Voorlopige hechtenis is een ingrijpende maatregel binnen het strafrecht, omdat een verdachte zijn vrijheid verliest terwijl er nog geen definitieve uitspraak van de rechter is. Het toepassen van voorlopige hechtenis roept vaak veel vragen op, zowel bij verdachten als bij hun omgeving. In dit artikel wordt uitgelegd wat voorlopige hechtenis is, op welke wettelijke grondslag deze rust, hoe het proces verloopt, welke voorwaarden gelden, welke rechten een verdachte heeft en hoe lang voorlopige hechtenis kan duren.
Wat is voorlopige hechtenis?
Voorlopige hechtenis is een vorm van vrijheidsbeneming waarbij een verdachte, nog voordat de rechter een uitspraak heeft gedaan, wordt vastgehouden tijdens het strafrechtelijk onderzoek. Het doel van voorlopige hechtenis is om het strafproces te waarborgen, bijvoorbeeld door te voorkomen dat de verdachte vlucht, opnieuw strafbare feiten pleegt, of het onderzoek beïnvloedt.
In de praktijk bestaat voorlopige hechtenis uit meerdere stappen. Eerst kan een verdachte in bewaring worden gesteld voor een korte periode van 14 dagen, waarna de rechter kan besluiten tot gevangenhouding voor een langere tijd. Deze vrijheidsbeneming is alleen toegestaan bij een serieuze verdenking van bepaalde strafbare feiten en mag uitsluitend worden toegepast na toetsing door een rechter. Daarmee wordt voorkomen dat voorlopige hechtenis lichtvaardig wordt ingezet, al is de Europese rechter bijzonder kritisch op de gang van zaken in Nederland.
Wettelijke grondslag
De regels voor voorlopige hechtenis zijn vastgelegd in het wetboek van Strafvordering (Sv), met name in de artikelen 63 tot en met 89. Voorlopige hechtenis bestaat uit verschillende fasen, waaronder bewaring en gevangenhouding.
Artikel 67 Sv: Hierin staan de voorwaarden beschreven voor het opleggen van voorlopige hechtenis. Een verdachte kan alleen in voorlopige hechtenis worden genomen als hij of zij wordt verdacht van een misdrijf waarvoor een gevangenisstraf van minimaal vier jaren staat, of in andere specifieke gevallen.
Fasen van voorlopige hechtenis
- Bewaring: de rechter-commissaris kan de bewaring bevelen voor maximaal 14 dagen. Dit is de eerste fase van de daadwerkelijke voorlopige hechtenis.
- Gevangenhouding: na de bewaring kan de rechtbank beslissen om de verdachte langer vast te houden, voor maximaal 90 dagen.
Voordat de voorlopige hechtenis een aanvang neemt zal er voorafgaand sprake zijn van een aanhouding en een inverzekeringstelling. Bij de voorgeleiding (vordering tot bewaring) zal de strafrechtadvocaat toetsen of de aanhouding en de inverzekeringstelling rechtmatig zijn geweest.
Wanneer wordt voorlopige hechtenis toegepast?
Voorlopige hechtenis kan worden toegepast als er sprake is van ernstige bezwaren en gronden. Wanneer één van beide niet aan de orde is, dan dient de vordering voor bewaring/gevangenhouding te worden afgewezen.
Kortom, niet in elke strafzaak mag voorlopige hechtenis worden toegepast. De wet stelt meerdere voorwaarden, waaronder:
- er moet sprake zijn van een ernstig strafbaar feit waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten en er moet sprake zijn van een stevige verdenking die voortvloeit uit het voorlopige dossier;
- er moet ten minste één wettelijke grond aanwezig zijn, zoals vluchtgevaar, herhalingsgevaar of het risico dat het onderzoek wordt belemmerd.
Voorlopige hechtenis moet proportioneel zijn en niet verder gaan dan noodzakelijk. Zonder deze voorwaarden mag een verdachte niet in voorlopige hechtenis worden gehouden.
Duur van voorlopige hechtenis
De maximale duur van voorlopige hechtenis, voordat de zaak voor de rechter komt, is 104 dagen. Dit omvat de 14 dagen van bewaring en 90 dagen van gevangenhouding.
H2: Rechten van een verdachte:
- Recht op een advocaat: de verdachte heeft recht op rechtsbijstand gedurende de gehele periode van voorlopige hechtenis en ook al tijdens het voorarrest (bij aanhouding en inverzekeringstelling).
- Informatie over de hechtenis: de verdachte moet worden geïnformeerd over de redenen voor de voorlopige hechtenis en heeft recht op een afschrift van het dossier.
- Hoger beroep: De verdachte kan hoger beroep instellen tegen de toewijzing van de gevangenhouding of de afwijzing van het schorsingsverzoek maar dat dient wel zorgvuldig te worden afgewogen.
