Rijden zonder rijbewijs is strafbaar in Nederland. Toch komt het regelmatig voor dat iemand zonder rijbewijs een voertuig bestuurt. Dit kan bijvoorbeeld gaan om iemand die nooit een rijbewijs heeft gehaald of bij wie het rijbewijs ongeldig is verklaard of iemand die rijdt terwijl zijn rijbewijs is ingenomen. In dit artikel leest u welke soorten overtredingen/misdrijven er bestaan, de straffen die kunnen worden opgelegd en de mogelijke gevolgen van het rijden zonder rijbewijs.
Soorten
De term rijden zonder rijbewijs wordt vaak gebruikt als verzamelnaam voor verschillende situaties. Juridisch gezien zijn er meerdere vormen te onderscheiden. De eerste term spreekt voor zich en dat is het rijden terwijl de bestuurder nooit een rijbewijs bij het CBR heeft gehaald en verkregen maar toch achter het stuur gaat zitten van een (motor)voertuig. De tweede term ziet op het rijden zonder geldig rijbewijs. Dat betekent dat er wel ooit een rijbewijs is gehaald en afgegeven door het CBR maar dat deze niet meer geldig is. De derde variant is het rijden terwijl er een rijverbod is opgelegd of dat er sprake is van een ontzegging om te rijden.
- Rijden zonder rijbewijs
Dit is de situatie waarin iemand een voertuig bestuurt terwijl hij of zij nooit een rijbewijs heeft gehaald voor dat voertuig. Voor het besturen van een voertuig op de openbare weg is een rijbewijs verplicht. Dit volgt uit artikel 107 van de Wegenverkeerswet 1994 (WVW). Wordt iemand betrapt terwijl hij of zij nooit een rijbewijs heeft gehaald, dan wordt er in de regel eerst een boete opgelegd. Afhankelijk van de omstandigheden (recidive) kan de zaak op een TOM-zitting bij het Openbaar Ministerie worden gepland of bij de strafkantonrechter worden aangebracht.
Het rijden zonder rijbewijs is een strafbaar feit. De wetgever heeft dit als een overtreding aangemerkt. De maximale straf voor het zonder rijbewijs rijden is op grond van artikel 177 Wegenverkeerswet een hechtenis van zes maanden en een geldboete van de derde categorie.
- Rijden zonder geldig rijbewijs
Wanneer iemand een rijbewijs heeft gehaald, kan het voorkomen dat iemand niet (meer) bevoegd is om te rijden. Bijvoorbeeld wanneer het CBR een maatregel heeft opgelegd.
In artikel 107 lid 2 Wegenverkeerswet is opgenomen dat een rijbewijs zijn geldigheid niet mag hebben verloren. In tegenstelling tot het zonder rijbewijs rijden is het rijden zonder geldig rijbewijs een misdrijf. De maximale straf voor dit feit is een gevangenisstraf van 12 maanden en een geldboete van de vierde categorie. Er kan ook een rijontzegging van maximaal 5 jaren worden opgelegd.
- Rijden tijdens een rijverbod en/of ontzegging
Dit tijdelijke rijverbod kan o.a. zijn gebaseerd op een rijverbod van ten hoogste vierentwintig uren door de politie, of terwijl het rijbewijs is gevorderd/ingevorderd door de politie, een inhouding door de officier van justitie en/of een ontzegging van de rijbevoegdheid (=link naar nieuw artikel deze week: rijden met rijverbod) door de rechter of de officier. In artikel 179 Wegenverkeerswet en artikel 92 Reglement verkeersregels en verkeerstekens staat vermeld waarvoor iemand een rijontzegging kan krijgen. Tijdens deze periode mag iemand geen voertuig besturen. Wanneer iemand toch rijdt tijdens zo’n ontzegging, is dat een strafbaar feit. De rechter kan hiervoor een zwaardere straf opleggen, omdat iemand bewust een opgelegd verbod negeert.
