt worden gedeeld. Daarnaast kan een vaste dag in de week worden afgesproken voor contact met de niet-verzorgende ouder. Het precieze schema wordt afgestemd op de omstandigheden van beide ouders en de behoeften van het kind.
De rol van de leeftijd van de kinderen
De leeftijd van het kind speelt een belangrijke rol bij het opstellen van een omgangsregeling. Bij zeer jonge kinderen kan het belangrijk zijn om korte maar frequente contactmomenten te hebben, omdat dit beter aansluit bij hun behoeften. Naarmate het kind ouder wordt, kunnen de omgangsmomenten langer en minder frequent zijn. Voor tieners wordt vaak rekening gehouden met hun eigen wensen en school- of sportverplichtingen.
Wat moet er in een omgangsregeling staan?
In een omgangsregeling worden duidelijke afspraken vastgelegd over hoe de verdeling van zorg- en opvoedingstaken plaatsvindt. Dit omvat:
- De dagen en tijden waarop de niet-verzorgende ouder het kind ziet;
- Hoe de vakanties, feestdagen en speciale gelegenheden worden verdeeld;
- Eventuele afspraken over communicatie tussen ouder en kind, bijvoorbeeld via telefoon of videobellen;
- Mogelijke aanvullende afspraken over het halen en brengen van het kind;
- De omgangsregeling kan deel uitmaken van het ouderschapsplan, dat in ieder geval verplicht is bij een echtscheiding, scheiding van tafel en bed, ontbinding van een geregistreerd partnerschap of een beëindiging van het samenwonen. Wanneer er sprake is van gezamenlijk gezag dan spreekt men van een zorgregeling. Wanneer er sprake is van eenhoofdig gezag dan spreekt men van een omgangsregeling.
Waar kijkt de rechter naar bij een omgangsregeling?
Als de ouders er samen niet uitkomen, kan de rechter een omgangsregeling vaststellen. Hierbij kijkt de rechter naar het belang van het kind, wat altijd voorop staat, zoals bepaald in artikel 1:377a BW. Factoren zoals de band van het kind met beide ouders, de praktische haalbaarheid van de regeling, de woonomstandigheden, en het belang van het kind worden meegewogen. Ook wordt gekeken naar de wensen van het kind zelf, vooral als het kind ouder is dan 8 jaren.
Heeft een vader altijd recht op omgang?
Ja, in principe heeft een vader, net als een moeder, recht op omgang met zijn kind, ongeacht of hij getrouwd is geweest of een geregistreerd partnerschap heeft gehad. Dit recht is vastgelegd in artikel 1:377a BW, waarin staat dat een kind recht heeft op omgang met beide ouders. De enige uitzondering is als de omgang ernstig schadelijk is voor het kind. In dat geval kan de rechter de omgang beperken of geheel uitsluiten.
Kan een moeder de omgangsregeling weigeren?
Een moeder kan de omgangsregeling niet zomaar weigeren. Als er al een officiële omgangsregeling is vastgesteld, is ze verplicht om zich hieraan te houden. Als een moeder toch weigert mee te werken aan de omgang, kan de vader naar de rechter stappen om de naleving van de omgangsregeling af te dwingen. Alleen in zeer uitzonderlijke situaties, zoals wanneer er sprake is van misbruik of gevaar voor het kind, kan de rechter besluiten om de omgang te beperken of te stoppen.
Wat zijn de kosten van een procedure omgangsregeling?
De kosten van een procedure rondom de omgangsregeling kunnen sterk variëren, afhankelijk van de complexiteit van de zaak en de tijdsintensivering. Voor een gerechtelijke procedure moeten er griffiekosten worden betaald, en daarnaast moet er rekening worden gehouden met de kosten voor een advocaat, die kunnen variëren van € 1.500 tot € 3.000 voor een procedure. In sommige gevallen komt de betrokkene in aanmerking voor gefinancierde rechtsbijstand, afhankelijk van het inkomen.
De rol van een advocaat omgangsregeling
Conflicten over een omgangsregeling of een zorgregeling zijn vaak emotioneel en vragen om maatwerk. Een advocaat gespecialiseerd in het personen- en familierecht beoordeelt uw positie en adviseert over de juiste procedure.