Voorlopige hechtenis kan grote gevolgen hebben voor werk, gezin en reputatie. Als iemand later wordt vrijgesproken, kan de impact van detentie groot zijn geweest.
Bezoektijden tijdens voorlopige hechtenis
Tijdens voorlopige hechtenis gelden vaste regels voor bezoek. Een verdachte heeft in principe recht op bezoek, maar dit gebeurt onder voorwaarden en binnen vastgestelde bezoektijden van de penitentiaire inrichting. In sommige gevallen kan het bezoek worden beperkt, bijvoorbeeld wanneer dit nodig wordt geacht voor het strafrechtelijk onderzoek.
Bezoekmomenten moeten meestal vooraf worden aangevraagd en vinden plaats onder toezicht. De exacte bezoektijden en voorwaarden verschillen per inrichting en soms ook per fase van de voorlopige hechtenis.
Hoe kan een strafrechtadvocaat helpen bij voorlopige hechtenis?
Voorlopige hechtenis is een ingrijpende maatregel met grote gevolgen voor de verdachte maar ook voor alle familieleden, de werkgever e.d. Een strafrechtadvocaat kan beoordelen of aan alle wettelijke voorwaarden is voldaan en of de voorlopige hechtenis kan worden aangevochten.
De advocaten van AMBT Advocaten zijn ervaren strafrechtspecialisten op het gebied van voorlopige hechtenis. Wij zullen u bijstaan vanaf het moment dat er een verdenking rijst. Bij een verdenking van een strafbaar feit waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten dient de advocaat alle termijnen goed te bewaken. Wanneer u wordt voorgeleid om te verschijnen bij de rechter-commissaris dan kunnen de gevolgen voor uw toekomst, en met name uw baan, uw huis, de kinderen groot zijn. Gelet hierop, is het van groot belang dat u zich laat bijstaan door een gespecialiseerde strafrechtadvocaat. Met het oog op de belangen die op het spel staan is het verstandig dat u zich vooraf goed laat informeren. Het is van groot belang om vooraf te weten wat u kunt verwachten en welke (rechtmatigheids)verweren namens u gevoerd kunnen worden. Tot slot is het ook mogelijk om te verzoeken om de voorlopige hechtenis op te heffen wegens het ontbreken van ernstige bezwaren, gronden, het anticipatiegebod of om een schorsingsverzoek in te dienen.
Onze advocaten zijn bereid om u pro deo bij te staan, en in de regel is dat bij voorlopige hechtenis (bijna) altijd het geval. Wanneer u als minderjarige wordt verdacht van een misdrijf dan geldt het jeugdstrafrecht, en dan heeft u ten allen tijde recht op gratis rechtsbijstand.
Een strafrechtadvocaat kan beoordelen welke verdedigingsmogelijkheden er bestaan en verzoeken om de voorlopige hechtenis te beëindigen, op te heffen of te schorsen. Neem vrijblijvend contact met ons op om uw situatie te bespreken.
Conclusie
Voorlopige hechtenis is een belangrijke maatregel in het strafrecht die ervoor zorgt dat verdachten van ernstige misdrijven niet kunnen ontsnappen, herhalen, of het strafproces beïnvloeden. Het is echter een zware maatregel die onder strikte voorwaarden en met inachtneming van de rechten van de verdachte wordt toegepast.
Veelgestelde vragen over voorlopige hechtenis
1. Hoe lang mag iemand in voorlopige hechtenis zitten?
De maximale duur verschilt per fase. In totaal kan voorlopige hechtenis meerdere maanden duren (in totaal 104 dagen), maar alleen als de rechter dit telkens noodzakelijk acht en verlengt.
2. Wat zijn de gronden voor voorlopige hechtenis?
In artikel 67a Sv zijn de gronden voor voorlopige hechtenis limitatief opgesomd, zoals vluchtgevaar (eerste lid, onder a Sv), twaalfjaarsfeit en geschokte rechtsorde (eerste lid, onder b Sv), klein recidive (tweede lid, onder 1º Sv), groot recidive (tweede lid, onder 2º en 3º Sv) snelrecht (tweede lid, onder 4º Sv) waarheidsvinding (tweede lid, onder 5º Sv).
3. Wat zijn de gevolgen van voorlopige hechtenis?
Voorlopige hechtenis kan grote persoonlijke en financiële gevolgen hebben voor de verdachte. Hoewel het geen veroordeling is, wordt de verdachte in afwachting van zijn of haar proces van zijn vrijheid beroofd. Indien de verdachte uiteindelijk wordt vrijgesproken, kan hij of zij in bepaalde gevallen aanspraak maken op schadevergoeding voor de tijd doorgebracht in voorlopige hechtenis. Het EHRM is steeds kritischer op de toepassing van voorlopige hechtenis in Nederland.