In tegenstelling tot het zonder rijbewijs rijden is het rijden tijdens een rijverbod/ontzegging een misdrijf. De maximale straf voor dit feit is een gevangenisstraf van 12 maanden en een geldboete van de vierde categorie. Er kan ook een rijontzegging van maximaal 5 jaren worden opgelegd.
Straffen voor rijden zonder rijbewijs
In het Landelijk Overleg Vakinhoud Strafrecht (LOVS) zijn alle afdelingen strafrecht van de rechtbanken en gerechtshoven verenigd. Het doel van het LOVS is bevordering van de rechtseenheid, rechtszekerheid, deskundigheid en verbetering van werkprocessen. Met het oog op deze doelstelling publiceert het LOVS verschillende aanbevelingen en handreikingen die in overleg en samenwerking met strafrechters tot stand zijn gekomen, zoals de oriëntatiepunten voor straftoemeting. In deze oriëntatiepunten staat voor het rijden zonder rijbewijs het volgende voor de misdrijven:
| besturen van een motorrijtuig tijdens een ontzegging van de rijbevoegdheid | 2 weken gevangenisstraf onvoorwaardelijk |
| Motorrijtuig (doen) besturen in geval van (gedeeltelijk) ongeldig verklaard rijbewijs | 2 weken gevangenisstraf onvoorwaardelijk |
Voor het rijden zonder ooit een rijbewijs gehaald te hebben geldt dat dit een overtreding is en bij een eerste keer zal er een geldboete worden opgelegd. Bij een eerste overtreding wordt in de praktijk meestal een bedrag opgelegd variërend van € 340,- tot € 360,-.
| Voertuig | Boete (indicatie) |
| Scooter / bromfiets | ± € 110,- |
| Motor | ± € 340,- |
| Auto | ± € 340,- |
Consequenties van rijden zonder rijbewijs
De gevolgen van rijden zonder rijbewijs kunnen veel verder gaan dan alleen een geldboete. Denk hierbij aan:
- Een OM-zitting;
- een strafzaak bij de rechter (kanton- of politierechter);
- een aantekening in het strafblad;
- een ontzegging van de rijbevoegdheid;
- problemen met de verzekering bij een ongeval;
- strafpunt op het rijbewijs;
- maatregelen van het CBR.
Wat veel mensen vaak niet beseffen is dat wanneer iemand zonder rijbewijs een ernstig ongeval veroorzaakt met letsel van een derde, de verzekeraar kan besluiten om de schade te verhalen op de bestuurder. In de meeste verzekeringspolissen staat dat de verzekeraar de uitgekeerde schade op de verzekerde kan verhalen wanneer iemand ten tijde van het ongeval niet in het bezit was van een (geldig) rijbewijs.
Wanneer kan een advocaat helpen?
Zowel slachtoffers als verdachten van een verkeerszaak van het rijden zonder rijbewijs hebben recht op deskundige juridische bijstand. Een gespecialiseerde strafrechtadvocaat kan u bijstaan als u wordt verdacht van een verkeerszaak. Bent u slachtoffer, dan kunt u terecht bij een slachtofferadvocaat die ervaring heeft met verkeerszaken binnen het strafrecht.
- Voor verdachten:
Bij een verdenking van het rijden zonder een rijbewijs kunnen de straffen bij een veroordeling fors zijn. Voor de toekomst, en met name met betrekking tot de aanvraag van een VOG, kunnen de gevolgen van een veroordeling groot zijn. De advocaten van AMBT Advocaten zijn ervaren strafrechtspecialisten op het gebied van verkeerszaken. Wij zullen u bijstaan vanaf het moment dat er een verdenking rijst. Onze specialisten, voorzien u van verhoorbijstand, analyseren het strafdossier en bepalen samen met u de beste strategie om het gewenste resultaat te bereiken.