Het vinden van de juiste balans in de omgang met kinderen kan een uitdaging zijn. In deze situaties is het van groot belang dat u juridische ondersteuning krijgt die niet alleen de wet volgt, maar ook oog heeft voor de belangen van alle betrokkenen, vooral die van uw kind. Soms veranderen omstandigheden, waardoor een bestaande contactregeling moet worden aangepast. Als ouders er niet uitkomen, kunnen zij via een speciale geschillenregeling hun geschil over de zorgregeling van het kind voorleggen aan de rechter.
Als ouders niet belast zijn met het gezamenlijk gezag, wordt de zorg- en contactregeling aangeduid als een omgangsregeling en dan is er geen specifieke geschillenregeling waar u gebruik van kunt maken. De ouder die vaststelling of wijziging van de omgangsregeling wenst, zal dit in een apart verzoek aan de rechter moeten voorleggen. Bij spoed, zoals niet nakoming van de zorg- of omgangsregeling, kan er eventueel een kort geding procedure worden opgestart.
Onze familierechtadvocaten hebben ruime ervaring met het begeleiden van ouders bij het bemiddelen in geschillen over de zorgregeling/omgangsregeling met hun kind. Lukt dat onverhoopt niet, dan kunnen wij u ook bijstaan in een procedure bij de rechter
Neem contact op
Wilt u een zorgregeling of omgangsregeling vastleggen, wijzigen of nakoming vorderen? Neem contact op voor persoonlijk advies over uw situatie.
Conclusie
Een omgangsregeling is essentieel om ervoor te zorgen dat een kind na een scheiding contact houdt met beide ouders. De leeftijd van het kind speelt een belangrijke rol bij de invulling van de regeling. De rechter kijkt bij het vaststellen van een omgangsregeling altijd naar het belang van het kind. Beide ouders hebben recht op omgang, en weigering van de regeling door een van de ouders kan alleen in zeer uitzonderlijke gevallen. De kosten van een procedure variëren, maar kunnen oplopen als er sprake is van een conflict. In de regel kan er in goed overleg een vast bedrag worden afgesproken (fixed fee).
Veelgestelde vragen over omgangsregeling
1. Wat is het verschil tussen een zorgregeling en een omgangsregeling?
De termen zorgregeling en omgangsregeling worden in de praktijk vaak door elkaar gebruikt. Formeel juridisch is er sprake van een zorgregeling bij gezamenlijk gezag en sprake van een omgangsregeling bij eenhoofdig gezag. In praktische zin ligt bij een omgangsregeling de nadruk op het recht op contact en bij een zorgregeling ligt de nadruk op gezamenlijke zorg en opvoeding.
2. Kan een omgangsregeling worden gewijzigd?
Ja, een zorgregeling kan na verloop van tijd worden aangepast indien er sprake is van gewijzigde omstandigheden op grond van artikel 1:377e BW. Dit kunnen de ouders ook zelf doen, al dan niet met behulp van een advocaat of mediator. Als ouders er samen niet uitkomen, dan dient de rechter te worden verzocht om de zorgregeling te wijzigen. De verzoekende ouder dient dan wel te onderbouwen dat er sprake is van veranderingen in de situatie ten opzichte van de oude situatie. Deze gewijzigde omstandigheid moet bovendien van invloed zijn op de zorgregeling en in het belang van het kind zijn.
3. Moet een omgangsregeling in een ouderschapsplan staan?
Ja, de wet stelt een ouderschapsplan verplicht bij een echtscheiding, scheiding van tafel of bed, een ontbinding van een geregistreerd partnerschap of een beëindiging van de samenwoning van gezagsdragende ouders. In artikel 1:247 lid 4 BW is bepaald, dat een kind wiens ouders zijn gescheiden, recht behoudt op een gelijkwaardige verzorging en opvoeding door beide ouders. Het is dus uiteindelijk aan de ouders welke afspraken zij maken. Als ouders er samen niet uitkomen, kan de rechter een zorgregeling vaststellen. Een zorgregeling omvat dus een omgangsregeling. wanneer er sprake is van eenhoofdig gezag is een ouderschapsplan niet verplicht en spreekt men dus van een omgangsregeling.