Bij een verdenking van een misdrijf zal u in de regel worden gedagvaard om bij de politierechter te verschijnen. Bij een overtreding zal bij een eerste keer een beschikking worden opgelegd en/of zal u worden uitgenodigd voor een TOM-gesprek bij het Openbaar Ministerie. In beide gevallen is het van groot belang dat u zich laat bijstaan door een gespecialiseerde strafrechtadvocaat. Het is verstandig dat u zich vooraf goed laat informeren. Een strafrechtadvocaat zal u vooraf informeren over wat u kunt verwachten en welke verweren namens u gevoerd kunnen worden. Een verkeersrechtadvocaat kan u tevens hangende de strafzaak ondersteunen in een verzoek tot teruggave rijbewijs.
Onze advocaten zijn bereid om u pro deo bij te staan, mits u daarvoor in aanmerking komt gelet op de wettelijk vastgestelde inkomensgrenzen. U hoeft dan uitsluitend een kleine eigen bijdrage te betalen.
- Voor slachtoffers:
Rechtsbijstand aan slachtoffers van verkeerszaken is vaak van enorm belang, niet alleen voor de algehele ondersteuning van het slachtoffer, maar met name als het gaat om het spreekrecht uitoefenen. Bij het verkrijgen van een schadevergoeding zal één van onze letselschadeadvocaten u ondersteunen bij het vaststellen van de aansprakelijke partij. In de meeste gevallen verloopt de afhandeling via de verzekeraar van het voertuig. Zorg ervoor dat u, met specialistische hulp, de schadevergoeding en de toedracht goed onderbouwt. Dat voorkomt vertraging of onduidelijkheid in het letselschadedossier.
Een onbekende of onverzekerde bestuurder betekent niet dat u in de kou staat. Met een goed onderbouwd verzoek voor het Waarborgfonds Motorverkeer kunt u alsnog in aanmerking komen voor een schadevergoeding. Eén van onze letselschadeadvocaten zal uw situatie in kaart brengen en vervolgens een verzoek indienen die aan de voorwaarden voldoet.
In dit soort zaken kunt u het beste terecht bij een letselschadeadvocaat om uw recht op een schadevergoeding veilig te stellen. Neem gerust vrijblijvend contact met ons op. Het eerste gesprek is altijd gratis en vrijblijvend en na een erkenning van de aansprakelijkheid door de bestuurder/verzekeraar blijft de juridische ondersteuning ook kosteloos.
Conclusie
Rijden zonder rijbewijs is strafbaar volgens de Wegenverkeerswet 1994. Bij een overtreding krijgt u in de meeste gevallen de eerste keer een geldboete. Bij recidive, bijvoorbeeld wanneer iemand vaker zonder rijbewijs rijdt, zal de zaak aan de rechter worden voorgelegd. Bij een misdrijf zal de zaak meestal aan de rechter worden voorgelegd. De gevolgen van rijden zonder (een geldig) rijbewijs of rijden bij een rijontzegging kunnen aanzienlijk zijn. De rechter kan een boete, taakstraf of een gevangenisstraf geven al dan niet in combinatie met een rijontzegging. Bij een veroordeling zal er bovendien een aantekening op het strafblad komen te staan.
FAQ
Wat als ik toch rijd zonder rijbewijs?
Wanneer u zonder rijbewijs rijdt en door de politie wordt gecontroleerd, dan zal er een proces-verbaal worden opgemaakt. Vervolgens zal de officier van justitie bepalen wat er gaat gebeuren.
Wat gebeurt er als ik mijn rijbewijs niet bij mij heb?
Wanneer u wel een geldig rijbewijs heeft, maar het niet kunt tonen bij een controle, kan de politie een boete opleggen. Als u een motorvoertuig bestuurt, moet u uw rijbewijs laten zien als een politieagent daarom vraagt.
Wat als ik voor de derde keer wordt gepakt zonder rijbewijs?
Wanneer iemand meerdere keren wordt betrapt op rijden zonder rijbewijs, zal de straf zwaarder worden. De rechter kan bijvoorbeeld (gecombineerd) een hogere boete, een taakstraf, een gevangenisstraf of een rijontzegging opleggen. Het is ook goed mogelijk dat uw auto bij een derde keer rijden zonder rijbewijs in beslag wordt genomen.
